Samen in de tuin werken

Barend knipt de heg

Het is zondag en heel stil. We besluiten vandaag in de tuin te werken. De planten en bloemen en bomen zijn zo hard gegroeid door de regen dat we echt even moeten ingrijpen. Barend knipt de heg zoals je ziet en daarvoor had hij al een boompje geknipt die de lavendel helemaal wegdrukte. Soms moet er echt ruimte gemaakt worden anders verdrukt de een de ander. Het zijn net mensen.

Ik stort me op het onkruid en wat onkruid is daar ben ik ruimhartig in zolang er bloemen aanzitten. Maar ook hier geldt als de andere planten zoals de Dahlia’s weg gedrukt worden dan maak ik ruimte.

Kijk zo ziet de border en nu uit. Ruim baan voor de dahlia’s en ook het ijzerhard kan weer uitbundig bloeien. We barsten van de bijen en ook wat vlinders hebben het hier naar hun zin. Wonderlijk genoeg wonen er naast de slakken ook padden, terwijl we geen vijver hebben. Bij het verplaatsen van de kliko kwam er een behoorlijke maat pad te voorschijn. Stil, doodstil bleef hij zitten. Zou die dood zijn? Maar nu na enkele minuten draaide hij zich een kwart slag om en bleef weer stil. Toen ik een boek pakte binnen en weer terugkwam was de pad verdwenen.

Wat een geschenk om een tuin te hebben en zo te genieten van al dat leven en die schoonheid. Ik las trouwens Niet wennen aan geweld van Dorothe Solle al in 1994 verschenen maar nog steeds de moeite waard. Een paar regels van Solle om af te sluiten:

“Uit de reele angst voor sociale achteruitgang komen illusionaire vijandsbeelden voort. Werkelijke mensen, personen met hun veelsoortige en tegenstrijdige eigenschappen worden nauwelijks gezien, maar zo gemodelleerd dat ze als vijand kunnen dienen. Als je eigen identiteit illusionair is, wordt die met behulp van de vijand, die alles is wat jij niet bent en nooit zult zijn, gecreeerd. Je hebt de vijand nodig”.

Laten we wat ruimte maken voor elkaar niet uit angst voor een virus maar om de ander in haar/zijn eigenheid te laten bloeien

Je kunt er niet uitvallen

Je kunt er niet uitvallen. Wat een titel. Ik raakte ontroerd toen ik de titel las. Ik vond het boek op de tafel van mijn gewaardeerde boekhandel Pettinga. Het boek lag midden op een tafel en dan ineens heb ik het in mijn hand, kijk het amper in en mijn adem stokt. Het boek gaat samen met nog drie anderen mee naar huis.

Thuisgekomen is dan de keus met welk boek ik mag beginnen. Ik lees nog steeds het Rode boek van Jung dus eigenlijk past daarnaast een roman of gedichten en niet het boek van Lathouwers want dat lijkt te veel op Jung. Maar ik kan er niets aan doen. Het boek roept zo hard dat ik niet anders kan dan gehoorzamen.

Wat is jouw unieke Oorspronkelijk Gelaat? Dat blijkt een belangrijke vraag in Zen te zijn.

Lathouwers schrijft op pagina 186 “Allereerst, het gaat om het lichaam. Uiteindelijk is heel het lichaam daarbij betrokken en dat vergeten we soms. Spiritualiteit, het woord zegt het al: geestelijk leven, weet niet altijd goed raad met het lichaam. Maar het lichaam hoort er helemaal bij. De zintuigen zijn heilig, alle zintuigen. Alles, alles. Ons lichaam is heilig, alleen voelen we dat niet zo. Elke religie bekijkt het lichaam toch met enig wantrouwen. En dat komt omdat we denken in tegenstellingen. De waarheid begint bij het lichaam, drukt zich door het lichaam uit. Het lichaam hoort erbij. Dat betekent dat het heelal steeds meer bezield wordt”.

Ton Lathouwers zegt dat hij ook zelf het ongelofelijke belang van het lichaam heeft moeten ontdekken, want zijn opvoeding was er niet naar om dat lichaam mee te laten tellen. Dat geldt voor heel veel mensen. Dat geldt ook voor mij.

Je kunt er niet uitvallen. Waaruit niet? Het gaat om de originaliteit, om de uniciteit, om het gaan van je eigen weg. Het gaat om het kijken met de ogen van een jong kind. Het gaat om het lichamelijk voelen zodat alles nieuw wordt. Het gaat om de geest van de beginner.

Zonder kaart en zonder kompas ga ik de weg van de gepensioneerde. Het gaat gepaard met angst en onzekerheid en met vreugde. Er woedt een innerlijke beeldenstorm waar alle beelden over bejaarden, ouderdom, lelijke oude vrouwen en gepensioneerden in beweging komen. Ik wil ze allemaal vernietigen.

Buiten spelen en dan weer naar binnen

Tuin De Heyligenberg Leusden

Kijk nou toch eens wat een prachtige tuin. In de omgeving is zoveel moois te beleven. Het barst hier van de theetuinen, fruittuinen, zorgboerderijen en weidse uitzichten. Dit weekend waren we in De Heyligenberg in Leusden. Een beeldschone tuin vol kleurige bloemen en veel bramen, bessen en frambozenstruiken waar je doorheen kunt lopen en al het moois goed kunt bewonderen. Er is een kas en een winkeltje waar je wat kunt kopen. Veel vrijwilligers wieden, sjouwen, oogsten, bakken en maken jam en vruchtensaus en zorgen met elkaar voor dit prachtige resultaat.

De sfeer voelt weldadig. De tuin is omsloten achter een oude muur net zoals in Amelisweerd en andere plekken in de buurt. Het voelt als kloosterplaatsen, stille plaatsen, heilige plaatsen waar hele oude verhalen worden verteld en als het ware nog leven. Ik voel me dan een kind, dat zachtjes op haar tenen al die pracht aanschouwt. Het voelt als tussentijd en tussenruimte en helemaal op adem komen.

Wat kan een mens veranderen. Wie had dat gedacht dat ik zo blij kon worden van een tuin?

We rijden richting Wijk en komen langs de kersenkramen. Uiteraard stoppen we en kopen diep rode kersen. Ook lukte het nog om kapucijners en verse doperwten te bemachtigen. Ja zo voelt dat en het maakt me blij. Heerlijk om gesprekjes te voeren met al die mensen die hiervoor zorgdragen en om mijn waardering uit te spreken.

Bij thuiskomst mijn schatten uitpakken en op de bank met een boek. Ik lees Ton Lathouwers Je kunt er niet uitvallen maar daarover een andere keer.

Durf je te openen

Barends verjaardag

Juni is bij ons verjaardagsmaand. Barend en Andreas mijn zonen zijn jarig, mijn moeder en mijn man Barend. We vierden die verjaardagen corona proof in kleine kring. Deze foto is van Barends verjaardag. Hij wilde graag dat de vrienden een gedicht of verhaal zouden meenemen en voordragen. Aldus geschiedde. Met af en toe een bezorgde blik naar boven als de wolken zich dreigend toonde, konden we, met af en toe de luifel naar beneden, toch in de tuin blijven.

De een haalde herinneringen op aan hun 42 jarige vriendschap, de andere vriend had een haiku gemaakt en er werd gezongen. De kleinkinderen hadden een mooie kaart voor opa getekend en huppelden ook nog even langs. Zijn 91 jarige moeder had een prachtige tekst geschreven aan haar innig geliefde zoon waardoor de anderen allemaal jaloers waren geworden. Heerlijk om een moeder te hebben die je aanspreekt met mijn innig geliefde eerstgeborene.

We genoten van ons intieme samen zijn en wisselden verhalen uit over onze kantelpunten.

Zondagmorgen werd mijn interview met Annemiek Schrijver in De Verwondering herhaald. We hadden zelf niet gekeken. Op een gegeven moment stroomden de berichtjes binnen via Facebook, Linkedin, mijn mailadres van de UU en via mijn website. Onbekende mensen schreven me dat ze geraakt waren en vertelde ook aan mij stukjes van hun geschiedenis. Oud studenten haalden herinneringen op. Sommigen mensen vroegen om advies of hulp.

Wat is het toch belangrijk om open te zijn en je verhaal aan elkaar te vertellen met hoogte en dieptepunten en dat je verhaal dan empatisch ontvangen wordt. Het grootste cadeau aan elkaar, zomaar of omdat je jarig bent.

Planten, dieren en mensen samen

organische radijs

Afgelopen week zijn we naar zorgboerderij de Hondspol in Driebergen geweest. Ook in Langbroek is een zorgboerderij waar je als klant de prachtigste groenten kan kopen.

De vogels kwetterden hard, gewoon keihard en de kippen liepen samen met kuikens vrij rond. In verband met de corona maatregelen konden we het complex verder niet bekijken maar wat we zagen was al prachtig. In een winkel was groenten van hun grond, zuivel en vlees te koop. Jammer genoeg waren de kapucijners al uitverkocht, maar we kochten wel prachtige bosuien, radijs, prei, bietjes, rucola, kaas met walnoten en geitenkaas met rozemarijn.

Ik voel me dan altijd de koningin te rijk. Alles geurt zo geweldig en verser dan dit kunnen we het niet krijgen. Op de site lees ik dat ze zelfs biologisch dynamisch zijn. Er wordt gezorgd voor mensen die niet in het gewone arbeidsproces kunnen werken en die helpen waar ze kunnen mee op het land of in de winkel.

Mensen, dieren en planten lijken harmonisch met elkaar om te gaan. Toen we nog in Utrecht woonden gingen we iedere vrijdag naar de biologische boerenmarkt en dat was al een feest. Maar nu er in de omgeving van ons huis zorgboerderijen met een winkel te vinden zijn, is het feest nog groter. Voorbeelden van zoveel zorg en liefde te zien en ervaren, maakt me hoopvol en blij. En ja ik weet het op grote schaal schijnt dit allemaal onmogelijk te zijn. Maar hoezo eigenlijk? Deze schoonheid moet toch uit te breiden zijn? Deze schoonheid van mens en dier en plant samen.

Morgen ga ik naar zorgboerderij Bartimeus in Langbroek en hoop dat ik daar wel kapucijners kan halen. Daar mag je de groenten zelf van het land halen als je wilt. Ik verheug me er nu al op.

Dromen

Foto gemaakt door Barend Boot

Gisteravond nog even in de tuin gezeten. Al uren trokken donkere wolken samen maar nog steeds geen spatje regen. Een kleine wandeling gemaakt maar we durfden toch niet goed van huis. De planten en de bloemen spuiten de grond uit en het geurt heerlijk in de tuin.

Maar snel barst dan toch het onweer en de regen los. Gauw de ramen boven dicht doen en voor het raam naar buiten kijken hoe de grote druppels vallen.

Als ik later die avond naar bed ga, is het nog warm in huis. Lekker het raam opengezet en snel val ik in slaap. Na een uurtje word ik weer wakker uit een wonderlijke flard droom. Een enorme vrachtwagen rijdt door een smalle straat. In de vrachtwagen zijn allerlei kratjes opgestapeld. Ik denk bierkratjes. De wagen stopt tegenover een huis te en probeert de kratjes in het huis te projecteren. Het is een soort fotograferen maar het wordt geen afbeelding maar echt. De kratjes staan dan ook in dat huis. Ik kijk er gefascineerd naar. Hoe kan dat?

Zoals de meeste van jullie weten lees ik op dit moment het rode boek van Jung en heb net Dat heb je gedroomd van Hein Stufkens uit. Blijkbaar activeert dat het onthouden van flarden droom.

Nu ik met pensioen ben, lijken mijn dromen heftiger. Ik word in de nacht een paar keer wakker. Ook overdag is mijn aandacht, mijn bewustzijn minder gefocused dan wanneer ik op de universiteit was. Ik lijk een andere laag aan te raken. Wat vloeiender en chaotischer. Ik ga zo wandelen want begrijpen doe ik het toch niet. Waar was die laag toen ik werkte?

Ik bevind me duidelijk in een nieuwe levensfase en probeer open te staan voor datgene wat gezien wil worden.

Vrienden

foto gemaakt door Pete Pronk

Jammer dat we er niet aan hebben gedacht om een foto van ons drieen te maken. Onze vriend Pete was weer heerlijk twee dagen bij en met ons. Hij heeft de foto gemaakt omdat hij altijd zo geniet van ons eten. Het is zo fijn om voor hem te koken omdat hij het zo waardeert.

Barend had zich deze keer uitgesloofd met veel gegrilde groenten, een grote bak sla uit eigen tuin en een toetje van rabarber en aardbeien met slagroom. Water met citroen en verse munt en een mooie fles wijn. Heerlijk eten zo buiten in de tuin en dan onze gesprekken.

We spraken over relationele identiteiten zoals jullie weten een onderwerp waar ik al veel over heb geschreven maar nu ineens volop in de aandacht is. De samenleving definieert ons en dan is de vraag hoe jij als individu daarop reageert. Hoeveel ruimte is er eigenlijk om daar zelf invulling aan te geven? Krijgt iedereen dezelfde ruimte of moet je die altijd pakken?

We spraken over de monsters in onszelf en hoe we alle drie, op eigen wijze, daarmee aan de slag zijn. Alles wat we niet aan willen kijken, blijft toch op een of andere manier aan onze deur kloppen.

We spraken over onze dromen en hoe bijzonder het is deze op te schrijven en erover te vertellen. Door hardop in de morgen bij het ontbijt de flarden aan elkaar te vertellen en dat een van ons dan ineens zegt, het valt me op dat je naar de rechterkant van je lichaam wijst en niet naar je hart. Zo’n handeling die je niet van jezelf ziet en waar je je niet bewust van bent, kan zomaar een andere laag aan het droomflard toevoegen.

We spraken over onze relaties en hoe waardevol die zijn. Dat we er vaak niets van begrijpen en hoe lastig het is om steeds maar weer een juiste afstand en een juiste nabijheid te vinden. We hadden een rijk weekend zo met elkaar. Vrienden onder elkaar.

En-en

Het meisje dat de boom omarmt. Het meisje dat eindeloos leest. Een van mijn beelden van geluk is een kamer, een soort bibliotheek waarin de mensen van wie ik hou, ieder in een eigen stoel zitten en verdiept zijn in een boek. U begrijpt dat ik onzettend graag in boekwinkels ben en in bibliotheken en dat ik degene ben die veel leest.

Een vriendin vroeg me ooit waarom ik zoveel las. Ik zei in de boeken kan ik mij vinden.

Een stapel boeken die erop wachten om door mij gelezen worden, maken me gelukkig en geven me een gevoel van rijkdom. Ik lees altijd verschillende soorten boeken door elkaar. Op dit moment lees ik het rode boek van Jung, het dagboek 2008-2018 van Arthur Japin,Geluk, een geheimtaal, de pest van Camus en de Ouderdom van Simone de Beauvoir door elkaar, naast elkaar. Vaak met een potlood in de aanslag en verwachtingsvol wat ik nu weer kan leren en wat zich nu wil ontvouwen.

Op de vraag wat mij drijft, zeg ik vandaag, dat ik de tegenstellingen in mijzelf graag wil overstijgen. Het vrouwelijke en het mannelijke, het slimme en het domme, het strevende en het ontvankelijke, het oude en het jonge, het zieke en het gezonde, het lichaam en de geest, het denken en het doen. Het een kan niet zonder het ander! Maar hoe dit te leven? Daar ben ik al mijn hele leven mee bezig.

Als je voor het denken gaat, neem dan je hart mee. Als je voor de liefde gaat, neem dan jouw hoofd met je mee. Liefde is leeg zonder het denken, het denken wordt hol zonder liefde (pagina 173 Jung het rode boek).

Jung

Onlangs verscheen Carl Jungs ontdekkingsreis door zijn geest in het Nederlands. Liber Novus: Het Rode Boek. The New York Times noemde het de heilige graal van het onbewuste.

Veertig jaar geleden kwam ik in aanraking met het werk van Jung. Nee niet op de universiteit daar werd het niet gedoceerd maar door de tiendelige Nederlandse vertaling van een groot deel van Jungs werk door uitgeverij Lemiscaat.

Het was nog in mijn arme periode, in de jaren tachtig van de vorige eeuw, en toch heb ik een voor een deze mooie gebonden boeken gekocht en gelezen. Het raakte me door de prachtige afbeeldingen, de rol van het collectieve onbewuste en zijn interesse in dromen en andere culturen. Ook zijn animus en anima concept als het vrouwelijke in de man en het mannelijke in de vrouw viel bij mij op vruchtbare aarde.

In dit Rode boek dat jaren in een kluis heeft gelegen en recent door de familie vrij gegeven, is zijn innerlijke reis beschreven. Jung had visioenen en voorspellende dromen. Hij wekte hallucinaties op bij zichzelf en beschreef de beelden die hij zag in dit grote rode boek. Zo dapper om de bestaande dichtomie tussen gek en normaal te durven doorbreken.

Ik las deze week in de Groene Amsterdammer dat de controversiele hoogleraar psychologie Jordan Peterson een groot bewonderaar is van Jung en daar ben ik erg verbaasd over. Wat leest hij bij Jung wat ik niet lees? Het kan toch niet het vrouwelijk in de man zijn of de overeenkomsten in symbolen uit verschillende culturen? Of de doorbreking tussen gek en normaal?

Het Rode boek telt 581 bladzijden en ik ben pas op 125 maar dit citaat trof me:

“Mijn pad is niet jullie pad, daarom kan ik jullie niet onderwijzen. Het pad is in ons, maar niet in de Goden, noch in leringen, noch in de wetten. Wee degenen, die bij de gratie van voorbeelden leven! Het leven is niet met hen. Als jullie volgens een voorbeeld leven, dan leven jullie dus het leven van dat voorbeeld, maar wie zou jullie eigen leven leven als jullie dat zelf niet doen”.

Genoeg stof om over na te denken.

Zwanger

Ieder mens heeft verschillende lichamen. Ik begon met een mollig babby lichaam dat zich langzamerhand ontwikkelde tot een onhandig lichaam op de lagere school. In mijn puberteit was ik dun met amper borsten. En het grootste deel van mijn volwassenheid slank op de twee periodes na dat ik zwanger was uiteraard. Nu ben ik weer wat voller.

Grappig om te zien en te voelen dat het lichaam verandert. Het sterkst gold dat toen ik zwanger was en later toen ik ernstig ziek werd. Was dit mijn lichaam dat zo snel veranderde in korte tijd?

Ik werd benaderd door Frederiek die een website heeft voor vrouwen die bevallen zijn. Zij wilde me graag interviewen over het lichaamsbeeld in en na een zwangerschap en dat vond ik prima. Ik erger me al langer aan cosmetische klinieken die adverteren met een volledige mummy make over. Dat wil zeggen in snelle tijd van je zwangerschapsbuikje af. Je hebt een zware periode achter de rug waarin je lichaam veel te verduren heeft gehad en je hebt een kind op de wereld gezet. Een grote krachtsinspanning en een grote verandering om van vrouw naar moeder te veranderen. En dan kloppen reclames op je muur met snel snel alle zichtbare tekenen van je zwangerschap wegtoveren.

Het resultaat van de interviews vind je hier door te klikken op onderstaande link van de website www.howaboutmom.nl

Lieve vrouwen neem de tijd om te herstellen van je bevalling en neem de tijd om te wennen aan je baby en de geheel nieuwe verantwoordelijkheid en rol als moeder. Wees zacht voor je lichaam, verzorg haar en laat haar rusten en herstellen. Je bent prachtig, ook met een buikje