Agenda maart

We zijn nog even op Schiermonnikoog, omringd door veel fazanten, veel vogels, enkele konijnen en een haas in het heerlijke lenteweer en de uitbottende natuur.

Uiteraard enkele uren per dag schrijven wat hier altijd wonderwel goed lukt.

Naast het schrijven van een boek ook mijn “optredens” voorbereiden.

9 maart 2026 ga ik naar de bibliotheek Twenterand in het kader van internationale vrouwendag. Ik word daar geïnterviewd door Inge Tjapkes over Wie ben ik als niemand kijkt. Het begint om 12.00 uur Het Punt, Vroomshoop en je kunt je er nog voor opgeven bibliotheektwenterand.nl Iedereen is welkom, ook mannen

17 maart 2026 ben ik in Boxtel waar ik een lezing geef over ouderen gebaseerd op mijn laatste twee boeken Wie ben ik als niemand kijkt en Zeg me wie ik ben. Openbare Bibliotheek Boxtel, Burgakker 4. 10.00-12.00

26 maart 2026 is de tweede live ontmoeting van Bendeleiders. Plotten en Smeden .Hoe dragen we als oudere vrouwen bij aan de samenleving en hoe kunnen we het negatief beeld over oudere vrouwen positiever draaien. Er is zoveel energie, talent en wijsheid onder oudere vrouwen, die we graag willen gebruiken en laten zien. De Afslag, Bussum 13.30-17.00. opgeven www.bendeleiders.nl

29 maart tot en met 2 april 2026 geven Pete Pronk en ik weer een vijfdaagse retraite over ik en de ander in het klooster in Huissen. Een heilzame, diepgaande en speelse ontdekkingsreis met tal van creatieve werkvormen. Ook daar kun je je voor opgeven. kloosterhuissen.nl

Ik vind het zelf een afwisselend en mooi programma voor de maand maart en de rest van de tijd schrijven aan mijn boek. Ik hoop je ergens te ontmoeten

Schrijven op Schier

Voor de mensen met wie ik al langer verbonden ben, is dit geen nieuws. Ieder jaar ga ik met mijn twee jongere vriendinnen, we schelen 30 jaar, naar Schiermonnikoog, om te schrijven.

Ieder jaar in hetzelfde huisje. Ieder een eigen slaapkamer. In volkomen harmonie brengen we de week samen door. Ieder met haar talenten en haar schaduw. De taken zijn volkomen organisch verdeeld. Femke is een meesteres in het bedden opmaken en is superschoon en met doekjes in de weer om het huisje blinkend te houden. Ik ben chef keuken avondeten en Linda is chef lunch en de boodschappen worden gehaald in drietallen, tweetallen of iemand in haar eentje, net hoe het uitkomt.

Het grootste deel van de dag verkeren we in dezelfde ruimte en zitten tegenover elkaar aan een grote tafel achter onze laptops en een van ons, de meest soepele, zit met gekruiste benen op de bank te tekenen, lezen en schrijven. Dat kunnen we uren volhouden. Het is altijd ook een productieve week.

Maar ook de afdeling leed mag ruim aan bod komen. We lopen daar niet voor weg. Meestal in de avonduren delen we stukken uit ons leven die lastig zijn.

Deze week heb we het grote geluk dat we prachtig zonnig weer hebben. Dus het eiland roept. Iedere morgen een grote wandeling en Femke en Linda trekken er met de fiets op uit.

De geweldig dragende stilte, vol vogelgeluiden, en weinig mensen, doet me zeer verbonden voelen met de natuur. Schier is een dunne plek, zo leerde ik van Alain Verheij en we genieten daar volop van. Dunne plek komt uit de Keltische traditie, en betekent zoiets als een dunne scheiding tussen hemel en aarde, een doorlaadbare plek, waar er iets van mysterie van ons bestaan, voelbaar is.

Inspirerende lezingen over het volgen van de roep in de tweede levenshelft

Zaterdag 21 februari 2026 was de derde studiedag over de reis van de held door de Jungvereniging in Antropia Driebergen.

Twee toplezingen over de ouderdom. De eerste lezing werd gehouden door Tjeu van der Berk en de tweede door Arita Baaijens.

Tjeu van der Berk vertelde over de kunst en kunde in de ouderdom volgens Jung. Erudiet en bevlogen over de tweede levenshelft waarin het indalen in ons binnenste, in ons onbewuste als belangrijkste wordt gezien. Dat wat in de wereld gezocht is, wordt in de tweede helft van het leven ontdekt in de eigen binnenwereld, zo vertelde hij. Tenminste als we op reis gaan. Joseph Campbell heeft het werk van Jung gebruikt als basis voor zijn reis van de held. En dat op reis gaan kan uiteraard op verschillende manieren. Via dromen, therapie, kunst en natuur, door uit je ratio te gaan en je te laten raken, het onbekende tegemoet. Een prachtig voorbeeld van op weg gaan, zijn de verhalen van Arita Baaijens.

Arita Baaijens vertelde over haar roep naar de woestijn. Zonder te weten waarom ze naar de woestijn moest en wat ze daar moest doen, ging ze op weg. Van 1988 tot 2004 trok Baaijens zeventien jaar lang met kamelen door de Sahara. Na twee decennia verruilde Baaijens de woestijn voor Siberië. Ze vertelt een deel van haar ervaringen vol overgave en op een rechtstreekse manier. Ik moest heel erg om haar lachen en vele mensen in de zaal met mij. Ze betaalde haar eerste gids om van hem te leren over de woestijn. Hij wilde haar eigenlijk alleen meenemen als vrouw. Daar voelde ze niks voor vandaar dat ze hem betaalde. Wel vroeg ze aan hem, als het dan toch tot seks zou komen, of zij dan geld terug zou krijgen.

Meebewegen met het leven, je overgeven en soms springen. We hebben lege plekken nodig om ruimte te maken voor het nieuwe dat gekend wil worden, dat door ons wil leven.

Vrouwelijke kracht

In het kader van mijn jaar programma de reis van de heldin, lees ik dit boek van Sharon Blackie. Toen ik het boek kocht wist ik eigenlijk niet dat het daarover ging. ik las een citaat van Rilke als eerste

Als we ons zouden overgeven aan de intelligentie van de aarde, dan staan we geworteld op als bomen Rainer Maria Rilke

Hoe verbazingwekkend is het toch dat als je echt bezig bent met een onderwerp je het overal ziet. Denk maar aan de keer dat je zwanger was en de wereld vol was met dikke buiken en baby’s. Of die tijd dat je erover dacht om heen hondje te nemen en ineens zag je ze overal. Daar waar we onze aandacht oprichten, dat verschijnt in ons bewustzijn.

Wortelen, ergens thuis zijn, ontheemd of dakloos zijn, wat een mooi thema om mee bezig te zijn. En hoe bijzonder om langzamerhand te ontdekken op welke plekken ik thuis ben geraakt in de loop van mijn leven. Niet alleen op verschillende plaatsen maar ook bij en met andere mensen. Thuis wat is dat toch?

Feestelijk weekend met een ster

Zomaar een feestelijk februari weekend. Eerst gingen we uit eten in ons geweldige sterrenrestaurant Lutum in Wijk bij Duurstede. Een Valentijn lunch met veel aandacht en grapjes verzorgd. Ik ga hier niet de hele lunch opnoemen maar slechts enkele details. We begonnen zoals altijd met drie amuses, waarvan de eerste een vuurtje was waar boven we een marshmallow konden roosteren. Uiteraard geen suikerbom maar met een delicaat hartig, spannende vulling. Ik had dat nog nooit gedaan dus ik vond het kinderlijk leuk om daar mee te beginnen. Daar volgden nog zes kleine, delicate, smaakvolle en spannende gerechten.

Allemaal producten uit de streek en in het bijzonder uit de moestuin van Wijk bij Duurstede. De eigenaren zijn een groep jonge mannen met veel kennis en creativiteit. Van ieder gerechtje wordt uitgebreid verteld wat het is. Ik vind ook hun sauzen altijd zeer origineel.

De bediening verdient ook een grote pluim, niet te vaak en niet te veel aan tafel, maar precies goed en getuige van liefde voor het eten en koken en aandacht voor de gast. Precies zoals je een liefdes lunch voorstelt. Aandachtig en zorgvuldig.

Zondag gingen we naar vriend Pete in Amsterdam alwaar we samen weer een sterren dag mochten beleven van vriendschap, verhalen uitwisselen en aandacht voor elkaar en het eten. Nu een fantastisch huisgemaakte soep en een broodje met haring en een kom Boot koffie reden we diep dankbaar en vervuld naar huis. Wat kan het leven goed zijn.

Thuis komen

Dit boek van Stone uit 1989 en vertaald in het Nederlands in 2022 is een fijn voorbeeld over de gespletenheid van mensen. Mijn gewaardeerde collega Vincent Duindam wees me op dit boek nadat hij mijn Zeg me wie ik ben had gelezen. Op de achterflap schreef ik Laten we het over wortelen hebben, over thuiskomen.

Al je stemmen leren spreken en naar al die stemmen willen luisteren is geen kleinigheid. Voor velen zal de Criticus een bekende stem zijn, de Angsthaas en de Zeurpiet. Wie kent ze niet?

In de jaren zeventig leerde ik mijn eerste methode kennen om de gespletenheid van mezelf beter in beeld te krijgen. Dat was de Transactionele Analyse van Eric Berne. De Voice Dialogue zal wat later in de tijd zijn geweest maar daar heb ik niet zo’n duidelijke herinnering aan als aan de TA.

Thuis komen in jezelf heet dit boek en ik dacht wat is dat eigenlijk thuiskomen?

Je bent niet perse thuis in je gezin van herkomst. Je bent niet vanzelfsprekend thuis in je lichaam. Het wonderlijke is dat ik zelfs met een mij onbekend mens die ik bijvoorbeeld in de bus ontmoet een sterk gevoel van thuis kan hebben. Of dat ik in een gebouw kom of in een bos of aan zee en weet hier ben ik thuis.

Kortom ik heb een nieuw project en een nieuwe vraag waar ik me een jaar aan ga verbinden. Kan een ontheemde thuiskomen?

Vrouwen in duistere tijden

Wat een geweldige titel Vrouwen in duistere tijden. En wat een stimulans om dit boek nu te lezen. Overeenkomsten en verschillen tussen de tien vrouwelijke denkers zijn er volop. Op deze diverse manier wordt het belang van denken, van de moed om zelfstandig te denken, krachtig verwoord. Uitnodigend ook, wat mij betreft.

Gedachteloosheid, moedeloosheid en onverschilligheid kloppen aan mijn deur in deze tijd van overweldigende chaos en leed. Ik ben zaterdag sinds lange tijd gaan dansen en dat was heerlijk. Even domweg plezier is op zijn tijd ook noodzakelijk.

Denken lijkt in onze tijd een ondergeschoven kindje. Het lijkt om dromen, om gevoelens om het dikke ik te gaan, dat van alles wil en zichzelf als kern van de wereld ervaart. Maar denken hoe het voor ons allemaal een leefbaar leven en een leefbare wereld wordt, is zo noodzakelijk. Interessant in haar boek is dat empathie ook als cognitieve vaardigheid wordt benoemd en niet alleen als gevoel.

“Volgens Edith Stein ontstaat er nooit een gedeeld ik; wel kan er dankzij empathie een Wij ontstaan, en in die Wij ervaring kunnen we ons verbonden voelen met de ander, maar niet een ander zijn”.

Bereidheid om over jezelf na te denken, open blijven naar jezelf en de anderen, jezelf in relatie zien tot de anderen, daar roepen deze denkers me opnieuw toe op. Ik geef er graag gehoor aan.

Mijn beschermengel

Vandaag is het 9 jaar geleden dat mijn lievelingsbroer Jos stierf. In het hospice zei hij tegen mij: “zus als ik dood ben dan word ik jouw beschermengel”. Het raakte me en tegelijkertijd dacht ik als dat maar niet tot ellende leid. Misschien kun je niet kiezen wiens beschermengel je wordt, zei ik. Jawel zus, dat regel ik toch gewoon.

Jos was heel bijzonder. Hij was gek en wijs, bijzonder lief en vreselijk grof, zacht en aaibaar en keihard. Hij kon zijn vorm in het leven niet vinden en vond in het hospice innerlijke rust.

We lijken op elkaar, hij net een tandje uitgesprokener dan ik. Hij net wat angstiger dan ik.

Ik ervaar deze fase in mijn leven als de beste van mijn leven. Zou het hem dan toch gelukt zijn?

Spreken over God. Han in gesprek met Simone Weil

Spreken over God. Een dialoog met Simone Weil door de Koreaans Duitse filosoof Byung-Chul Han.

Eerder las ik het mooie boek van Frits de Lange over Simone Weil dat de titel heeft In alles tot het uiterste. Leven en denken van Simone Weil en ik las haar boek over Verworteling.

Frits de Lange won met zijn boek de prijs voor het beste Spirituele boek in 2025.

Ik had/heb wat moeite met de radicale Simone Weil, een vrouw die inderdaad tot het uiterste ging en op haar 34ste totaal uitgeput is gestorven. Met name haar bijna niet eten, begreep ik niet. Maar Han pakt me al in het eerste hoofdstuk dat over het verlies van aandacht gaat. “Waarneming is extreem vraatzuchtig geworden. Zij mist elke contemplatieve weidsheid. Zij eet permanent. Consumptie is haar basishouding”. Comakijken noemt Han dit. Vetgemest, volgepropt worden met informatieprikkels. De vraatzuchtige waarneming heeft geen aandacht nodig.

Nu begrijp ik het amper eten van Simone Weil. Vanuit openheid in volle aandacht kijken naar de mensen en de dingen, zonder hen te willen grijpen, vraagt om contemplatieve aandacht. Om leegte.

Het is het wachten, de roerloze, aandachtige en trouwe houding die eindeloos voortduurt en die door geen enkele schok aan het wankelen kan worden gebracht, schrijft Weil.

Wij menen vaak vrij te zijn maar het is boeiend om naar onze verslavingen te kijken.

Perdu humanistisch café

Zondag 18 januari 2026 in Amsterdam, Kloveniersburgwal, in de theaterzaal van Perdu. Helemaal uitverkocht. Dat begint al goed. Het is zo fijn om zo’n dikke banner uitverkocht te zien over de aankondiging lezing Liesbeth Woertman over fluïde identiteit Zeg me wie ik ben.

Barend reed me van wijk bij Duurstede naar Amsterdam en in de auto een stapel boeken om te verkopen. Zo fijn dat ik voor de deur wordt afgezet en in die vreemde wereld kan stappen. Perdu een winkel met alleen dichtbundels. Een man zit rustig te lezen en wijst me waar de theaterzaal is. De man van het geluid en de mensen van het buffet zijn er al. Barend vraagt om een tafel waar hij de boeken op uitstalt. Hij doet de verkoop zodat ik mijn handen vrij heb om een handtekening te zetten en hun vragen en verhalen te horen.

Ik spreek een uur over de ontwikkeling van het ik. Het belang van aanraken, de taal waarin het ik zich ontwikkelt aan een jij. Dat het zelfbeeld, de identiteit iets is wat zich tussen mensen afspeelt. En nog veel meer.

Even een kwartiertje pauze voor een kop thee maar ook in dat kwartier zoeken mensen met hun vragen me op.

Na de pauze mag de zaal vragen stellen. Deze zaal met jonge en oude mensen, vrouwen en mannen, echt een mooie mix mensen. Zelden heb ik zulke echte vragen gehoord. Het was duidelijk dat er veel resoneerde en mensen vanuit hun binnenste, vanuit hun hart een vraag stelden. We spraken over macht, ook zo’n begrip dat zich tussen mensen afspeelt. We spraken over onveilige hechting en de consequenties voor later. We spraken over het nieuwe onderzoek van Nature over de late leeftijd, ongeveer 32, waarop onze hersenen volwassen genoemd kunnen worden. Over het grote belang van vriendschap en de rol van kunst en muziek. En dan ben ik vast nog iets vergeten. O ja of het makkelijker wordt als je ouder bent om moediger te zijn. Ik antwoordde volmondig ja.

Ik moest er zelf aan einde aan maken, want ik werd moe. Moe en diep voldaan reden we naar huis. In de auto voerde ik Barend mandarijnen en nam uiteraard zelf ook.

Vandaag aan mijn lezing voor donderdag schrijven in Zutphen, die gaat over hetzelfde onderwerp maar die vlieg ik net wat anders aan dan hou ik het voor mezelf ook nog leuk.