Je mag pas werken als je de bomen ziet

Ik weet nog heel goed dat een jaar of twintig geleden een bedrijfsarts tegen me zei: “je mag pas weer werken als je, terwijl je naar je werk fietst, de bomen onderweg ziet”. Ik dacht die man is gek, want dat betekent dat ik nooit meer aan het werk kom.

Jarenlang heb ik mezelf afgebeuld door mijn achterstanden proberen in te halen op het gebied van onderwijs, van het leven en de liefde. Zoals de meesten van jullie weten ging ik al van school op mijn vijftiende. Dus toen ik ergens in mijn veertigste alles uit mijn handen liet vallen en volkomen op was, kwam ik terecht bij deze bedrijfarts. Ik ben hem nog steeds diep dankbaar voor zijn wijsheid.

Het leven zo leven en het werk zo werken en de liefde zo lieven vraagt om traagheid. In die traagheid kun je je weer bewust worden van je lichaam. In die bewustwording voel je dat je moe bent en dat iedere dag genoeg heeft aan zichzelf.

Een van de activiteiten die ik ben gaan doen en vele mensen met mij, is wandelen. Deze prachtige foto van de Nieuwkoopse plassen kreeg ik van mijn schoondochter. Ik heb nog niet eerder allerlei nuances opgemerkt in mijn tuin en in mijn woonomgeving. Ik zag de afgelopen dagen een prachtig veldje met felgeel koolzaad en al die verschillende tinten groen aan de bomen. Ik hoorde hoge trillers van vogels en veel geklepper van snavels.

Het maakt me ook verdrietig dat ik zoveel jaren heb lopen racen en jakkeren en zo slordig ben omgegaan met de signalen van mijn lichaam. Ook is het jammer dat ik allerlei dieren niet heb gezien en bloemen en insecten en bomen en mensen. Want ja ook om mensen echt te zien, hebben we die vertraging nodig.

Lieve mensen mag ik jullie dit advies geven, zodat jullie veel eerder dan ik, kunnen genieten van het leven, van je werk en van de liefde. Je mag pas werken als je de signalen van je lichaam opmerkt en de bomen ziet. Doe het nu. Vandaag.

Wat heb je gezaaid vandaag?

Ik las het boek van Mirjam van der Vegt deze week De kracht van rust 8 tegendraadse lessen over werk en het goede leven. Praktische levenslessen voor een leven met meer rust. Weer een prachtuitgave van uitgeverij Ten Have. De lessen zijn:

  1. pauzes verdienen zichzelf terug
  2. beoordeel de dag naar wat je zaait, in plaats van oogst
  3. wees onbereikbaar om beschikbaar te zijn
  4. schenk de wereld je waardigheid
  5. alles wat vandaag op je pad komt is genoeg
  6. van keuzevrijheid naar gehoorzame vrijheid
  7. kies voor nederige gewoontevorming
  8. durf onaf te zijn

Het is de tweede les die me het meest aanspreekt. ook ik ben iemand die vooral naar het resultaat kijkt, naar de oogst. Sinds een paar dagen probeer ik aan de eind van de avond te mijmeren over wat ik die dag gezaaid heb.

Van der Vegt schrijft op pagina 49: “een zaaimentaliteit is leuk, maar als je het grotere plaatje niet scherp hebt, kun je jezelf helemaal leeggeven. Je strooit je zaad maar wat in het rond”. Dat is nu ook weer niet de bedoeling. Wat wil je bereiken? Wat is je doel? Welke richting ga je uit met je zaaien?

Het nadenken over mijn zaadjes was/is nog niet zo makkelijk. Het zijn kleine dingen, blijkt. Niet de grote dingen blijken belangrijk, maar de kleine. De blijdschap om met mijn kleinkinderen te zijn. Te zien hoe goed ze zichzelf kunnen vermaken met gamen en dan weer een zelfbedacht fantasiespel of helpen in de keuken. Elkaar alleen maar aankijken, geeft me diepe vreugde. Een wandeling langs de rivier met een vriendin. Een beter besef en gevoel wanneer ik moet rusten.

Er valt altijd meer te oogsten. Daar is geen twijfel over mogelijk. Hoe meer je oogst, hoe meer je bezit, vond ik ook een sterke uitspraak van Van der Vegt en hoe meer je bezit des te angstiger word je om dat weer kwijt te raken.

Toch weet ik vaak niet wat ik zaai. Studenten vertellen me soms jaren later dat ze zoveel gehad hebben aan een bepaalde uitspraak of opmerking. Maar ik merk wel dat het me goed doet om mijn zaaimentaliteit wat bewuster in te zetten. Het geeft inderdaad meer rust.

Ondertussen is de tuin gesnoeid en zijn de kruiden gezaaid, de dahlia’s in de grond gedaan en iedere dag komt er meer blad aan de hagen. Over de oogst ga ik niet maar die zal ik in dankbaarheid ontvangen.

Goed gevoel over je lichaam, terwijl je wereld op zijn kop staat

Kunnen we ons lichaam alsjeblieft normaliseren, roept de jonge popster Billy Eilish ons op. Bij lichaamsneutraliteit aanvaard je je lichaam zoals het is en focus je meer op hoe het voor je zorgt. We hoeven er niet perse positief over te zijn. Ik vind het zo troostend wanneer jonge mensen zich verzetten tegen het onrealistische en geseksualiseerde schoonheidsideaal.

In het artikel worden 7 tips genoemd om je lichaam te accepteren zoals het is

  1. focus op dingen die je echt gelukkig maken
  2. ontvolg die mensen op social media die je een slecht gevoel geven
  3. oordeel niet
  4. kies voor kleding dat lekker zit
  5. voel je lichaam meer van binnenuit
  6. adem
  7. wees dankbaar

En verder staat er een interview met mij in het allereerste nummer van het tijdschrift voor Toegepaste Psychologie. Dit thema nummer gaat over identiteit en is gratis te downloaden op de website van professioneelbegeleiden.nl. Het zit boordevol interessante verhalen over identiteit vanuit verschillende perspectieven. Echt de moeite waard, zoals een interview met Denise Dechamps over non verbale communicatie en lichaamstaal of een verhaal over verschillend zijn in een relatie.

Maar wat is het moeilijk om een gevoel van eenheid en consistentie, wat identiteit uiteindelijk is, te realiseren en te leven. Ik vertelde net over mijn werkleven van de afgelopen week waarvan deze twee interview getuigen zijn maar ondertussen is mijn jongste zoon ernstig ziek en namen wij de kleinkinderen voor een paar dagen mee naar Texel. Belde mijn demente moeder meerdere keren per dag en gingen mijn gedachten naar mezelf als kind. Wat als ik op schoot had mogen zitten en mijn ouders me hadden bemoedigd? Was het leven dan makkelijker geweest of is het voor iedereen a hell of a job?

Een goed gevoel over lichaam hebben, is niet zo makkelijk omdat je er meerdere sociale rollen mee speelt en het verleden en heden zo door elkaar lopen. Zorg goed voor haar, luister naar haar want zij is zoveel wijzer dan wij.

Ik heb niets te verliezen dan dat wat ik niet ben

Wijk bij Duurstede 18 april 2021

Gisteren tijdens onze wandeling kwamen we volop bomen in bloei tegen. We wonen in een gebied met veel fruitbomen en ieder jaar is het weer een wonder dat ondanks de kou er toch bloei ontstaat. Zomaar ineens kan het er weer zijn.

Wat een wonderlijke weg lopen we toch als mens. Ontstaan, groei, bloei, verval en weer opnieuw ontstaan omdat we, als het goed is, van onze ervaringen leren.Je bent een kind van je ouders en tegelijkertijd ben je altijd een vreemdeling, iemand anders. Iemand die iets nieuws komt brengen. Het vergt moed om je los te koppelen van je vader en je moeder en op pad te gaan. Je eigen pad.

Hans Korteweg schrijft in De grote sprong:

“Wie door het raadsel dat het leven hem stelt, in verwarring raakt en terugdeinst, wordt gewurgd en verslonden door de Sfinx. Wie het eigen antwoord niet vindt of -om welke reden dan ook- niet geeft, verliest zijn levenskracht, hij wordt bloedeloos en onpersoonlijk. Als hij het mysterie niet met zichzelf beantwoordt, verliest hij zichzelf. Hij wordt een van de velen”.

Jezelf openbaren aan een ander en daardoor aan jezelf. Je diepste verlangens proberen te leven. Het unieke van dat wat en wie je bent te laten zien aan de wereld, vermindert je angst en vergroot je moed.

Je hebt niets te verliezen dan dat wat je niet bent.

Neuroplasticiteit houdt je jong en is slechts een wandeling in het park van je verwijderd

Zo grappig die synchroniteit! Ik had net mijn vorige column gepost toen ik mijn boek oppakte Hoe ouder, hoe beter van Daniel Levitin en die zin las over iets nieuws doen en bewegen.

Iets nieuws doen en in onbekend gebied treden, dat lijkt mijn thema op dit moment te zijn. Ik kijk met weemoed naar deze foto van het museum in Den Haag. Kijkend naar een tentoonstelling, me openstellen en laten raken, mis ik ontzettend op dit moment. Kunst heeft me al zo vaak iets nieuws geboden.

Mijn zoektocht naar mijn eerste onbekende gebied brengt me naar Ozebi.

Ik herinner me mijn zwemlessen in het koude bad van Ozebi aan de Biltstraat in Utrecht. In het donker liep ik in mijn eentje naar het zwembad, voor de school begon. Ik zal een jaar of zes zijn geweest en het was nog doodstil op straat. Ik was bang en ik vond de zwemles vreselijk. De zware deur openduwen en dan uitkleden in een nat hokje. Het kippenvel over mijn hele lichaam en dan in mijn kriebelende badpak aan en met mijn blote voeten op de natte, gladde stenen. Het geluid alleen al van het zwembad, hoog en nerveus, deed me trillen. Heel langzaam en voorzichtig liet ik me in het lauwwarme water zakken, mijn gezicht krampachtig boven het water proberen te houden.

En dan de commandostem van de juf. Spreid, sluit, spreid, sluit. In mijn beleving was ze groot en zwaar en ze had een zilveren hengel in haar hand. Soms duwde ze die ijskoude haak onder mijn arm om te zorgen dat ik bleef drijven. Mijn God wat vond ik dat eng om me los te laten, om mee te bewegen en te drijven. Ik bleef angstvallig dicht langs de kant.

Op een dag was mijn moeder in het zwembad. Dat gebeurde nooit en trots wilde ik laten zien wat ik kon. Ik liet me moeizaam in het water vallen en dapper zwom ik mijn rondje, ook in het diepe en ik wilde naar haar kijken toen ik ineens naar de bodem werd gedrukt. Een ander kind was bovenop me gesprongen en ik schoot als een baksteen naar de bodem. Ik trappelde als een gek om boven te komen want het kon toch niet waar zijn dat ik voor de ogen van mijn moeder zou verdrinken.

Echt net op het nippertje kwam ik boven en haalde adem. Ik heb nooit goed leren zwemmen en haalde pas na anderhalf jaar mijn A diploma. Mijn ouders konden ook niet zwemmen.

De gang in het donker naar het zwembad, de eenzaamheid van de kou en het omkleden, het enge diepe donkere water, het bijna verdrinken en het gegil in het zwembad was mijn eerste deur naar een nieuw gebied, dat mij heeft gevormd.

Ik begrijp nu als 67 jarige pas hoe belangrijk het is om toch onbekend gebied te blijven betreden omdat het de enige manier is om te blijven groeien en dat dat niet zonder angst kan. Het is leven.

Iets nieuws ondernemen leidt tot meer van jou

de allereerste keer achter een drumstel

Mijn kleinkinderen zijn vaak in voor iets nieuws. Een vriend van ons had zijn drumstel bij ons opgeslagen en dat professionele drumstel staat mooi opgesteld op de zolder.

Zoals iedere woensdag waren de kleinkinderen bij ons. Het was slecht weer met sneeuwbuien, regenbuien en echt koud om buiten te spelen, hoewel de kleinzoon zich daar weinig van aantrok en er toch op uittrok met zijn vrienden. Nadat mijn kleindochter en ik een poosje fijn met elkaar hadden gepraat over het leven, liep ze een beetje te dralen wat ze wilde doen. Ik vertelde haar over het drumstel en ze wilde het direct bekijken. Twee trappen op en een groot zwaar luik omhoog tillen, kwam ze bij de drums. Ze ging er direct achter zitten en probeerden haar voeten op de verschillende pedalen te krijgen. Wonderlijk hoe ze blijkbaar direct wist, wat ze moest doen. Ze ging zitten en zonder woorden of dat ze aan mij vroeg wat ze moest doen, raakte ze de drums aan.

Er bleken geen stokken bij te liggen dus we togen naar de muziekwinkel en schaften daar prachtige houten lichtgewicht stokken aan. Voor je verjaardag alvast, zei ik, want ja anders was het sneu voor haar broer.

Thuisgekomen met de stokken ging ze direct weer naar zolder. Ze drumde en liet de bekkens horen met een vanzelfsprekendheid alsof ze het al vaker al gedaan. Ik zong er een beetje bij en dat vond ze helemaal mooi. Het was een heerlijke, speelse middag.

Zo fijn dat veel kinderen zomaar iets nieuws gaan oppakken. Waar zijn we als volwassenen dat vermogen verloren?

Al jaren geleden ben ik begonnen om ieder jaar iets nieuws te doen. Sommigen dingen zoals tangodansen waren kortstondig en andere activiteiten zoals stemexpressie doe ik nog tot op de dag van vandaag.

Ieder jaar iets nieuws doen, geeft mogelijkheden om jezelf op een andere manier te leren kennen en misschien nog wel belangrijker het geeft plezier. Probeer het ook eens. Wat lijkt je fijn om te doen? Ga dat doen.

Tien jaar eraf krijgen, dat vind ik redelijk

Tijdens het opruimen, vond ik een artikel uit het NRC van 10 januari 2021. Tien jaar eraf krijgen, dat vond ik redelijk, was de titel boven het artikel. Een plastisch chirurg van 50 wordt geinterviewd. Hij beweert dat hij het drukker heeft dan ooit. Ook Psychologie Magazine besteedde in januari aandacht aan het videobellen en kopte met de titel Dokter, ik wil een Zoom proof gezicht. Ik werd geinterviewd met vragen als klopt het dat de cosmetische industrie is opgebloeid sinds de coronacrisis?

‘Dat sommige cosmetische artsen een toename zien, betekent nog niet dat we te maken hebben met een nieuwe trend. Harde cijfers ontbreken omdat er niet helder wordt bijgehouden hoeveel cosmetische ingrepen er in Nederland plaatsvinden. Dus of er meer cosmetische ingrepen tijdens de coronacrisis hebben plaatsgevonden weet niemand.

Ik hoor ook tegengestelde verhalen dat minder vrouwen hun grijze haar verven, makkelijke kleding dragen en zich minder opmaken door het thuiswerken. Vermoedelijk is het allebei waar. Door het videobellen zullen sommige vrouwen zich bewuster zijn geworden hoe ze eruit zien en zichzelf negatief commentaar geven terwijl andere vrouwen denken wat fijn dat ik niet de hele tijd met mijn uiterlijk bezig hoef te zijn.

‘In de spiegel kijk je met een bepaalde reden. Je wilt lippenstift opdoen, je haar controleren, kijken of je er uitgeslapen uitziet. Met die controlerende spiegelblik zijn we vertrouwd. Hoe ons gezicht eruitziet in actie – als we discussiëren, praten en lachen – weten we eigenlijk niet goed.

De plastisch chriurg in het NRC artikel noemt zichzelf een halve psychiater. “Ik moet me altijd afvragen: waarom komt deze patient nu bij mij? Is ze verlaten door haar man? Heeft ze een erfenis gekregen en kan ze nu geld aan zichzelf besteden? Wil ze er net zo jong uitzien als ze zich voelt?” Ik weet nog toen ik dit artikel bijna drie maanden geleden las wat wonderlijk dat hij zegt ik moet me altijd afvragen……….. Ik had sterke twijfels of hij zich wel afvraagt waarom een vrouw bij hem komt. Ook stoor ik me intens aan het woord patient in deze context. Maar vandaag las ik ineens een zin die ik niet eerder had gelezen. Er stond ook “Hij heeft een buikwandcorrectie uitgevoerd bij zijn moeder toen ze na de scheiding een jongere vriend kreeg. Ze zei: door de keizersnee heb jij mijn buik verpest, jij moet het oplossen”.

Daar werd ik ineens heel verdrietig van. Ik kijk nog eens aandachtig naar zijn foto en zie een tengere man met zijn handen voor zijn kruis en voel mededogen met hem. De baby die de buik van zijn moeder heeft verpest.

Ik vouw het artikel zachtjes dicht en bewaar het toch nog even.

De opstanding en vrolijk Pasen

Hoe zijn we toch vanuit de opstanding in de vrolijkheid beland? Misschien dat de theologen in mijn netwerk daar een antwoord op kunnen geven?

Als psycholoog heb ik vooral de ervaring dat verandering, echte verandering een moeizaam proces is met vaak korte flitsen van plotseling inzicht. Opstanding gaat toch meestal gepaard met pijn en moeite. Ons opgebouwde beeld geven we niet zomaar prijs. Ook al is het een vals beeld, een beeld opgebouwd uit verwachtingen van anderen. Beter gezegd: opgebouwd uit vermeende verwachtingen van anderen. Opstanding tenminste in mijn leven gaat met stapjes omdat de chaos, pijn, het onecht zijn en het leven in de verwachtingen van anderen veel te zwaar is geworden. Leven vanuit het beeld dat ik heb opgebouwd over mezelf is een zwaar leven. Dat afbreken van dat beeld en die verwachtingen van anderen is vaak een langdurig proces dat zich in een spiraal afspeelt. Steeds een stukje afbreken en dan snel weer terug naar het beeld tot dat het te zeer doet en we weer een stukje durven loslaten.

Toen ik vanmorgen zocht naar afbeeldingen over Pasen kwam ik vooral gekleurde eieren tegen, al dan niet in een mandje. Ook de supermarkten liggen vol met chocolade eieren omwikkeld in een gekleurd papiertje. We zien kuikentjes en andere jonge dieren als symbool voor nieuw leven maar we kunnen ook zelf iedere dag opnieuw beginnen.

Nieuw leven, echt leven, leven van binnenuit, kan pas als we ophouden te veinzen, ophouden met te doen alsof. Doe je niet beter voor dan je bent maar doe je ook niet slechter voor. Durf te zijn zoals je op dat moment bent, dan ben je altijd nieuw.

Vrolijk Pasen

Je kunt pas zeker worden in je onzekerheid

Volgens Rilke kun je pas echt van het leven houden als je de dood en de doden in je bestaan toelaat en daarvan behalve de onvermijdelijkheid ook de schoonheid leert inzien, schrijft Jan Oegema in zijn nieuwe boek Rilke en de wijsheid. De kunstenaar als leraar. Dit is het boek dat ik afgelopen week heb gelezen en uiteraard beïnvloedt deze tekst mijn column van vandaag. Een inspirerend boek dat in mij resoneert.

Dichtbij de doden, het verval, de verwondingen en kwetsuren, ervaren we dat ons zelf niet omgeven is door een betonnen muur maar poreus is, doorlaatbaar. Identiteit is niet afgegrensd maar relationeel. Ik schreef er al vaker over maar ik kom dichterbij om taal te vinden om hierover te vertellen en daardoor zie ik die gelaagde, relationele identiteit op verschillende plaatsen.

Op zaterdagavond tijdens het programma Matthijs Gaat door, zagen we Willeke Alberti (76) Rob de Nijs (78) toezingen met zijn lied Eeuwig Jong. U kunt het vinden op YouTube mocht u het gemist hebben. Ontroerend. De andere muzikanten allemaal veel jonger in het programma en zij luisterden geconcentreerd en lieten zich raken. Zo belangrijk dat generaties van elkaar kunnen leren en jonge mensen in contact komen met ziekte, verval , weemoed en ouderdom en ouderen kunnen genieten van jongeren en ook hun pijn kunnen zien. Dit moment vond ik ook een voorbeeld van de kunstenaar als leraar.

Het in verbinding staan met de voorouders, de doden en de ongeboren kinderen haalt ons uit het idee en gevoel van een afgesloten zelf te zijn. Het helpt om het leven meer stromend te ervaren en je onderdeel te voelen van een groter geheel. Ik vermoed dat de keuzes die we dagelijks maken dan zorgzamer en anders zullen zijn en met meer aandacht. Zou dat een weg kunnen zijn naar minder ik en meer wij?

En wil je meer zekerheid, meer houvast? Zoek dan je onzekerheid op.

Deze week weer volop in de media

Plus april 2021

Deze week sta ik met vier pagina’s en twee foto’s in de Plus, het tijdschrift voor vijftigplussers. De titel van het artikel is Mooi oud, zonder botox zoals je op de foto kunt zien. Een visagiste is ruim een uur met me bezig geweest zoals je goed kunt zien op deze foto. Milou van Hintum schreef dit aardige artikel over oudere vrouwen en hun lichaamsbeeld.

Tot mijn verbazing zag ik ook deze week dat het tijdschrift SAAR eveneens voor oudere vrouwen een interview met mij van anderhalf jaar geleden opnieuw had geplaatst.

Ook voor deze foto was er een visagist langsgekomen die anderhalf uur met me bezig was geweest. Maar deze foto is heel duidelijk bewerkt. Ik heb geen idee wat er allemaal mee is gedaan maar hier is door bewerking 25 jaar af gehaald! Ik was met stomheid geslagen toen ik deze foto voor het eerst zag anderhalf jaar geleden.

Vanaf dat moment zei ik altijd dat ik tegen iedere fotograaf, dat ik dat niet wil, geen gemanipuleer, geen wegwerken van rimpels maar wel mooi licht en mijn mascara en lippenstift op dat ik altijd draag.

Wat dat toch met ons en foto’s? Ik heb het altijd vervelend gevonden om gefotografeerd te worden. Dat geldt niet voor iedereen. Als mijn kleinkinderen een fototoestel zien, springen ze direct op met flair en een glimlach.

Ben je ook ambivalent over je eigen foto’s? Lees dan het artikel in het Psychologie Magazine waarin ik geïnterviewd ben.