Aanrakingsvrees

Vandaag staat er een goed interview met Jaap van Ginneken in het Financieel Dagblad. Hij is massapsycholoog en kijkt met verbazing hoe het kabinet het coronavirus aanpakt. Er zijn verschillende manieren om naar de werkelijkheid te kijken en het is slim om niet alleen naar virologen te luisteren. iets kleins kan enorme gevolgen hebben.

Ik denk aan mijn moeder en al die andere mensen die opgesloten zitten in verpleeghuizen, gevangenissen,jeugdinstellingen en gehandicaptenhuizen. Opgesloten, zitten duizenden mensen uit angst om hen niet te besmetten, uit angst om zelf niet besmet te worden. Begrijpelijk, echt begrijpelijk maar slaan we niet een beetje door. Ik kan het mijn moeder niet uitleggen. Ze belt me een paar keer per dag en steeds met dezelfde vraag. Waarom zit ik opgesloten en doet iedereen zo raar? Er is een virus ma en anders word je ziek. Nou en, zegt ze, ik moet toch ergens aan dood gaan. Dit is geen leven. Alleen op mijn kamer, alleen eten, niet naar buiten.

Al weken is ze niet aangeraakt. Er is alleen telefonisch contact. De inhoud van het gesprek is steeds hetzelfde. Uitleggen wat ik niet meer uitleggen kan. Dat deze opsluiting nog wel even gaat duren. Zij zegt dat overleef ik niet. Of dat waarheid wordt dat kan alleen de tijd uitwijzen maar zo voelt ze het.

Fysiek contact is een fundamentele menselijke behoefte en de basis van wie we zijn. In haar beginnende dementie glijdt ze nu heel snel weg. Ze wordt niet meer aangeraakt en dat zou wel erg helpen om haarzelf te blijven. Laat een mantelzorger toe per mens die zo van ons afhankelijk zijn. Alle mensen hebben aanraking nodig als bron van hun bestaan en om te weten en te voelen wie ze zijn.

Durf jezelf te zijn

Ik had in deze tijd van in huis opgesloten zijn een interview gegeven aan de VIVA. De werktitel was Mag je nog lelijk zijn? dat vond ik best een gekke vraag. Nu de VIVA op de deurmat ligt, las ik dat ze ervan gemaakt hadden Fillers&filters durf jij nog jezelf te zijn? Dat lijkt me een betere vraag.

In het intro wordt de vraag geherformuleerd tot “Er worden steeds meer cosmetische ingrepen uitgevoerd en over bijna elke foto gaat wel een filter. Waarom worden we zo in beslag genomen door onze buitenkant?”.

De interviewster Amanda van Schaik vertelde me het volgende verhaal. Zes jaar geleden interviewde ik een cosmetisch arts en op een gegeven moment hadden we het over mij en de cosmetisch arts schatte me 36, terwijl ik toen 33 was. Het proleem lag in mijn slinkende vetcompartimenten, vertelde ze. Daardoor verloor mijn gezicht aan volume dat zag ze aan mijn slapen die een beetje hol waren en de deuk tussen mijn wenkbrauwen. Ze wilde wel een paar spuitjes zetten. Op dat moment dacht ik: spuit me vol. Ik deed het niet.

Amanda wist niet dat ze vetcompartimenten had. Ik ook niet trouwens. Dit verhaal denkt me denken aan een paar jaar geleden toen ik voor het eerst over een ooglidcorrectie hoorde en ik daarna voor de spiegel ging staan en voor het eerst zag dat een van mijn oogleden inderdaad hing.

Je ziet het pas als je het weet, sprak een bekende voetballer.

Kijk niet met een beoordelende blik van een cosmetisch arts naar je gezicht maar kijk zacht, met een kleine glimlach.

De universiteit is jarig

Aula Academiegebouw Universiteit Utrecht

Mijn geliefde universiteit is vandaag jarig. Zij is 384 jaar geworden in deze tijd van Corona. We kunnen het dus niet op onze gebruikelijke manier vieren met een grote bijeenkomst in de Domkerk. Geen mooie optocht. Geen gloedvolle, inspirerende lezingen en geen receptie in de prachtige kloostertuin.

Ook mijn lezing in Tivoli van 23 maart is afgelast over de schoonheidsidealen. Er wordt voorzichtig geprobeerd een nieuwe datum te vinden 22 juni. Tenminste als de maatregelingen opgeheven kunnen worden. Ik hou jullie op de hoogte.

De grootste teleurstelling is het niet doorgaan van mijn afscheidsrede op 20 mei 2020. Ik vond het nog wel zo’n mooie datum en een woensdagmiddag waardoor de kleinkinderen erbij konden zijn. Zij hebben mij nog nooit in toga gezien. Ook wilde ik graag iedereen hartstochtelijk bedanken. Het is zo onwerkelijk om na ruim dertig jaar de universiteit zo stilletjes te verlaten. Ik moet me erbij neerleggen.

Maar vandaag werd ik gemaild door onze onvolprezen ondersteuners met de vraag of ik mijn afscheid wilde verplaaten naar september. Ik merk dat ik daar heel blij van word. Ik wist niet dat het me zo aan het hart ging en me teneer sloeg! Wonderlijk toch hoe een mens zich voor de gek kan houden.

Mijn hart jubelt en ik voel me licht. Mischien kan ik na twee weken quarantaine de kleinkinderen voorzichtig zien. Het schrijven gaat nu makkelijker. Mijn dank rede kan toch geschreven worden. En misschien zelfs uitgesproken en ontvangen.

Blijf gezond en houd moed

Simone de Beauvoir

Zoals de meesten van jullie weten, ben ik een veel lezer. Ik voel me gezegend dat ik in deze tijden van thuisblijven zoveel kan lezen.

In de morgen begin ik met schrijven. Psychologie van het uiterlijk wordt heruitgegeven bij uitgeverij Ten Have en ik schrijf daarvoor een nieuw laatste hoofdstuk. De eerdere hoofdstukken heb ik waar nodig aangevuld met recente literatuur en in het laatste hoofdstuk schets ik de ontwikkelingen op het gebied van ideaalbeelden, uiterlijk en lichaamsbeelden van de afgelopen dertien jaar.

Daarna werk ik wat in de tuin. Er moet nog veel opgeruimd worden en gisteren heeft Barend een nieuwe moestuinbak in elkaar gezet. Daar ga ik vandaag zaden en kruiden in zetten. Als een kind zo blij! Wat een geluk dat we een tuin hebben.

Aan het eind van de middag mag ik lezen. Ik lees op dit moment de nieuwe biografie van Simone de Beauvoir uitgegeven bij mijn uitgeverij Ten Have. Ter inspiratie een citaat van pagina 108:

“Er is een essay van William James getiteld: “What makes a life significant?”waarin hij zich afvraagt waarom elke Jack zijn Jill als mooi en volmaakt ziet- als een prachtig wonder van de schepping- terwijl andere mensen niets bijzonders in haar zien. Wie heeft het meest waarachtig beeld van Jill? Zijn het de betoverde ogen van Jack? Of de ogen die blind zijn voor Jills magie? James schrijft dat het Jack is die de waarheid ziet in zijn worsteling om zich te verenigen met haar innerlijk leven. Waar zouden we zijn als niemand ons echt zou zien en serieus zou nemen, ons zou kennen zoals we werkelijk zijn?”

Dat we naar onszelf en elkaar mogen omzien met warme ogen.

Nieuw onderzoek lichaamsbeeld

Senaatszaal Universiteit Utrecht

Rare timing om nu een nieuw onderzoek te starten? We waren er al even mee bezig. Ik wilde graag als afsluiting van mijn academische carriere nog een keer een grootschalig onderzoek doen naar het lichaamsbeeld van mannen en vrouwen.

In 2007 heb ik meegewerkt aan de documentaire Beperkt Houdbaar en daarvoor een vragenlijst ontwikkeld die we posten op de website Beperkt Houdbaar. Uiteindelijk hebben ruim 40.000 mensen deze vragenlijst ingevuld en dat leverde een schat aan informatie op. Een van de belangrijkste conclusies was toen dat Nederlanders behoorlijk tevreden waren met hun uiterlijk. Mannen meer dan vrouwen. Meisjes waren het meeste ontevreden maar vanaf 25 jaar werden vrouwen positiever over hun uiterlijk om vanaf 50 jaar weer iestje naar beneden te gaan.

Opvallend ander onderzoeksresultaat was ook dat het feitelijke gewicht er niet zoveel toe deed maar dat het veel meer gaat om de perceptie, de manier waarop we ons lichaam waarnemen.

Nu wil ik graag nieuwe data om te zien of de druk op het uiterlijk inderdaad is toegenomen en of de ontevredenheid over het lichaam is veranderd. In de media is heel veel aandacht voor het uiterlijk en lijkt het alsof we massaal aan de botox en fillers zijn gegaan, maar is dat wel zo? Of zijn we toch de schoonheid van imperfectie gaan omarmen?

Op mijn website staat de link naar de vragenlijst. Ik begrijp dat in deze barre tijd uw hoofd er misschien niet naar staat maar het zou fijn zijn als u meedoet.

Zorg goed voor uw lichaam.

Doe hier mee aan het ► Onderzoek Lichaamsbeeld

Hoe moet het nu met al die opgespoten lichamen?

Hoe moet het nu met al die vrouwen en mannen die niet meer naar de sportscholen kunnen? Is hun doping nog te verkijgen? Storten hun kunstig opgebouwde spieren nu spoedig ineen? Niet iedereen heeft thuis allerlei apparaten om mee te stoeien en aan te hangen. Mijn collega Luuk Hilkens adviseert het volgende:

” je kan prima enkele weken niet trainen, zonder daarbij veel spierkracht en -massa te verliezen”

Hij laat op facebook en Linkedin vanuit meerdere studies zien dat beginners hun spierkracht grotendeels behouden na 3 weken zonder training. Maar de meeste mannen sputterde tegen dat zij al zo gevorderd waren…… Hilkens reageeerde dat dat voor de meesten wel mee viel.

Maar hoe ziet het met de kunstnagels? Die moeten toch worden bijgehouden? En de botox en de fillers moeten onderhouden worden anders zakt het gezicht in. Ik heb wel gehoord dat tandartsen alleen nog werken voor spoedgevallen. De schoonheidsspecialistes hebben hun deuren gesloten evenals veel kappers en de nagelstudio’s. Een deel van de nagelstylistes heeft vrijwillig hun mondkapjes ingeleverd bij ziekenhuizen. Bravo.

Maar hoe staat het met de cosmetische klinieken? Die kunnen de anderhalve meter afstand ook niet garanderen maar als ik op internet een aantal klinieken aanklik dan zie ik overal dat zij geopend zijn. Cosmetische artsen ga je collega’s helpen met het bestrijden van het corona virus.

En minister Bruins U weet waar de mondkapjes te vinden zijn. Vorder ze!

Derde druk

Zo fijn dat de derde druk van Je bent al mooi is verschenen. Zaterdag 14 maart een hele mooie signeersessie gehad bij boekhandel Pettinga in Wijk bij Duurstede. Zoals de meeste mensen weten wonen we daar sinds anderhalf jaar met veel plezier.

Nanda en Rico Pettinga hadden bedacht om in de boekenweek hun eigen Wijkse auteurs te eren door hen te vragen op een middag te komen signeren. Sis van Rossum mocht op 7 en ik op 14 maart. Ik doe het eigenlijk nooit want me voel me een beetje onhandig om in een boekwinkel te zitten om een handtekening te zetten maar nu zei ik ja. En ik heb er geen spijt van.

signeersessie boekhandel Pettinga 14 maart 2020

Het begon om drie uur en het liep al snel gezellig door. De eerste man die aan mijn tafeltje kwam, bood me werk aan in zijn praktijk waar wordt gewerkt met meisjes tussen de 13 en 18 jaar die veelal een negatief lichaamsbeeld hebben. Ik zei dat ik daar over na moest denken. Andere mensen vertelden over hun kinderen of andere familieleden die zich veel zorgen over hun uiterlijk maakten en vroegen me wanneer het een psychische ziekte wordt.

De meest ontroerende ontmoeting vond ik met een mevrouw die ook gyneacologische kanker had gehad en die vertelde dat ze zoveel aan mijn hoofdstuk 9 had gehad. Het hoofdstuk over kanker. Ze zei het is zo belangrijk dat we deze verhalen met elkaar delen en dat ik graag wil horen dat het beter wordt. Ik had me nooit gerealiseerd dat deze gesprekjes de inhoud zouden zijn van deze signeersessies.

Mijn hele negatieve idee van een signeersessie is verdwenen. Dankbaar voel ik me dat ik andere mensen kan inspireren.

Fitboy

NPO 1 22 april 2019

Deze foto is al bijna van een jaar geleden. Het was een radio uitzending over Je bent al mooi samen met Wiebke Goetjens de bekende opera zangeres en JayJay Boske voormalig prof rugbyer en presentator. Hij heeft ook een youtube kanaal maar ik kende hem niet. Het was een vriendelijke man die zinnige dingen vertelde over wat er mis is in de fitnessindustrie.

Nu is JayJay een soort voorman geworden die jongens waarschuwt voor het doorgeslagen trainen. Hij heeft een gids geschreven over wat er allemaal mis kan gaan bij het trainen en het misverstand over dieet houden en voedingsstoffen.

In ons gesprek vertelde hij dat hij veel leed zag bij jongens die in korte tijd heel gespierd willen worden en daar veel voor over hebben. Schuldig voelen als je niet traint, ontevreden zijn over je lichaam, doortrainen met blessures kunnen tekenen zijn van verslaving.

In het AMC zien ze jonge sporters met een eetstoornis, waarvan ongeveer tien procent jongens. Gespierde fitboys zijn ruim vertegenwoordigd op Instagram.

Toen JayJay Boske op zijn veertiende met krachttraining begon waren zijn rolmodellen rugbyers. Hij is niet zo groot en wilde zijn lengte compenseren door sneller en sterker te worden op het veld, zo vertelt hij. Voor veel jongens is krachttraining hun sport.

Nu is er een documentaire gemaakt Ziek gespierd over een jongen die in zijn puberteit gespierder wilde worden en een eetstoornis ontwikkelde. Te zien op nrc.nl. Uiteraard is dit nog een uitzondering maar laten we ook liefdevol met onze jongens omgaan en hen helpen om op een aardige manier met hun lichaam om te gaan.

https://www.nrc.nl/nieuws/2020/03/11/ik-wil-de-beste-versie-van-mezelf-worden-a3993425

Binnenkort starten onderzoekers van de HAN en de UU een onderzoek naar mannen, fitness en hun lichaamsbeeld en het gebruik van anabole steroiden. ik hou u op de hoogte.

In de Wijkse krant

Liesbeth in het Groentje

Zoals de meesten van jullie wel weten heb ik het grootste deel van mijn leven in Utrecht gewoond. Sinds anderhalf jaar wonen we in Wijk bij Duurstede en voor het eerst sta ik nu in het Groentje.

Op een of andere manier doet me dat veel plezier. De plaatselijke boekhandelaren Rico en Nanda Pettinga hebben ervoor gekozen om plaatsgenoten die schrijven, te vragen om in de boekwinkel te signeren tijdens de boekenweek. 7 maart mocht Sis van Rossum komen en zaterdag 14 maart, mag ik signeren van drie tot vier. De Pettinga’s maakten een lieve poster met mijn foto erop en de omslag van Je bent al mooi. Maar wat me ontroert is het woord plaatsgenoot. Ik ben nu een van hen en dat doet me goed.

Zaterdag 14 maart ben ik ook te gast bij Jacobine Geel NPO 2 om 17.40. Dat is al opgenomen dus ik kan rustig thuis kijken wat het is geworden.

Volgende week ga ik met mijn lieve vriendinnen Femke en Linda schrijven op Schiermonnikoog. Uitgeverij Ten have geeft ook Psychologie van het uiterlijk opnieuw uit en ik ben het boek aan het aanvullen. Actuele literatuur erbij en een nieuw laatste hoofdstuk over de meest recente ontwikkelingen op het gebied van lichaamsbeeld.

Ik voel me rijk. Heerlijk mogen focussen op een onderwerp en daarover schrijven. En het verbonden voelen met anderen, het plaatsgenoot zijn, draagt zeker bij aan mijn gevoel van rijkdom.

Boekenweek

Zaterdag is de boekenweek begonnen met als thema rebellen en dwarsdenkers. Het boekenweekgedicht Rebel is geschreven door Ellen Deckwitz. Het gedicht raakt me.

Oh ja, ze zeggen altijd wel dat je gewoon jezelf moet zijn maar daarmee bedoelen ze net als de rest.

Houd als dat niet lukt dan tenminste je bek. Weinigen mogen echt bestaan en zelden

ben je mooi genoeg, licht genoeg, gewoon genoeg.

Als je het waagt je niet te schamen gillen ze al om je opheffing, hoe ontzettend zonde je bent

van het vlees, de aandacht en de tijd. Laat me met iedere hartslag hen trotseren. Elke klop is een bewijs

dat ik er ben en een wereld weiger die niet voor mij is gemaakt. Ik schrijf u vanuit een incompleet lijf

dat kan maar vertikt te buigen, een onneembare geest zingt hier rond en ik blijf ademen tot ze erbij neervallen, tot ik zelf mag bepalen dat ik onopgemerkt blijf.

Dit rebelse gedicht legt de vinger op de zere plek, namelijk hoe vrij zijn we eigenlijk? Hoe vrij zijn we om te kiezen voor make-up en cosmetische chirurgie? Hoe vrij zijn we om foto’s van onszelf te laten zien die niet bewerkt zijn? In een interview in Trouw zegt Deckwitz: “Kijk, in zekere zin lopen we hier allemaal onvrijwillig rond. Aan niemand is gevraagd: wil je geboren worden in dit tijdsgewricht, met deze ouders, met dit uiterlijk, deze gezondheid. Het leven leek mij daarom altijjd optioneel: elke dag kies je of je wilt bestaan”.

Deckwitz is zich er sterk van bewust dat ze niet alleen leeft maar met haar ouders en vrienden. Zij leeft daarom gezond en kiest voor het leven. Dit herken ik zeer. We zijn allemaal in de wereld geworpen en ook ik heb er jaren overgedaan omdat te accepteren.

Het lezen van boeken is in dit proces van kiezen voor het leven van groot belang. Er zijn zoveel prachtige teksten te vinden van mensen die ook worstelen met het leven en op zoek zijn naar betekenis, naar zin, van het leven. Ja zeggen tegen het leven maakt dat we verantwoordelijkheid oppakken en het leven gaan koesteren zowel van onszelf als van anderen. Ook al begrijpen we er niets van. Maar met het vormgeven van wat er zich van binnen bij ons afspeelt en dat delen, kan het leven lichter worden.