Categorie archieven: Column

Zomercursus Zeg me wie ik ben

Geplaatst op door
Beantwoorden

Ik geef weer een zomercursus op de HOVO Utrecht.

De vraag wie ben ik speelt vooral in de adolescentie, crisissituaties en in overgangsperioden. Wie ben ik als ik niet meer werk? Wie ben ik na het verlies van mijn partner? Of als ik ernstig ziek wordt? Na de cursus op de Hoger School voor Ouderen in Utrecht , geef ik deze zomer een cursus met de vraag Wie ben ik als anderen wel kijken? Gebaseerd op Zeg me wie ik ben. Over de grenzen en mogelijkheden van identiteit.

Het programma begint op 2 juli 2026, iedere donderdag van 13.15-15.00 op een plek van een van de universiteitsgebouwen in Utrecht.

Bijeenkomst 1 2 juli 2026

Hoe wordt identiteit opgebouwd en afgebroken gedurende de levensloop

Bijeenkomst 2 9 juli 2026

Ik en jij, Ik en het. Over de relationele aspecten van identiteit en de schaduw

Bijeenkomst 3 16 juli 2026 Wie kies je om te zijn? Waar besteed je je aandacht, liefde en tijd aan? Waar zit de vrijheid om onszelf vorm te geven?

Ik kijk ernaar uit om je daar te ontmoeten en samen drie weken na te denken, nieuwe ontdekkingen te doen en plezier met elkaar hebben. Je kunt je vanaf vandaag opgeven.

Zeg me wie ik ben – HOVO Utrecht : HOVO Utrecht

De roep horen

Geplaatst op door
Beantwoorden

Kent u die uitdrukking? Ik hoorde die uitdrukking waarschijnlijk voor het eerst in mijn kindertijd als katholiek meisje. Er waren mensen die de roep hoorden om naar het klooster te gaan. Veel grote katholieke gezinnen hadden een zus of broer in het klooster. Ik zat op een katholieke meisjesschool die door nonnen werd gerund. Als kleuter dacht ik dat de nonnen door de gangen zweefden. Door hun lange kleed kon ik hun voeten niet goed zien en gecombineerd met allerlei verhalen over geesten en engelen, was dit voor mij niet vreemd.

De roep horen is in mijn volwassenheid een veel breder begrip geworden. Namelijk sinds ik Martin Buber, Jonathan Sacks en Hannah Arendt heb gelezen en vele anderen, ga ik ervan uit dat ieder mens uniek is. Dat er bij onze geboorte iets nieuws in de wereld is gezet. Daar lijkt een soort opdracht aan verbonden om die uniciteit vorm te geven en te leven.

Ik zie veel mensen daarmee worstelen want naar welke stem moet je dan luisteren om te horen wat jouw weg is? Als kind zijn we na-apers door de mensen in onze omgeving na te doen. In de puberteit verbreden we onze blik en gaan op zoek naar rolmodellen, tegenwoordig vaak influencers. Nog steeds beïnvloeders dus.

Waar en wanneer is de roep voor ons te horen? In de stilte, in ons lichaam, in de meditaties en gebed, in het zonder oordeel luisteren naar anderen, in het open studeren van teksten, soms al eeuwenoud en in de natuur door de verbinding met de andere levende wezens te ervaren.

Gisteren liepen we op landgoed Zuylenstein en daar stond een man met zijn hand boven zijn ogen naar boven te kijken. Ik ging naast hem staan en hij zei “daar zit een zwarte specht”. Ik zag een behoorlijk gat in de boom en na een poosje stak hij/zij zijn snavel naar buiten en schudde wat met zijn kopje. Het ontroert me als mensen de tijd nemen om te kijken en te luisteren.

De roep die ik voel is om het vrouwelijke in de wereld te zetten, in het licht. Niet zozeer het suikerzoete roze, maar de kracht, de wijsheid en tederheid van vrouwen. In het bijzonder van oudere vrouwen omdat wij de tijd, de energie en de ervaring hebben en hopelijk ook wat minder ego om onze talenten te schenken.

Maak wat ademruimte in je week om jouw roep te horen.

Wat hebben we te doen als oudere vrouwen?

Geplaatst op door
1

De foto is van september 2025 waarin we een mooi gesprek hadden over Ruimte voor vrouwen. Ik heb nog geen mooie foto van onze bendeleidersdag van gisteren vandaar deze keuze omdat deze avond ook zo inspirerend was.

Gisteren waren we met een groep oudere vrouwen in De Groene Afslag in Bussum. Een waanzinnig groot en levendig pand voor allerlei groepen en individuen die het goede met de aarde voorhebben. Je kunt er eten, logeren, werken, verbinden. De groep vrouwen is heel divers, druk, bezig, verwachtingsvol. Sommige blazen bij het woord oud, anderen omarmen het woord oud en geven haar eigen invulling. Sommigen willen meer duidelijkheid en leiding, anderen weven bijna vanzelfsprekend een netwerk.

We gaan het doen. Het negatieve beeld over oudere vrouwen aan diggelen slaan en we creëren er een gelaagder, diverser en liefdevoller beeld voor in de plaats. Niet eerder in de geschiedenis zijn we tot op hoge leeftijd relatief gezond gebleven en hebben onszelf, elkaar en de samenleving daardoor veel te geven vanuit onze belichaamde wijsheid. Wij zijn een volstrekt nieuw fenomeen.

Onszelf aan anderen tonen door onze waarheid te spreken, onze innerlijke strijd te delen en onze nare kantjes bloot te leggen is een heilige activiteit en maakt onszelf en de ander heler. Wie van ons durft dat?

Dus wat hebben we te doen als oudere vrouwen? Uitrusten en respectvol en liefdevol met onszelf omgaan. Met ontferming bewogen naar ons leven en dat van anderen kijken. Het toelaten van afgesneden delen, zodat we heler worden. Heel in gebrokenheid en vandaaruit uitreiken naar de wereld, naar andere mensen. Niet omdat het moet, maar omdat je wilt geven vanuit overvloed.

Alles over liefde

Geplaatst op door
Beantwoorden

Donderdag 26 maart 2026 spreek ik in Bussum bij de Groene Afslag op de 2de live bijeenkomst van Bendeleiders over doorbreken. Wat hebben we te doen als oudere vrouwen? In een creatieve middag met verschillende werkvormen gaan we van idee naar doen. Samen met Jose Dankers de oermoeder van de bende open ik het bal.

Ik heb net dit boek van Bell Hooks gelezen over de liefde. Wat een inspirerend en rijk werk.

Volgens hooks is er maar een wapen tegen haat, geweld en onderdrukking en dat is liefde. Zij definieert liefde als doen, als handelen en niet als een emotie. Een bewuste handeling, een keuze dat leidt tot een actief leven. In 2021 overleed hooks op 69 jarige leeftijd, jammer genoeg. Maar ik hoop dat ze nog heeft meegemaakt dat door de Black Lives Matter protesten tegen racisme haar All About Love uit 1999 ineens op de bestsellerslijst kwam.

Ze schreef haar naam in kleine letters, die ze had gekozen als haar schrijfstersnaam, naar haar overgrootmoeder aan moeders kant Bell Blair Hooks. Ze wilde vooral dat haar woorden gehoord en gelezen werden en niet dat haar ego werd gevoed.

Het boek is een persoonlijke en filosofische verkenning van liefde als gedrag, als bewuste keuze om hierin te oefenen tussen vrienden, ouders en kinderen, op het werk, in de buurt en niet te vergeten in relatie met jezelf. Ze laveert heel mooi tussen het persoonlijke en het politieke. Liefdevol neemt ze ons mee naar ons taalgebruik en theorie, de roep om maatschappelijke rechtvaardigheid maar ook onze individuele taak in het creëren van gelijkwaardige, wederkerige relaties.

Ze raakt me en maakt me iets dapperder om echt voor de liefde te gaan en tegen het patriarchale en kapitalistische systeem.

Het kan niet anders of iets hiervan is terug te horen in mijn bijdrage van donderdag bij de bendeleiders.

Lezing bibliotheek Boxtel

Geplaatst op door
Beantwoorden

Ja het is goed te zien op de foto. Wat een belangstelling voor mijn lezing in de bibliotheek Boxtel over onze relationele identiteit of Wie ben ik als niemand kijkt. We telden vijf mannen en 82 vrouwen. Er moesten extra stoelen worden aangesleept en mensen gingen aan de rand op de kisten zitten, bijna twee uren zaten we zo bij elkaar. Ik moest het zelf stoppen want de zaal, leek ook hier, nog wel een poosje door te willen gaan.

De voorzitster van de seniorenvereniging die mij introduceerde, vertelde over het belang van de tast, de aanraking en dat sloot mooi aan bij mijn werk.

De plaatselijke Bruna stond er met de verkoop van mijn boeken en na afloop signeren.

De inhoud laat zien niet zomaar in een paar woorden samenvatten. Het ging over de reis vanaf onze geboorte als lichaam, in een wereld die al betekenis heeft, en de ontvangst door onze ouders. Ik sprak over allerlei veranderingen in onze hersenen, lichaam en ervaringen die ons vormen. De negatieve blik over ouderen in onze westerse samenleving. Onze tegenstrijdige verlangens om tot de groep te behoren en iemand op onszelf te willen zijn.

Na afloop en tijdens het signeren vertelden verschillende mensen mij hun verhaal en/of bedankten mij. Ook in de pauze willen mensen iets tegen me zeggen maar dat blijf ik lastig vinden.

Heel fijn dat Barend me weer reed zodat we dit samen konden meemaken en nog eens rustig naar konden kijken. Het is jammer dat het me ook veel energie kost en dat ik er moe van word maar wel tevreden. Tevreden om op deze manier te kunnen delen en ook zelf iedere keer weer te ervaren, hoeveel we gemeenschappelijk hebben als vrouw, als mens.

Zeg me wie ik ben als alle grond onder me weg is

Geplaatst op door
Beantwoorden

Het tijdschrift Uitzicht heeft een themanummer over kanker en identiteit.

Hier een stukje uit het interview

Wie ben ik zonder mijn gezondheid?

Liesbeth Woertmans recente boek ‘Zeg me wie ik ben’ gaat over identiteit. Over wie we denken te zijn en hoe anderen ons zien. Als psycholoog heeft ze jarenlang identiteitsontwikkeling bestudeerd. Maar toen ze in 2017 huidkanker kreeg en een half jaar later baarmoederskanker, stortten al haar denkbeelden over zichzelf in. Wat ze academisch beschreef, beleefde ze plotseling aan den lijve.

“Bijna voor alle mensen die de diagnose van een ernstige ziekte krijgen, gebeurt dat”, legt ze uit. “Alle beelden die je in je hoofd hebt over jezelf storten gewoon zo in. Die functioneren niet meer. Dat heeft te maken met de schrik van het onverwachte. Mensen denken toch niet echt dat ze zelf aan de beurt komen.”

Het is wat ze in haar werk een ‘psychologisch tussengebied’ noemt. “Het oude functioneert niet meer. Ik kan niet overeind houden dat ik eeuwig blijf leven, dat ik heel gezond ben. Maar het nieuwe is nog niet ingedaald. Je hoort de woorden wel, je begrijpt ook wel wat er gezegd wordt tegen je, maar het duurt echt wel een poosje voordat het echt ingedaald is en die nieuwe werkelijkheid onderdeel gaat worden van je identiteit.”

Ernstige ziekte is daarin vergelijkbaar met andere levenscrises, vertelt Liesbeth. Net zoals met rouw, met verdriet, met nieuwe partners, met werk – het vraagt het leven keer op keer dat je jezelf opnieuw gaat definiëren. “Maar bij kanker komt er zóveel tegelijkertijd bij kijken. Alle nieuwe behandelingen die je moet ondergaan. De eerste keer dat je een MRI-scan moet, dat er chemo in je lichaam wordt gebracht, dat je bestraald moet worden. Dat is pittig”.

Agenda maart

Geplaatst op door
Beantwoorden

We zijn nog even op Schiermonnikoog, omringd door veel fazanten, veel vogels, enkele konijnen en een haas in het heerlijke lenteweer en de uitbottende natuur.

Uiteraard enkele uren per dag schrijven wat hier altijd wonderwel goed lukt.

Naast het schrijven van een boek ook mijn “optredens” voorbereiden.

9 maart 2026 ga ik naar de bibliotheek Twenterand in het kader van internationale vrouwendag. Ik word daar geïnterviewd door Inge Tjapkes over Wie ben ik als niemand kijkt. Het begint om 12.00 uur Het Punt, Vroomshoop en je kunt je er nog voor opgeven bibliotheektwenterand.nl Iedereen is welkom, ook mannen

17 maart 2026 ben ik in Boxtel waar ik een lezing geef over ouderen gebaseerd op mijn laatste twee boeken Wie ben ik als niemand kijkt en Zeg me wie ik ben. Openbare Bibliotheek Boxtel, Burgakker 4. 10.00-12.00

26 maart 2026 is de tweede live ontmoeting van Bendeleiders. Plotten en Smeden .Hoe dragen we als oudere vrouwen bij aan de samenleving en hoe kunnen we het negatief beeld over oudere vrouwen positiever draaien. Er is zoveel energie, talent en wijsheid onder oudere vrouwen, die we graag willen gebruiken en laten zien. De Afslag, Bussum 13.30-17.00. opgeven www.bendeleiders.nl

29 maart tot en met 2 april 2026 geven Pete Pronk en ik weer een vijfdaagse retraite over ik en de ander in het klooster in Huissen. Een heilzame, diepgaande en speelse ontdekkingsreis met tal van creatieve werkvormen. Ook daar kun je je voor opgeven. kloosterhuissen.nl

Ik vind het zelf een afwisselend en mooi programma voor de maand maart en de rest van de tijd schrijven aan mijn boek. Ik hoop je ergens te ontmoeten

Schrijven op Schier

Geplaatst op door
Beantwoorden

Voor de mensen met wie ik al langer verbonden ben, is dit geen nieuws. Ieder jaar ga ik met mijn twee jongere vriendinnen, we schelen 30 jaar, naar Schiermonnikoog, om te schrijven.

Ieder jaar in hetzelfde huisje. Ieder een eigen slaapkamer. In volkomen harmonie brengen we de week samen door. Ieder met haar talenten en haar schaduw. De taken zijn volkomen organisch verdeeld. Femke is een meesteres in het bedden opmaken en is superschoon en met doekjes in de weer om het huisje blinkend te houden. Ik ben chef keuken avondeten en Linda is chef lunch en de boodschappen worden gehaald in drietallen, tweetallen of iemand in haar eentje, net hoe het uitkomt.

Het grootste deel van de dag verkeren we in dezelfde ruimte en zitten tegenover elkaar aan een grote tafel achter onze laptops en een van ons, de meest soepele, zit met gekruiste benen op de bank te tekenen, lezen en schrijven. Dat kunnen we uren volhouden. Het is altijd ook een productieve week.

Maar ook de afdeling leed mag ruim aan bod komen. We lopen daar niet voor weg. Meestal in de avonduren delen we stukken uit ons leven die lastig zijn.

Deze week heb we het grote geluk dat we prachtig zonnig weer hebben. Dus het eiland roept. Iedere morgen een grote wandeling en Femke en Linda trekken er met de fiets op uit.

De geweldig dragende stilte, vol vogelgeluiden, en weinig mensen, doet me zeer verbonden voelen met de natuur. Schier is een dunne plek, zo leerde ik van Alain Verheij en we genieten daar volop van. Dunne plek komt uit de Keltische traditie, en betekent zoiets als een dunne scheiding tussen hemel en aarde, een doorlaadbare plek, waar er iets van mysterie van ons bestaan, voelbaar is.

Inspirerende lezingen over het volgen van de roep in de tweede levenshelft

Geplaatst op door
Beantwoorden

Zaterdag 21 februari 2026 was de derde studiedag over de reis van de held door de Jungvereniging in Antropia Driebergen.

Twee toplezingen over de ouderdom. De eerste lezing werd gehouden door Tjeu van der Berk en de tweede door Arita Baaijens.

Tjeu van der Berk vertelde over de kunst en kunde in de ouderdom volgens Jung. Erudiet en bevlogen over de tweede levenshelft waarin het indalen in ons binnenste, in ons onbewuste als belangrijkste wordt gezien. Dat wat in de wereld gezocht is, wordt in de tweede helft van het leven ontdekt in de eigen binnenwereld, zo vertelde hij. Tenminste als we op reis gaan. Joseph Campbell heeft het werk van Jung gebruikt als basis voor zijn reis van de held. En dat op reis gaan kan uiteraard op verschillende manieren. Via dromen, therapie, kunst en natuur, door uit je ratio te gaan en je te laten raken, het onbekende tegemoet. Een prachtig voorbeeld van op weg gaan, zijn de verhalen van Arita Baaijens.

Arita Baaijens vertelde over haar roep naar de woestijn. Zonder te weten waarom ze naar de woestijn moest en wat ze daar moest doen, ging ze op weg. Van 1988 tot 2004 trok Baaijens zeventien jaar lang met kamelen door de Sahara. Na twee decennia verruilde Baaijens de woestijn voor Siberië. Ze vertelt een deel van haar ervaringen vol overgave en op een rechtstreekse manier. Ik moest heel erg om haar lachen en vele mensen in de zaal met mij. Ze betaalde haar eerste gids om van hem te leren over de woestijn. Hij wilde haar eigenlijk alleen meenemen als vrouw. Daar voelde ze niks voor vandaar dat ze hem betaalde. Wel vroeg ze aan hem, als het dan toch tot seks zou komen, of zij dan geld terug zou krijgen.

Meebewegen met het leven, je overgeven en soms springen. We hebben lege plekken nodig om ruimte te maken voor het nieuwe dat gekend wil worden, dat door ons wil leven.

Vrouwelijke kracht

Geplaatst op door
Beantwoorden

In het kader van mijn jaar programma de reis van de heldin, lees ik dit boek van Sharon Blackie. Toen ik het boek kocht wist ik eigenlijk niet dat het daarover ging. ik las een citaat van Rilke als eerste

Als we ons zouden overgeven aan de intelligentie van de aarde, dan staan we geworteld op als bomen Rainer Maria Rilke

Hoe verbazingwekkend is het toch dat als je echt bezig bent met een onderwerp je het overal ziet. Denk maar aan de keer dat je zwanger was en de wereld vol was met dikke buiken en baby’s. Of die tijd dat je erover dacht om heen hondje te nemen en ineens zag je ze overal. Daar waar we onze aandacht oprichten, dat verschijnt in ons bewustzijn.

Wortelen, ergens thuis zijn, ontheemd of dakloos zijn, wat een mooi thema om mee bezig te zijn. En hoe bijzonder om langzamerhand te ontdekken op welke plekken ik thuis ben geraakt in de loop van mijn leven. Niet alleen op verschillende plaatsen maar ook bij en met andere mensen. Thuis wat is dat toch?