Kunnen we een ander ontmoeten zonder oordeel?

Deze week opnieuw veel mediaverzoeken. Blijkbaar is de redactie van Quest Psychologie weer met de 101 lezersvragen bezig want ik ontving twee vragen.

De eerste vraag ging over op welk uiterlijk kenmerk mensen het eerst afknapte. Dat weet ik niet en ik ken er ook geen onderzoek naar.

De tweede vraag was Is het mogelijk mensen NIET op hun uiterlijk te beoordelen en deze vraag vond ik wat lastiger. Ik heb er de hele avond op gekauwd en kom tot de volgende voorlopige conclusie.

Nee dat is niet mogelijk. Het uiterlijk is in onze tijd een zeer belangrijk onderdeel van wie we denken te zijn. In de ontmoeting met een vreemde scannen we razendsnel of deze mens een goede of een slechte bedoeling heeft. Met andere woorden moet ik gaan rennen omdat deze mens een bedreiging is of niet. Direct in die keuze zitten de volgende dimensies verweven namelijk: is dit een man of een vrouw, iemand zoals ik of anders, wit of zwart, aardig of onaardig, mooi of lelijk. Op onbewust niveau nemen we deze beslissing en we discrimineren dus de hele dag. Discimineren in de zin van onderscheid maken.

Ja het is wel mogelijk om mensen NIET op hun uiterlijk te beoordelen. Dat geldt voor de mensen voor wie het uiterlijk niet belangrijk is. Ik herinner me mijn kleinzoon met wie ik regelmatig wandelde in Utrecht. Hij was twee, drie jaar en zei iedereen maar dan ook echt iedereen gedag. De vuilnisman, de deftige dame, de junk, een man in een rolstoel, een zwerver, andere kinderen, de buren. Opvallend was dat juist de mensen die meestal niet gedag gezegd worden altijd blij op hem reageerden. Zo inderhield hij een innige band met de vuilnismannen en zat hij geduldig op zijn knietjes op de bank uit het raam te kijken en te wachten tot hij zijn vrienden van de vuilisnisdienst zag. Van beide kanten werd er breed geglimlacht en gezwaaid. Ook de zwervers met plakhaar en rommelige kleren werden stralend begroet. Dus ja het kan.

Mensen voor wie het uiterlijk om wat voor reden dan ook, niet belangrijk is, zullen andere mensen niet op hun uiterlijk beoordelen. Mensen die andere waarden belangrijker vinden zoals verbinding maken en zich verbonden voelen met andere mensen maken ook een goede kans om niet op uiterlijk te beoordelen.

Mijn kleinzoon is nu tien en begint zich bezig te houden met zijn uiterlijk. Als hij naar de kapper is geweest, zegt hij “zie je niets aan me?”. En hij vraagt of ik hem wil helpen een goede gel uit te kiezen want de gel die hij nu heeft, plakt. Gelukkig vergeet hij zijn uiterlijk ook nog vaak en speelt volop buiten, heeft plezier met zijn vrienden en sport. Hij heeft nog steeds een blij en open gezicht en zegt nog steeds veel mensen gedag maar heeft hoogstwaarschijnlijk van binnen nu wel een begin van een oordeel over het uiterlijk van anderen. Maar of iemand aardig is, is gelukkig nog steeds het allerbelangrijkste.

Waardig oud worden en zachtjes mee bewegen

Dit is een stukje van onze tuin. De herfst begint al langzaam in te treden. De dahlia’s staan nog te bloeien maar niet meer voluit. We genieten er nog intens van en knippen zorgvuldig de uitgebloeide bloemen. We kijken naar de vlinders en de bijen. Heerlijk om zo samen buiten te zijn.

Ik begin een beetje te wennen aan mijn emeritaat. Het stillen en langzame past goed bij me. Er is nog genoeg reuring in de vorm van lezingen en interviews. Ik sluit hier een interview bij dat ik aan de blad Plus heb gegeven over hoe je tevredener kunt worden over je uiterlijk.

https://www.plusonline.nl/psychische-klachten/tevreden-in-de-spiegel-kijken-zo-doe-je-dat

Ik ben ook geinterviewd door een journaliste van een dagblad. Haar invalshoek was wijsheid en het lichaam. Als het artikel verschijnt zal ik het ook posten. De interviewster is 27 jaar en zei dat ze het grotendeels met me eens was maar dat ze zo graag begeerd wilde worden door mannen als ze bijvoorbeeld een cafe binnenkwam. Daarna ontspon zich een gesprek over begeerte. Zij had dat tot nu toe alleen seksueel opgevat terwijl ik betoogde dat ieder mens begeerd wil worden en dat dat voor mij betekent gezien worden, echt met open ogen en hart gezien worden.

Het advies dat ik haar gaf was aanwezig te zijn, echt aanwezig in haar lichaam met een lichte glimlach om haar mond en dan een cafe binnen te gaan. Niet afwachtend en onzeker maar helemaal zichzelf laten zien. Reken maar dat ze begeerd wordt. Maar ze zou er ook over na kunnen denken waarom ze begeerd wil worden door mannen die ze helemaal niet kent. Wat denkt ze dat haar dat oplevert?

Ik had weer genoeg stof om na te denken. Ieder goed interview levert me weer een nieuwe invalshoek op. Begeerd willen worden en daarom een masker opzetten van make-up of cosmetische ingrepen. Wonderlijk! Vals spel spelen en dan denken dat de aandacht om jou gaat.

Hoe kunnen we als vrouwen waardig oud worden? Dat is een van de vragen die me bezig houdt. We zijn hier in het westen nog nooit zo gezond ouder geworden. Wat doen we met die extra tijd? Dat je op je 27ste nog sterk bezig bent met wat andere mensen van je vinden, is begrijpelijk, maar wat als je 66 bent? Dan is het toch tijd om je masker te laten zakken en vanuit je eigen ankerpunt te leven.

Ik beschouw deze herfst tijd als bijzonder. In een relatief gezond lichaam mag ik genieten van de schoonheid om me heen. Een schoonheid die langzaam in verval raakt, in dat bijzondere herfstlicht en met haar specifieke geuren waardoor de wereld weer op een andere manier mooi wordt. Naast het feit dat we cultuur zijn, zijn we uiteraard ook natuur dus waarom ons niet spiegelen aan dit natuurlijke proces? Waardigheid heeft voor mij te maken met niet knokken tegen wat zich aandient maar mee bewegen en het beste ervan maken.

Tivoli live en gestreamed Je bent al mooi

Tivoli 7 september 2020

Wat een sensatie! Het eerste coronaproof optreden met 180 mensen in de zaal en mensen die digitaal via een link konden meedoen. Het duurde even voordat we konden beginnen. Er mogen maar twee mensen tegelijkertijd in de lift. In een grote zaal zaten plukjes mensen verdeeld over drie verdiepingen. Het is echt een wonderlijke ervaring om op zo’n podium te staan. Het was wennen en ik was wat nerveus, juist omdat ik de mensen niet goed kon zien en dacht dat het contact maken dan moeilijker zou zijn.

Ik was daar in het aangename gezelschap van Janice Deul en Sylvia Holle, twee collega’s die zich ieder op haar eigen wijze bezighouden met het onderwerp schoonheid. We vormen een mooi trio met elkaar, aanvullend wat invalshoeken betreft maar samenwerkend in de boodschap dat het schoonheidsideaal diverser moet.

Ik doe de link naar de avond georganiseerd door Studium Generale van de Universiteit Utrecht hierbij, zodat u het programma kunt bekijken als u wilt.

Mensen mochten vragen stellen vanuit de zaal maar ook via de live verbinding. We kregen mooie vragen over de lichte kleur van de modellen en waarom echt donkere modellen nog zo weinig in beeld zijn. We kregen vragen over perfectie en over het dubbele bewustzijn een theorie van W.E.B. de Bois uit de jaren zestig maar die laatste vind ik zo interessant dat ik er een aparte column over ga schrijven.

Het is zo inspirerend om daar te staan, samen met twee prachtige vrouwen, en een goede moderator en een publiek dat echt geinteresseerd is. Mensen wat is leren toch leuk. Ik voelde me helemaal geinspireerd om verder te onderzoeken. Met een vol hoofd, een warm hart en een lichaam vol adrenaline reden we naar huis. Wat ook zo fijn is om een man te hebben die je rijdt naar dit soort avonden zodat ik geconcentreerd kan blijven op mijn lezing.

Die nacht heb ik amper geslapen van plezier.

Blij met je lichaam

NRC 29 augustus 2020

Blij met je lichaam, zoveel body’s, zoveel soorten en maten, was de kop van een artikel in het NRC op 29 augustus 2020. Twee volle pagina’s over de body positivity beweging. Ik schreef er ook al eerder over en het waren de gekleurde vrouwen die zich sterk maakten voor een diverser schoonheidsideaal en zoals we weten is dat aardig gelukt. Kijk maar eens naar de covers van vrouwentijdschriften waarin ook in deze septembermaand weer veel zwarte vrouwen te bewonderen zijn.

Het dunne, witte schoonheidsideaal is aan het kantelen naar een gekleurder lichaam met rondingen. De body positivity beweging is nu meer een beweging van dikke vrouwen en het is belangrijk om meer diverse lichamen in beeld te brengen om op die manier het schoonheidsideaal te verbreden. Kijk mensen op zoveel manieren zien levende vrouwenlichamen eruit

Maar het zou in de discussie over uiterlijk wat mij betreft wel wat meer over de relatie met het uiterlijk en identiteit mogen gaan. Het uiterlijk is het eerste dat we van elkaar zien en we hebben daar direct een mening over. Vrouwen zijn historisch en cultureel altijd op hun uiterlijk beoordeeld en dat maakt kwetsbaar. Wij oordelen elkaar de hele dag en worden beoordeeld, in eerste instantie op ons uiterlijk en daar zijn de meeste vrouwen zich zeer van bewust. En dat maakt vaak onzeker.

We zijn veel meer dan ons uiterlijk en er kunnen veel meer bronnen zijn om onze identiteit aan te ontlenen dan alleen ons uiterlijk. Denk aan werk, aan relaties, aan kwaliteiten en talenten. Wij hebben ons als vrouwen nog nooit zo kunnen ontplooiien als in deze tijd. Laten we toch eens mee ophouden om ons zo druk te maken over ons uiterlijk. Laten we ons lichaam liefhebben. Laten we ons lichaam versieren en er plezier aan beleven maar hou op het zo te objectiveren. We zijn al mooi.

Fijne stapel boeken bij Broese in Utrecht

Op 1 september 2020 ging ik voor het eerst in de Corona crisis naar een studiedag. Het was een dag over het leven en werk van Charlotte Salomon en Etty Hillesum in de Kargadoor in Utrecht. Twee Joodse jonge, creatieve vrouwen die allebei vermoord zijn in de Tweede Wereldoorlog. Charlotte maakte ruim duizend goaches over haar leven en Etty liet haar prachtige dagboeken na.

Met slechts 12 mensen zaten we ruim uit elkaar van 10 tot half vijf te luisteren naar twee docenten. De ruimte was koud door het ventileren. Tussen de middag heb ik zelfs een vest gekocht, een dik wollen vest om de kou te weerstaan maar de inhoud was heerlijk stimulerend.

Met mijn hoofd vol verhalen en mijn hart bij Charlotte en Etty liep ik toch even de nieuwe boekwinkel van Broese binnen in Utrecht. Ik had de winkel nog niet gezien in het oude Jugendstil gebouw waar voorheen het postkantoor zat, is nu de openbare bibliotheek en boekwinkel ondergebracht. Schitterend gedaan. Wat een weelde en wat een weldaad al die boeken zo bij elkaar in dit prachtige pand. Wat word ik daar gelukkig van.

Tot mijn plezier zag ik mijn boeken op een rond tafeltje uitgestald. De vreugde die dat geeft. Ik kon het niet nalaten, hoewel met enige schaamte, om er een foto van te maken.

Pratend met Charlotte en Etty liep ik door de drukke straten van Utrecht naar de bus. Zulke jonge vrouwen en al zo wijs. Allebei in staat om vorm te geven aan dat wat er van binnen bij hen leeft. Ik ben ze dankbaar omdat zij mij weer inspireren om vorm te geven en moed te houden om door te gaan.

Lees Het Werk van Etty Hillesum en bezoek de tentoonstelling over Charlotte Salomon in het Joods Historisch museum. U zult er zeker inspiratie vinden en moed om uw leven vorm te geven.

Helpt de corona crisis om tevredener te worden met ons uiterlijk?

https://www.ad.nl/binnenland/als-je-je-identiteit-ontleent-aan-je-uiterlijk-krijg-je-het-moeilijk-als-je-30-of-40-wordt~a09d9843/

Hierbij de link naar het hele artikel in het Algemeen Dagblad van zaterdag 29 augustus jl. Het is fijn dat de media mijn werk oppikt maar ieder artikel roept weer nieuwe verzoeken op. Ik begin nu al grappend te zeggen dat het maar goed is dat ik niet meer werk want waar zou ik de tijd vandaag moeten halen om op al die verzoeken in te gaan.

Naast het interview in het Algemeen Dagblad, besteedde ook Het Belgische blad Nina dit weekend aandacht aan mijn werk. De nadruk in dit artikel ligt op het lichaam van oudere vrouwen. Linda de Mol (56) in bikini op de cover van haar blad Linda. Pascale Platel (60) die zichzelf laat zien in haar boek Schoonnijd. Haar geliefde Filip Hamerlinck maakte de foto’s. “Ik kom van ver, maar als prille zestiger zit ik beter in mijn vel dan ooit”. Sensuele, mooi vormgegeven beelden. Het zit blijkbaar in de lucht want zoals jullie weten schrijf ik op dit moment een boek over oudere vrouwen en hun lichaam.

En het derde opvallende thema in die interviewverzoeken was het zonder make up de deur uitgaan door de corona crisis. Platel zegt bijvoorbeeld: “Ik ben nog altijd ijdel, maar door de coronacrisis heb ik geleerd om ongeschminkt de deur uit te gaan”. En na weken weer geknipt: waarom een bezoek aan de kapper ons zo gelukkig maakt in het Belgische Nieuwsblad.

Het zou fantastisch zijn als de corona crisis als neven effect heeft dat vrouwen hun onopgemaakte gezicht weer leren kennen en waarderen. Je wordt er niet alleen blijer van maar ook mooier.

Dank ook aan al die mensen die onze vragenlijst ingevuld hebben over hun lichaamsbeeld. We kunnen nu gaan analyseren en uiteraard deel ik de resultaten met u. Zelf ben ik vooral nieuwsgierig naar de vergelijking met de data van ons grote onderzoek uit 2007. Zijn we ontevredener geworden of zien we een serieuze kentering naar meer tevredenheid. Ik hou u op de hoogte.

Tevreden met je uiterlijk maakt wel blijer

Vandaag sta ik met een groot artikel in het Algemeen Dagblad. Het is echt fijn dat mijn werk zoveel aandacht krijgt. De heruitgave van psychologie van het uiterlijk was de aanleiding en ik vind het een prima interview geworden. Over de foto denk ik wat wonderlijk dat ik mezelf niet zo zie.

De fotograaf was een zeer behulpzame man die de belichting al had opgesteld en nagedacht had over de verschillende poses. Hij deed dat met zorg, zodat het maken van de foto’s voor mij zo weinig mogelijk tijd zou kosten. Dat was bijzonder attent van hem en dat had ik niet eerder meegemaakt. We hadden wel een klik en toch als ik naar deze foto kijk dan ken ik mij niet.

Wat blijft dat toch iets fascinerends de manier waarop je naar jezelf kijkt en hoe je dan kijkt.

De kop van het artikel, zoals zo vaak, stemt me minder tevreden. Hoe kun je dit nu als kop er boven zetten? Ik weet dat er bij de kranten aparte koppenmakers werken en dat ook de schrivers van de artikelen hier weinig invloed op hebben. Ik begrijp dat je met een kop aandacht wilt trekken. Maar mijn hele werk schreeuwt de boodschap uit Je bent al mooi. Over de schoonheid van imperfectie, over de schoonheid van jou als uniek wezen en daar van te genieten. Over de objectiverende blik die ons niet mooi maakt. De objectiverende blik van anderen als van onszelf om naar ons eigen gezicht en lichaam te kijken of beter gezegd om te oordelen.

Tevreden met jezelf wordt je door je lichaam meer van binnenuit te beleven en vooral door op te houden je met gemanipuleerde ideaalbeelden te vergelijken. Voel de zon op je gezicht, de souplesse van je bewegingen en kijk met warme ogen naar jezelf en elkaar.

Ontspannen lichaam

aan tafel bij Pete

Met plezier kijk ik naar deze foto. Hij is gemaakt terwijl we net bij het huis van vriend Pete zijn aangekomen. De weg was opengebroken dus we hebben stukken van Amsterdam gezien waar we het bestaan niet van vermoeden. Je zou dus zeggen we kwamen gestresst aan voor een etentje bij onze vriend maar dat is niet zo.

Als ik naar deze foto kijk dan zie ik een super blij en ontspannen gezicht en lichaam. Ik zie een ontspanning zoals ik die zelden waarneem als ik in de spiegel kijk. Wat is het toch fijn dat er foto’s bestaan waarop je je andere gezichten kunt zien. Het gezicht dat de geliefde en vrienden kennen maar jij niet.

Ik voel me jammer genoeg niet ontspannen omdat ik me zorgen maak over het geweld in de wereld. Het lijkt wel of al het leed ongefilterd bij me binnenkomt. Ik zag de lichamen vol blauwe plekken van de demonstranten in Wit Rusland en moest ontzettend huilen. Dat kwam vooral doordat de jonge man vertelde dat toen hij was opgepakt de bewaker tegen hem zei “ik heb vandaag nog niemand geslagen”en toen begon te beuken. Dat gruwelijke geweld uit machtsvertoon maakt me woedend en doodsbang.

Ilja Pfeiffer de zesde zomergast begon de avond met een filmfragment van Berlusconi die zijn kleinzoon leerde dat de waarheid er niet toe doet. Voor de ogen van het kind stapte hij in de poep. Opa je hebt poep aan je schoen. Berlusconi ontkende glashard en vroeg daarna aan zijn kleinkind wat hij had geleerd. Wat de kleinzoon zei weet ik niet meer maar Berlusconi zei dat de waarheid er niet toe doet.

En het derde voorbeeld van deze week is de film over het kapitaal in de 21ste eeuw van econoom en filosoof Piketty. Die film laat haarscherp zien hoe de ongelijkheid toeneemt door het doorgeslagen kapitalisme. De onder-en middenklasse betalen belasting, terwijl de rijken hun geld onder de radar wegwerken. Bewuste slechtheid.

Ik ga steeds meer open en dat betekent dat ik diepere vreugde ervaar in hele kleine dingen en tegelijkertijd raakt het leed van andere mensen me scherper. Deze levensfase vraagt om hogere levenskunst dat begint me nu al wel duidelijk te worden.

Zomergasten

Wat een geweldig seizoen van Zomergasten 2020. Ik heb genoten van zes verschillende gasten, me soms geirriteerd en veel geleerd. Gisteravond Ilja Leonard Pfeijffer gezien. Ik kende hem alleen van zijn dagboek in het NRC over de corona crisis en van zijn verschijning. Open ging ik de avond in en direct bij het eerste fragment over Berlusconi was ik gegrepen.

Ik werd direct een andere wereld ingezogen van leugens en dikke verhalen waar de waarheid geen enkele rol speelt. Daarna een blok over complottheorieen zoals de mensen die geloven dat de aarde plat is en vooral zijn analyse hoe complotdenkers, denken. Het misverstand dat toegang tot kennis in het bijzonder het internet leidt tot echte kennis hebben over een onderwerp, schudde me weer wakker. Zijn idee over authenticiteit en nostalgie eveneens.

Het deel over massa toerisme en vluchtingen en het prachtige filmfragment van de arts op Lampedusa was adembenemend.

Maar het deel waar ik het langst bij stilstond ging over alcoholisme. Ilja was een zware drinker en dat paste bij zijn zelfbeeld als bohemien. Dat is al grappig dat veel mensen denken dat alcohol en drugs hen vrij maakt maar dat is uiteraard niet zo. Alcohol en drugs, die ik eerder de troosters van onze tijd noemde, heeft jou al snel in de greep en dan is er van vrijheid geen sprake. Maar toen hij stopte met drinken wist hij niet meer wie hij was. Blijkbaar was het drinken een belangrijk onderdeel van zijn identiteit geworden.

Je bent wat je doet en kijk uit met wat je speelt want het kan je zomaar grijpen. Ilja liet heel mooi zien hoe een leven kan verlopen van leugens en grote verhalen naar mededogen met anderen en zoekend naar wie je zelf bent.

Van wie is het vrouwenlichaam?

Janice Deul

Van wie is het vrouwenlichaam is de titel van de serie die Studium Generale in Utrecht heeft gemaakt en in het voorjaar te zien zou zijn in Tivoli Vredenburg. Slechts de eerste voorstelling heeft plaats kunnen vinden op 24 februari en de rest werd afgelast in verband met Corona. It is a man’s world is terug te kijken op https://youtu.be/Aoe5WBBxtOY

Op 7 september 2020 gaat de tweede avond door. Je kunt er gratis heen maar wel van te voren aan melden. Ik geef een lezing over Je bent al mooi. Heel fijn dat de mode activiste Janice Deul ook weer van de partij is en de derde spreker is Sylvia Holla die gepromoveerd is op modellen. Uiteraard gaan we met het publiek in gesprek. Janice heb ik al eerder mee mogen werken en dat wordt vast weer een feestje. Naar Sylvia ben ik nieuwsgierig. Zij sprak tientallen modellen voor haar onderzoek. Wat heeft zij ons te vertellen over van wie het vrouwenlichaam is?

Spannend om na zoveel maanden weer eens voor een zaal te staan.

Van wie is het vrouwenlichaam is nog steeds een actuele vraag. Bestaan vrouwen alleen in de ogen van mannen? En waarom moet er zoveel geknutseld worden aan het vrouwenlichaam voordat het mooi wordt gevonden? Een vrouw is al snel te sexy of niet sexy genoeg. Te bedekt of juist te bloot. Wie bepaalt hoe we naar het vrouwenlichaam kijken? Of komen we zo langzamerhand op het punt dat vrouwen zelf hun lichaam innemen en bepalen of zijn we daar verder vanaf dan ooit?

Ik zal het vooral hebben over hoe ons lichaamsbeeld tot stand komt en hoe we beinvloed worden door de gemanupuleerde ideaalbeelden. Wie kijken er met ons mee als we in de spiegel kijken en wat zien we als met ons hart kijken?