een ander wordt geschapen zodra we onszelf definieren

Genesis, boek van het begin door Jonathan Sacks

Jonathan Sacks was opperrabijn van Groot Brittanie, lid van het Brist Hogerhuis en auteur van vele prachtige, inspirerende boeken waaronder een gebroken wereld heel maken. Dit boek Genesis is het eerste deel van een serie. Hij legt verbanden met de Tora als geheel, met filosofie en geschiedenis en met ons persoonlijke leven.

Als katholiek opgevoed meisje heb ik weinig kennis van de bijbel en geniet ik van de boeken van Sacks. Met name het paradoxale en het liefdevolle in zijn werk geeft een nieuwe dimensie aan de klassieke verhalen.

Het goede in anderen zien en hen helpen dat zij zichzelf zien in de spiegel van waardering en empathie is volgens de Talmoed heel belangrijk. Talmoed zegt: “Iemand die ervoor zorgt dat anderen goeddoen, is groter dan degene die zelf goeddoet”. Anderen helpen om zichzelf te zijn, om te groeien, kunnen we doen vanuit verschillende rollen. Als vader of moeder, als docent, coach, als buur, vriendin, pastor of dominee, of zomaar een gesprek aangaan met iemand die je niet kent in de bus.

Het goede, het mooie opsporen in de ander, daar oog voor ontwikkelen is heel fijn om te doen. Zien dat iemand goed is en dat ook zeggen, is een scheppende daad.

Ik ben pas bij het eerste hoofdstuk maar ik begin er nu al van te jubelen en me bewuster te worden dat ik niet alleen schepsel ben maar ook schepper en dat ik daarmee aan de slag mag door een ander, open te zien en met de mantel der liefde te bedekken.

Jezelf omarmen; hoe lastig is dat

Eva van Rodin

Dit beeldschone beeld Eva gemaakt door Rodin is te bewonderen in het Singer Museum in Laren. Het museum is prachtig verbouwd. De deuren gaan automatisch open en we werden hartelijk verwelkomd door een man die ons uitlegde waar we heen moesten. Op dit moment is er een tentoonstelling rondom het werk van Jan Sluijters.

Het was rustig en we hadden alle ruimte om de kunst te bewonderen. Eerst kom je in een gang met beeldhouwwerken en als eerste dit beeld Eva, een vrouw die zichzelf omarmt. Ik zag het als een koestering, als een vrouw die zichzelf vasthoudt en omarmt maar het bleek Eva na de zondeval. Een vrouw die pijn lijdt en bedroefd is, de eeuwige zondares, die schande draagt en smart, zo las ik in de Arnhemsche Courant van 29 mei 1899. Ze houdt haar armen voor haar borsten, blijkt uit de omschrijving.

Zo had ik haar niet gezien. Door de omschrijving die ik de volgende dag las, raakte het beeld me nog meer. De vrouw die model stond voor dit beeld was zwanger. Hoeveel vrouwen vinden hun lichaam niet meer mooi als ze zwanger zijn? Hoeveel vrouwen proberen hun borsten te verbergen omdat ze ze niet mooi vinden?

Schaamte voor het vrouwenlichaam is al zo oud en gaat diep.

Ik kijk en kijk en zie toch vooral een vrouw die zichzelf koestert en beschermt of zijn dat mijn moderne ogen? Jezelf omarmen is voor de meeste vrouwen een lange weg. Nee niet om iets te verbergen maar ter troost, ter koestering, ter viering van ons lichaam dat nieuw leven kan dragen. Dat kan een baby zijn maar ik bedoel vooral nieuw leven, een nieuwe betekenis van vrouw zijn. Een ruimere betekenis en invulling van vrouwelijkheid waarin we onszelf kunnen herkennen en groeien en dragen.

Het blijft bijzonder dat een beeld, in dit geval een bronzen beeld, me zo kan raken en een heel verhaal op gang kan brengen.

Jezelf omarmen en koesteren zonder schuld, zonder schaamte en zonder afkeuring wat een prachtig vergezicht, wat een prachtig beeld.

Mannelijkheid en het lichaam

Vanmorgen keek ik naar de parade op het Rode plein in Moskou. Ik wilde horen wat hij in zijn toespraak zei en hoe hij daarbij keek en wat hij met zijn gezicht en lichaam uitstraalde. De inhoud van zijn toespraak heeft maar een boodschap: wij zijn overwinnaars in het verleden en het heden en de NAVO daagt ons uit. Ik zag grote groepen militairen die als een man liepen te marcheren. De Russen als overwinnaars van Nazi Duitsland. De Russen als een volk.

Het beeld van mannelijkheid in Rusland lijkt zo heel anders dan bij ons in het Westen of toch niet?

Poetin laat zich graag zien als jager, paardrijder en ontbloot gespierd bovenlijf en met een zichtbaar kruisje om zijn nek. Hij heeft traditionele opvattingen over mannen en vrouwen. Hij is lid van de Russisch Orthodoxe kerk en ziet het veroordelen van homoseksualiteit, abortus en euthanasie als hele belangrijke kenmerken van het geloof. Mannelijkheid en religie een wonderlijke cocktail in de orthodoxe wereld. Ik heb me daar nooit echt niet verdiept maar Peter Ben Smit gelukkig wel.

Peter Ben Smit hoogleraar contextuele Bijbelinterpretatie schreef een interessant essay over mannelijkheid en religie. Zo toevallig dat ik na het zien van de Russische parade, dit artikel uit de Volzin trof. https://issuu.com/bduvakmedia/docs/volzin_5_2022/14 Volzin mei 2022.

Het essay gaf me weer wat troost en hoop maar hoe moet deze oorlog in godsnaam eindigen?

Vrouwen worden op beeld mooier gemaakt maar soms ook lelijker als het een haatartikel betreft

Fotograaf Pete pronk

De meesten van u weten wel dat ik heftig protesteer tegen al die gemanipuleerde beelden van het uiterlijk op social media en op de covers van tijdschriften, Deze gemanipuleerde ideaal beelden veroorzaken veel leed omdat we ons vergelijken met deze ideaalbeelden en we als levende lichamen daar nooit tegenop kunnen. Want alles wat leeft, is aan verandering onderhevig. De foto die ik hier plaats is niet bewerkt, op geen enkele manier en is gemaakt door een goede fotograaf met een liefdevol oog.

Vrouwen, veel vrouwen posten beelden van zichzelf die op allerlei manieren gefotoshopt zijn zodat er een min of meer perfect beeld wordt gepresenteerd. Ook schoolfotografen doen het, vaak op verzoek van de ouders en allerlei andere fotografen bewerken hun foto’s voordat ze geplaatst worden. Oneffenheden, vlekjes, sproeten, rimpels alles moet worden weggewerkt.

Nu blijkt het omgekeerde ook voor te komen vooral bij vrouwelijke politici. Ik was verbijsterd toen ik dat hoorde. Foto’s worden zo bewerkt dat de vrouwen er lelijker op staan door hun ogen dichter bij elkaar te brengen, de mond te versmallen, ogen te verkleinen, wenkbrauwen te verlagen en de betreffende vrouw een ziekelijke kleur te geven.

Als ik kinderen niet zou waarderen zou ik zeggen wat een kinderachtig gedrag om op deze manier met vrouwen om te gaan.

Het is Bevrijdingsdag vandaag en dat geldt ook voor vrouwen. Hou op met vrouwen te beoordelen op hun uiterlijk en stop met het verspreiden van gemanipuleerde beelden. Laten we ons bevrijden van die stereotype beelden over vrouwen en mannen en elkaar zien met warme ogen.

Het expres lelijker maken van een vrouw, meestal een politica, is een nare vorm van manipulatie en machtsmisbruik. Verhef je stem, zodat dit stopt. Maar wees je bewust dat dit het omgekeerde is van het perfecter maken van een vrouw. In beide gevallen gaat het om objectiveren en vrouwen tot een ding maken en proberen hen te treffen in hun uiterlijk, in hun lichaam. Laat ook de eis van het perfecte uiterlijk vallen en verhef ook hier over je stem.

Psychologie van het lichaam. Durven we echt in overvloed te leven?

Kasteeltuin Wijk bij Duurstede 1 mei 2022

Op de hoek van onze straat ligt de kasteeltuin. Kijk eens hoe mooi en overvloedig zij eruit ziet. Je ziet het tere, groene blad uit de bomen en struiken komen. Wat een wonder dat het ieder jaar weer lente wordt en de groei zomaar tot stand lijkt te komen.

Dat is uiteraard niet zo. De groei gebeurt wel, ontwikkelt zich, maar wij zien het niet. We zien alleen het uiteindelijk resultaat en ook dat zien veel mensen niet.

Misschien een rare overgang maar ik moet ineens denken aan het grote bewustzijns veld waarin we ons allemaal, de mensen, dieren en planten bevinden. Wat een boom voelt of een ander mens, weten we niet, maar dat alles wat leeft, deel uitmaakt van een bewustzijn, ervaar ik in deze overvloedige groeispurt in de lente. We zijn in een groter bewustzijnsveld met elkaar verbonden, zo vertelt ook Sarah Durston in de Volzin. ‘Wat we als wetenschappelijk beschouwen moeten we oprekken’ – VOLZIN

Dit met elkaar verbonden voelen is belangrijk om op een goede manier te kunnen samenleven. Gemeenschappelijke ervaringen en een gemeenschappelijk taal zijn belangrijk voor goed samenleven, terwijl het binaire van de taal ons scheidt. Dat maakt het complex.

We leven allemaal in een lichaam, wij zijn belichaamde wezens dat hebben we gemeenschappelijk maar waarom lijkt er zo’n groot verschil te zijn tussen een vrouwen- en een mannenlichaam? Om goed met onszelf te kunnen leven hebben we ook in onszelf verbinding nodig van hoofd, hart en buik. Kaouthar Darmoni, directeur van Atria, pleit voor verankering in je lijf, je seksualiteit, de levenskracht die in je bekken woont, zoals zij het omschrijft.

Denken, voelen en in in contact zijn met je seksualiteit, je levensenergie is voor vrouwen en mannen in onze tijd heel ingewikkeld. Het vrouwenlichaam dat al geseksualiseerd wordt, voordat deze verbinding tot stand is gebracht, maakt het voor veel vrouwen lastig om seksualiteit op haar manier vorm te geven. We hebben geen goed verhaal over deze verbinding. Krampachtig proberen we met regels en wetten seksueel grensoverschrijdend gedrag in te tomen maar dat is niet genoeg. We zullen een beter verhaal moeten maken over wat een mens is en hoe we de verbinding tussen hoofd, hart en bekken tot stand kunnen brengen voor vrouwen en voor mannen.

Durven we wel in deze verbinding met hoofd, hart en bekken, in deze overvloed te leven? Of houden we ons krampachtig vast aan het binaire, de tweedeling, die ons scheidt en voor zoveel ellende zorgt.

De Muy eieren kapot prikken en mensen doodschieten

De Muy Texel

Ik was toch al een keer of tien op Texel geweest maar De Muy kende ik niet.

Omdat het broedseizoen is, zijn vele paden afgesloten van nu tot augustus. Dat leidde ertoe dat het niet lukte op de Slufter te komen maar dat we in De Muy terechtkwamen. Een heel bijzonder gebied. We zagen veel jonge vogels. Overal liepen waterhoentjes, ganzen, eenden trots te paraderen met hun jongen. Ze liepen op een veilige afstand van mensen zodat de jonkies rustig kunnen opgroeien. Een voor een plonsden ze in het water en de hele familie er achteraan en dan weer eruit klimmen en dapper op de kant waggelen.

We stonden een tijdje bij een sloot waar we kikkers hoorden kwaken. En ja hoor met enig geduld liet een enkeling zich zien. Vlinders zagen we waarvan ik de naam niet weet. Je kon daar eindeloos wandelen en wonderlijk genoeg was het er rustig. Geen groepen wielrenners alleen mensen die rustig liepen te wandelen, meestal met een kijker om de nek. Het was stil terwijl er volop leven was.

Ineens kwam er een paard en wagen langs met mensen erin. De gids hoorde we op eentonige toon vertellen dat de ganzen een plaag waren en enorm veel aten. Vrijwilligers prikten de eieren van de ganzen lek en dat lukte wel tienduizend keer. Er kwam iets van trots in zijn stem. Sprakeloos keek ik hem na. We hadden geen zin om achter die kar te lopen dus we bleven wachten tot hij uit het zicht was.

Dan kunnen we de meeste westerse mensen ook wel doodschieten, zei ik, want die eten ook te veel. Daarmee lossen we veel problemen op en kunnen de arme dunne mensen uit andere werelddelen het proberen om er een leefbare wereld van te maken. Meen je dat, vroeg hij verbijsterd. Ja ik zie het verschil niet en nee waarom bedenken we verdomme geen betere manier dan vernietigen?

De stilte was weg en de lucht raakte bezwangerd met zorgen en problemen. Wonderlijk genoeg kwamen er nu ook fietsers in het gebied. Hoe het leven te beschermen? Er moeten toch betere manieren zijn dan eieren kapot prikken en mensen doodschieten?

Langzaam, hand in hand, liepen we verder.

Vliegeren aan het strand. Domweg gelukkig

Wat heerlijk, vliegeren aan het strand, terwijl er een behoorlijke wind waait maar de zon aan kracht wint in april. Het is opmerkelijk stil. Heel weinig auto’s op de parkeerplaats en veel strandtenten nog gesloten. De lucht al strakblauw en de zee rustig.

We zitten met onze rug tegen zo’n gesloten strandtent en naast ons liggen mensen in de zon. Ik met mijn winterjas aan en wollen maillot maar wat een heerlijkheid die eerste zon op mijn handen en gezicht. Even niets dan het kijken naar de zee.

Jonge mensen al met korte broek en blote benen en gezellige gelakte teennagels en een telefoon in hun hand.

Een vader is aan het vliegeren met zijn kind. Ontroerend dat kleurige papier in de wind. Het toont de kwetsbaarheid en speelsheid van het leven. En wat fijn dat ouders de tijd nemen om met hun kinderen in het zand te zitten of te vliegeren. Een ouder die met haar kind naar het water liep en vrij snel terugkwam, ondertussen gilletjes slaken, we worden gezandstraald en ook de kinderen gelukzalig, hijgend, weer teruglopen.

Een heerlijke eenvoudige middag vol rijkdom. Domweg gelukkig.

Kom je ook naar de inspiratiemiddag 30 juni ?

zomeraanbieding uitgeverij Ten Have

Sinds vandaag is het mogelijk om je in te schrijven voor de inspiratiemiddag rondom het verschijnen van Wie ben ik als niemand kijkt? Een andere kijk op schoonheid. De middag wordt gehouden in mijn geliefde klooster in Huisen zie bijgaande link  www.kloosterhuissen.nl/p/1690 waar je je kunt aanmelden.

Je wordt welkom geheten door de directeur van het klooster Aalt bakker en met pianomuziek van Barend Boot mijn geliefde.

Ik vind het heerlijk als we een volle zaal hebben waar je getuige kunt zijn van een live interview met mij door Annemiek Schrijver. Zij is een begenadigd interviewster die haar gast laat bloeien en dat doet ze iedere zondagmorgen op NPO 2 in haar programma de Verwondering.

Ook verheug ik me op de aanwezigheid van Ineke/Daniel van Mourik de ex partner van Andreas Burnier. Andreas Burnier is een van mijn rolmodellen die ik beschrijf in hoofdstuk 1. Van Mourik zal een inspirerend verhaal houden over de veelzijdige hoogleraar criminologe (de eerste in Nederland), de gender bender, de mystica, schrijfster, de dichteres, de theoretica, kortom de veelzijdige mens die een voorbeeld voor mij is: hoe te leven met al die paradoxen!

Een belangrijke lijn in het boek is de intergenerationele context waarin we leven. Zelf leef ik priv├ę met vier generaties en ook in vele arbeidssituaties leven en werken we met meerdere generaties die allemaal opgegroeid zijn met een ander beeld en verwachtingen over wat oud is en wat vrouw zijn betekent. Ik heb mijn geliefde collega Christine Brinkgreve emeritus hoogleraar sociologie aan de Universiteit Utrecht gevraagd om een verhaal te houden over het relationele zelf en over het woord oud dat altijd naar een ander verwijst.

Ook tussendoor is er een muzikaal intermezzo.

Kortom wil je input om een andere kijk op oudere vrouwen te ontwikkelen, dan hoop ik je te zien op deze inspirerende middag, want we zullen het samen moeten doen.

Van God los. Tentoonstelling over de jaren zestig Catharijne Convent Utrecht

Deze wonderlijk geknutselde beelden van de Madonna hangt op de tentoonstelling Van God los in het Catharijne Convent in Utrecht. De kunstenaar vond het jammer dat er veel beelden in de jaren zestig uit de kerken werden gehaald en maakte er dit van.

De tentoonstelling ontroerde ons omdat hij, 66 protestant opgevoed en ik 68 met een katholieke jeugd onze geschiedenis in duikelden. De sfeer, de beelden, de teksten lieten ons snel een jaar of zestig zakken. Televisie en radiotoestellen uit die tijd, met lampen, dressoirs en stoelen verhoogden dat gevoel. We hoorden een toespraak uit de radio om homoseksuelen niet zo uit te stoten en dat God ze zo gemaakt had dus wie waren wij om hen te veroordelen? Godfried Bomans met zijn prachtige gebeeldhouwde stem over het sluiten van de kerken die vertelde dat we eerst dachten dat God in die kerk woonde maar dat we nu beter wisten, namelijk dat God overal was.

Ook de ontroerende tekst van Gerard van het Reve hangt er:

Wat werd er nog mooi Nederlands gesproken in de jaren zestig. Het stemde me weemoedig zo door de zalen te lopen en een zo’n groot deel van mijn jeugd te zien en te voelen. De foto’s van de grote klassen met een non als lerares. Ook ik zat op een meisjesschool met nonnen en mijn broers op de jongensschool. De scholen stonden naast elkaar en waren via de speelplaatsen met elkaar verbonden. We mochten niet bij het muurtje komen dat als afscheiding dienden. De hoge recht af geknipte pony bij de meisjes viel me op. Ik was dus duidelijk niet de enige die voor schut had gelopen met dat rare, rechte haar. Op de foto’s werd weinig gelachen. Bijna alle kinderen keken open in de lens, dat wel, maar lachten niet. Ze keken bedachtzaam. Dat is niet gek want een foto maken was bijzonder voor speciale gelegenheden.

Wij hadden als kind niets in te brengen. Nu worden de kinderen in bakfietsen overal naartoe gereden en gevraagd wat ze willen eten, met wie ze willen spelen en of ze zin hebben om te gaan slapen of nog niet. Van een commando cultuur naar een prinsen- en prinsessencultuur. Op zoek naar naar het heilige midden, zodat we ons weer kunnen verbinden, dat lijkt me een goede strategie. Verbinden met elkaar, de omringende natuur, de dieren, de doden en de toekomstige mensen. Daar hebben we onze handen vol aan.

Intieme vreemden

Intieme vreemden is het onderwerp van de maand van de filosofie. Paul Verhaeghe schreef het essay en hierin onderzoekt hij hoe ons zelfbeeld in de loop der eeuwen veranderde zonder dat we er echt achter kwamen wie wij zijn. Spannend als hij zich aan het eind van het essay went tot de natuurkunde en het concept energie.

Ik ben een grote fan van zijn werk. Liefde in tijden van eenzaamheid is visionair. Zijn trias Identiteit, Autoriteit en Intimiteit legt heel goed de vinger op de zere plek van onze tijd. Recent verscheen zijn essay Houd afstand, raak me aan en nu Intieme vreemden. Verhaeghe kan goed de tijdgeest vatte en de paradoxen laten zien. Als u denkt wie ben ik toch en waarom hang ik van tegenstellingen aan elkaar, lees dan zijn werk en laat u inspireren.

Hij schrijft over vervreemding als effect van machtsverhoudingen waarbij een dominante groep de rest in een keurslijf duwt. Hij geeft het lichaam een dominante rol. Het lichaam dat zelf zo onderhevig is aan allerlei krachten waar we nauwelijks bij stilstaan. Mijn lichaam als mijn intiemste vreemde.

En als u denkt ik ken die titel ergens van dan klopt dat. De therapeute Lilian Rubin schreef een boek met deze titel over de machtsverhoudingen tussen mannen en vrouwen in de jaren tachtig van de vorige eeuw. Ik ben benieuwd als ik haar werk opnieuw zou lezen, hoeveel er van haar analyses nog overeind staan.

Maar voor nu geniet van de maand van de filosofie en schaf dit kleinood aan voor slechts 4,99 euro.