Die lezen mogen eenzaam wezen

foto Pete Pronk

Deze geweldige boekenstapel is te zien in museum Voorlinden. Mensen wat is lezen toch een genot. Als jong kind al woonde ik in boeken. Ik las de hele jeugdbibliotheek die toendertijd nog verdeeld was in een meisjes en jongenssectie. Gelukkig had ik vier broers en heb ik heb ook alle Arendsogen, kameleons en de Vijf gelezen.

Het geluk van zoeken in een boekwinkel wat er allemaal verschenen is, beleef ik nog tot op de dag van vandaag. Iedere week bezoek ik ook nog steeds de openbare bibliotheek. Een geweldige plek waar mensen van allerlei leeftijden en kleuren, ziek en gezond, arm en rijk te vinden zijn om tijdschriften en kranten te lezen, taallessen te volgen, hulp te krijgen met DigiD, hulp bij het omgaan met de computer en uiteraard boeken te lenen en te lezen.

Altijd lees ik meerdere boeken tegelijk. Op dit moment Het vuur van de vrijheid. De nieuwe wereld van Hannah Arendt, Simone de Beauvoir, Any Rand en Simone Weil door Wolfram Eilenberger. De roman De Minzamen van Koen Peeters en Alicja Geschinska een soort van liefde. En hoe meer ik lees des te beter begrijp ik weer andere boeken want het is een groot verwijzingssysteem.

Ik hoop vurig dat er altijd boekwinkels en bibliotheken blijven bestaan. Nu woon ik meer in mijn lichaam maar lees nog steeds met veel genoegen.

Onvervreemdbaar

Dit wordt ons niet ontnomen: lezen en ademloos het blad omslaan, ver van de dagelijksheid vandaan. Die lezen mogen eenzaam wezen.

Zij waren het van kind af aan.

Het wenkt een wereld waar de groten, de tijdelozen, voortbestaan. Tot wie wij kleinen mogen gaan; de enigen die ons nooit verstoten.

Ida Gerhardt In: Het sterreschip 1979

Eva love my lijf

Eva het christelijke vrouwentijdschrift kopt in haar zomer nummer met Love my lijf. Hoe je je cyclus als kracht kunt gebruiken. Vier je vrouwelijkheid! Ontwikkel je erotische intelligentie en spiegeltje, spiegeltje bevrijd jezelf van een negatief lichaamsbeeld. Ik was verbaasd omdat dit blad zo lijkt op al die andere vrouwenbladen en ik niets las over de ingewikkelde relatie en de negatieve verhalen over het vrouwenlichaam in het christendom.

Onder de Eva vrouwen is een enquete gehouden en zij geven hun lijf gemiddeld een 6.7. Ik weet verder niets van deze enquete dus kan niet zeggen bij hoeveel vrouwen deze is afgenomen, maar dat is toch in ieder geval een voldoende. Het maakte me heel nieuwsgierig wie of wat deze vrouwen als ideaalbeeld hebben?

De journaliste die mij interviewde meed een week lang spiegels en zij vertelde dat het vermijden van spiegels haar veel ruimte had gegeven in haar hoofd en dat zij daarna milder werd voor zichzelf. “Ik werd minder gefocust op wat ik dacht dat anderen van mij vonden”. Dat lijkt me een mooi winstpunt en een duidelijk voorbeeld dat het veel oplevert als je jezelf minder beoordeelt

Verder spraken we over de term body neutraliteit. Dat vind ik een moeilijke term omdat je niet neutraal kan zijn over je lichaam, je geeft er altijd betekenis aan. Kijken met je hart is zinvoller, want alleen met het hart kun je goed zien. Als we met zachtheid van ons hart naar onszelf en de ander kijken, zien we de zaken die er werkelijk toe doen.

Ooievaars op hun nest en ons gebrek aan zelfvertrouwen

Als je goed kijkt, zie je een ooievaar op een schoorsteen. Aan de rechterkant van de straat op het vijfde dak zit al jaren een ooievaarsnest. Ieder jaar komen de ooievaars terug naar Wijk bij Duurstede om op dit huis hun nest weer te bewonen. Ontroerend volgen we de verrichtingen van het ooievaarspaar tijdens onze avondwandelingen. Met alle zorg en aandacht worden de jongen verzorgd en gevoerd. Ieder jaar zijn we blij dat de ooievaars er weer zijn.

Was ons mensenleven maar zo eenvoudig. Wij tobben wat af. Is deze partner wel de juiste voor mij? Wil ik wel of geen kinderen? Kan ik werk en moederschap en een liefdesleven combineren? Ben ik wel goed genoeg en hoe hou ik al die verschillende rollen bij elkaar?

Ik las het boek van collega auteur Frederike Mewe Goed zoals je bent. De psychologie van zelfvertrouwen. Aan verwachtingen willen doen, je niet goed genoeg voelen, je vergelijken met anderen en dan hebben we het nog niet gehad over de innerlijke criticus die de hele dag commentaar levert. Mewe beschrijft het helder in haar boek en probeert in het tweede deel van het boek ons te verleiden om milder naar onszelf te kijken en ons minder aan te trekken van andere mensen.

Daar hebben de ooievaars allemaal geen last van. Zij doen wat ze doen moeten en proberen dat zo goed mogelijk te doen van binnenuit zonder zich te vergelijken met anderen. Ze hebben ook maar een taak per seizoen dat is misschien voor ons ook wel een goed idee. Niet alles willen, maar keuzes maken in verschillende stadia van je leven.

Het woord zelfvertrouwen vertelt het ons ook. Zelf de maatstaf van je leven durven zijn. Dat leren we door trouw te zijn aan ons zelf. Betrouwbaar wordt je door te leren van je fouten, door negatieve en verdrietige ervaringen die je te boven bent gekomen. Door te struikelen en te vallen en weer opstaan. We weten echt wel wat goed voor ons is.

We lopen langzaam door en kijken nog een keer om naar de ooievaars en gaan verder naar de rivier. Zij heeft ook veel te vertellen.

Altijd in de eerste plaats vrouw, nooit mens

Stukje tuin mei 2022

Wat een heerlijk zonnig weer was het zondag. We ontbeten voor de eerste keer dit jaar in de tuin. Het was nog stil in de straten maar niet in de tuin waar de bijen en vogels volop aan het zoemen en zingen waren.

Na het ontbijt las ik verder in Wormmaan van Mariken Heitman, de winnaar van de Libris prijs of moet ik winnares zeggen. Een origineel boek over oorsprong, identiteit en betekenis. Ik lees het als een groot en origineel pleidooi om de categorie vrouw op te rekken wat ik hartstochelijk met haar eens ben. Op pagina 158 zegt ze:

“Het lijkt me aantrekkelijk, te leven in een spiegelloos tijdperk. Een tijd voor we de binnenkant van onze huizen behingen met spiegels, waar we maar steeds verslaafde, gepijnigde en verdronken blikken in werpen, bezeten van onszelf. Hoe de ander ons ziet, hoe we onszelf zien. Hoe we ons daarnaar gedragen. Sociale media om dat beeld tot in de puntjes te sturen en verfijnen. Ik zou willen dat ik de ander niet steeds als alternatieve spiegel gebruik, dat ik de ander niet nodig heb om me te vertellen wie ik ben. Ik zou willen dat ik niet bang hoef te zijn dat ik te duiden ben, samenval met mijn tweedimensionale spiegelbeeld. Bang dat ik de enige ben die dat niet ziet. Dat ik de laatste ben die ziet wie ik ben. Een spiegelloos tijdperk waarin we onszelf alleen van binnen kennen. Ik denk dat we toen beter naar elkaar luisterden”.

Wij vormen de planten en de planten vormden ons.

Kennis over het verleden, niet alleen wat alle nieuwe techniek opleverde maar vooral ook wat het ons heeft gekost, hoe we erdoor veranderd zijn, is een belangrijk thema in deze roman. Gedomesticeerd, geknecht en opgesloten in nauw omschreven categorieen beperken we onszelf en de ander, zo vertelt ze. Zelden heb ik het probleem van het reduceren van vrouwen tot seksueel aantrekkelijke lichamen voor mannen beter beschreven gezien.

Op pagina 249 schrijft Heitman: “Hij weet niet beter, want zijn lichaam is een lichaam dat mag: zweten, behaard zijn, ruimte innemen, geluid, kracht en begeerte tonen, bloot zijn van boven zonder reden of gevolg. Het lichaam van de man is de maat”.

De roman is gelaagd en nodigt ons uit, nee dwingt ons, om vaker achterom te kijken en ons bewust te worden van onze voorouders, keuzes die zijn gemaakt en ons bewust te worden van de enorme verschraling van wat we nu nog natuur noemen. Hebben we nog tijd om de wildheid en diversiteit terug te brengen in de natuur, de dieren en de gewassen?

Ik hoop het oprecht want het is de enige mogelijkheid om de diversiteit van vrouwen en haar lichaam ongetemd te laten leven.

een ander wordt geschapen zodra we onszelf definieren

Genesis, boek van het begin door Jonathan Sacks

Jonathan Sacks was opperrabijn van Groot Brittanie, lid van het Brist Hogerhuis en auteur van vele prachtige, inspirerende boeken waaronder een gebroken wereld heel maken. Dit boek Genesis is het eerste deel van een serie. Hij legt verbanden met de Tora als geheel, met filosofie en geschiedenis en met ons persoonlijke leven.

Als katholiek opgevoed meisje heb ik weinig kennis van de bijbel en geniet ik van de boeken van Sacks. Met name het paradoxale en het liefdevolle in zijn werk geeft een nieuwe dimensie aan de klassieke verhalen.

Het goede in anderen zien en hen helpen dat zij zichzelf zien in de spiegel van waardering en empathie is volgens de Talmoed heel belangrijk. Talmoed zegt: “Iemand die ervoor zorgt dat anderen goeddoen, is groter dan degene die zelf goeddoet”. Anderen helpen om zichzelf te zijn, om te groeien, kunnen we doen vanuit verschillende rollen. Als vader of moeder, als docent, coach, als buur, vriendin, pastor of dominee, of zomaar een gesprek aangaan met iemand die je niet kent in de bus.

Het goede, het mooie opsporen in de ander, daar oog voor ontwikkelen is heel fijn om te doen. Zien dat iemand goed is en dat ook zeggen, is een scheppende daad.

Ik ben pas bij het eerste hoofdstuk maar ik begin er nu al van te jubelen en me bewuster te worden dat ik niet alleen schepsel ben maar ook schepper en dat ik daarmee aan de slag mag door een ander, open te zien en met de mantel der liefde te bedekken.

Jezelf omarmen; hoe lastig is dat

Eva van Rodin

Dit beeldschone beeld Eva gemaakt door Rodin is te bewonderen in het Singer Museum in Laren. Het museum is prachtig verbouwd. De deuren gaan automatisch open en we werden hartelijk verwelkomd door een man die ons uitlegde waar we heen moesten. Op dit moment is er een tentoonstelling rondom het werk van Jan Sluijters.

Het was rustig en we hadden alle ruimte om de kunst te bewonderen. Eerst kom je in een gang met beeldhouwwerken en als eerste dit beeld Eva, een vrouw die zichzelf omarmt. Ik zag het als een koestering, als een vrouw die zichzelf vasthoudt en omarmt maar het bleek Eva na de zondeval. Een vrouw die pijn lijdt en bedroefd is, de eeuwige zondares, die schande draagt en smart, zo las ik in de Arnhemsche Courant van 29 mei 1899. Ze houdt haar armen voor haar borsten, blijkt uit de omschrijving.

Zo had ik haar niet gezien. Door de omschrijving die ik de volgende dag las, raakte het beeld me nog meer. De vrouw die model stond voor dit beeld was zwanger. Hoeveel vrouwen vinden hun lichaam niet meer mooi als ze zwanger zijn? Hoeveel vrouwen proberen hun borsten te verbergen omdat ze ze niet mooi vinden?

Schaamte voor het vrouwenlichaam is al zo oud en gaat diep.

Ik kijk en kijk en zie toch vooral een vrouw die zichzelf koestert en beschermt of zijn dat mijn moderne ogen? Jezelf omarmen is voor de meeste vrouwen een lange weg. Nee niet om iets te verbergen maar ter troost, ter koestering, ter viering van ons lichaam dat nieuw leven kan dragen. Dat kan een baby zijn maar ik bedoel vooral nieuw leven, een nieuwe betekenis van vrouw zijn. Een ruimere betekenis en invulling van vrouwelijkheid waarin we onszelf kunnen herkennen en groeien en dragen.

Het blijft bijzonder dat een beeld, in dit geval een bronzen beeld, me zo kan raken en een heel verhaal op gang kan brengen.

Jezelf omarmen en koesteren zonder schuld, zonder schaamte en zonder afkeuring wat een prachtig vergezicht, wat een prachtig beeld.

Mannelijkheid en het lichaam

Vanmorgen keek ik naar de parade op het Rode plein in Moskou. Ik wilde horen wat hij in zijn toespraak zei en hoe hij daarbij keek en wat hij met zijn gezicht en lichaam uitstraalde. De inhoud van zijn toespraak heeft maar een boodschap: wij zijn overwinnaars in het verleden en het heden en de NAVO daagt ons uit. Ik zag grote groepen militairen die als een man liepen te marcheren. De Russen als overwinnaars van Nazi Duitsland. De Russen als een volk.

Het beeld van mannelijkheid in Rusland lijkt zo heel anders dan bij ons in het Westen of toch niet?

Poetin laat zich graag zien als jager, paardrijder en ontbloot gespierd bovenlijf en met een zichtbaar kruisje om zijn nek. Hij heeft traditionele opvattingen over mannen en vrouwen. Hij is lid van de Russisch Orthodoxe kerk en ziet het veroordelen van homoseksualiteit, abortus en euthanasie als hele belangrijke kenmerken van het geloof. Mannelijkheid en religie een wonderlijke cocktail in de orthodoxe wereld. Ik heb me daar nooit echt niet verdiept maar Peter Ben Smit gelukkig wel.

Peter Ben Smit hoogleraar contextuele Bijbelinterpretatie schreef een interessant essay over mannelijkheid en religie. Zo toevallig dat ik na het zien van de Russische parade, dit artikel uit de Volzin trof. https://issuu.com/bduvakmedia/docs/volzin_5_2022/14 Volzin mei 2022.

Het essay gaf me weer wat troost en hoop maar hoe moet deze oorlog in godsnaam eindigen?

Vrouwen worden op beeld mooier gemaakt maar soms ook lelijker als het een haatartikel betreft

Fotograaf Pete pronk

De meesten van u weten wel dat ik heftig protesteer tegen al die gemanipuleerde beelden van het uiterlijk op social media en op de covers van tijdschriften, Deze gemanipuleerde ideaal beelden veroorzaken veel leed omdat we ons vergelijken met deze ideaalbeelden en we als levende lichamen daar nooit tegenop kunnen. Want alles wat leeft, is aan verandering onderhevig. De foto die ik hier plaats is niet bewerkt, op geen enkele manier en is gemaakt door een goede fotograaf met een liefdevol oog.

Vrouwen, veel vrouwen posten beelden van zichzelf die op allerlei manieren gefotoshopt zijn zodat er een min of meer perfect beeld wordt gepresenteerd. Ook schoolfotografen doen het, vaak op verzoek van de ouders en allerlei andere fotografen bewerken hun foto’s voordat ze geplaatst worden. Oneffenheden, vlekjes, sproeten, rimpels alles moet worden weggewerkt.

Nu blijkt het omgekeerde ook voor te komen vooral bij vrouwelijke politici. Ik was verbijsterd toen ik dat hoorde. Foto’s worden zo bewerkt dat de vrouwen er lelijker op staan door hun ogen dichter bij elkaar te brengen, de mond te versmallen, ogen te verkleinen, wenkbrauwen te verlagen en de betreffende vrouw een ziekelijke kleur te geven.

Als ik kinderen niet zou waarderen zou ik zeggen wat een kinderachtig gedrag om op deze manier met vrouwen om te gaan.

Het is Bevrijdingsdag vandaag en dat geldt ook voor vrouwen. Hou op met vrouwen te beoordelen op hun uiterlijk en stop met het verspreiden van gemanipuleerde beelden. Laten we ons bevrijden van die stereotype beelden over vrouwen en mannen en elkaar zien met warme ogen.

Het expres lelijker maken van een vrouw, meestal een politica, is een nare vorm van manipulatie en machtsmisbruik. Verhef je stem, zodat dit stopt. Maar wees je bewust dat dit het omgekeerde is van het perfecter maken van een vrouw. In beide gevallen gaat het om objectiveren en vrouwen tot een ding maken en proberen hen te treffen in hun uiterlijk, in hun lichaam. Laat ook de eis van het perfecte uiterlijk vallen en verhef ook hier over je stem.

Psychologie van het lichaam. Durven we echt in overvloed te leven?

Kasteeltuin Wijk bij Duurstede 1 mei 2022

Op de hoek van onze straat ligt de kasteeltuin. Kijk eens hoe mooi en overvloedig zij eruit ziet. Je ziet het tere, groene blad uit de bomen en struiken komen. Wat een wonder dat het ieder jaar weer lente wordt en de groei zomaar tot stand lijkt te komen.

Dat is uiteraard niet zo. De groei gebeurt wel, ontwikkelt zich, maar wij zien het niet. We zien alleen het uiteindelijk resultaat en ook dat zien veel mensen niet.

Misschien een rare overgang maar ik moet ineens denken aan het grote bewustzijns veld waarin we ons allemaal, de mensen, dieren en planten bevinden. Wat een boom voelt of een ander mens, weten we niet, maar dat alles wat leeft, deel uitmaakt van een bewustzijn, ervaar ik in deze overvloedige groeispurt in de lente. We zijn in een groter bewustzijnsveld met elkaar verbonden, zo vertelt ook Sarah Durston in de Volzin. ‘Wat we als wetenschappelijk beschouwen moeten we oprekken’ – VOLZIN

Dit met elkaar verbonden voelen is belangrijk om op een goede manier te kunnen samenleven. Gemeenschappelijke ervaringen en een gemeenschappelijk taal zijn belangrijk voor goed samenleven, terwijl het binaire van de taal ons scheidt. Dat maakt het complex.

We leven allemaal in een lichaam, wij zijn belichaamde wezens dat hebben we gemeenschappelijk maar waarom lijkt er zo’n groot verschil te zijn tussen een vrouwen- en een mannenlichaam? Om goed met onszelf te kunnen leven hebben we ook in onszelf verbinding nodig van hoofd, hart en buik. Kaouthar Darmoni, directeur van Atria, pleit voor verankering in je lijf, je seksualiteit, de levenskracht die in je bekken woont, zoals zij het omschrijft.

Denken, voelen en in in contact zijn met je seksualiteit, je levensenergie is voor vrouwen en mannen in onze tijd heel ingewikkeld. Het vrouwenlichaam dat al geseksualiseerd wordt, voordat deze verbinding tot stand is gebracht, maakt het voor veel vrouwen lastig om seksualiteit op haar manier vorm te geven. We hebben geen goed verhaal over deze verbinding. Krampachtig proberen we met regels en wetten seksueel grensoverschrijdend gedrag in te tomen maar dat is niet genoeg. We zullen een beter verhaal moeten maken over wat een mens is en hoe we de verbinding tussen hoofd, hart en bekken tot stand kunnen brengen voor vrouwen en voor mannen.

Durven we wel in deze verbinding met hoofd, hart en bekken, in deze overvloed te leven? Of houden we ons krampachtig vast aan het binaire, de tweedeling, die ons scheidt en voor zoveel ellende zorgt.