Een wijs mens van 14 zegt Ik ben wie ik ben

Van de week weer een heerlijke massage gekregen. Met lome gebaren en handen in olie gedrenkt word mijn hele lichaam aandachtig aangeraakt. En in die zachte aanraking voel ik de knoopjes en spanningen in mijn nek. Ik ga uit mijn hoofd en in mijn lichaam en ben. Mijn voeten die heel zachtjes worden gedragen door warme handen, het zou voor mij uren mogen duren. Maar ik ben al heel dankbaar voor dit uur. Lijkt me ook heerlijk werk om in een rustige kamer iemand anders te masseren en dat het masseren je werk is en dat je dan een masseuse bent.

Wat is dat eigenlijk werk? In ben met pensioen dus dan werk ik niet maar toch schrijf ik iedere dag en beantwoord mijn mails met allerlei verzoeken voor podcasts, interviews, lezingen en andere vragen. Ik verzorg de tuin en het huis, kook eten en doe boodschappen en ontvang vrienden en kleinkinderen waar ik dan uitgebreid mee praat. Ben ik dan een werkende?

En wat is eigenlijk oud? Ik ben 67 en heb grijs haar en kleinkinderen dus je zou zeggen dat ik oud ben maar ik zit nog vol leven. Het verval begint al bij de geboorte en niet vanaf je zestigste en we weten ook niet hoe oud we worden dus wat is oud? Tot op hoge leeftijd kunnen we groeien en sommige van ons zijn al wijs op hun veertiende.

Geraakt werd ik deze week en velen met mij door een adolescent die op straat niet wilde zeggen of ze een jongen of een meisje was. Ze zei ik ben wie ik ben en jij kunt zijn wie jij wilt of iets van die strekking en ze werd in elkaar geslagen.

Ik vind het zo krachtig dat een mens van veertien zegt ik ben wie ik ben. Juist op deze adolescentie leeftijd waarin wie ben ik? zo’n centrale ontwikkelingsvraag is en wat betekent mannelijkheid en vrouwelijkheid voor mij en wie ben ik seksueel en dan al zo’n antwoord te kunnen geven is grote klasse.

Ik ben wie ik ben.

Open en bloot is niet zo eenvoudig

Sante juli 2021

Uit een onderzoek van GezondNu komt naar voren dat bijna de helft van de vrouwen zich dik voelt als ze naakt is, waarvan 47 procent haar buik te dik vindt en 31 procent haar vetrolletjes als problematisch ervaart. Slechts 2 van de 10 vrouwen zeggen zich niet te schamen voor hun lichaam als ze bloot zijn.

Schaamte is jezelf via de ogen van een ander bekijken en daardoor negatief beoordelen. Kinderen kunnen hun handen voor hun ogen doen als ze niet gezien willen worden en als volwassenen hebben we wijde kleding, make-up en cosmetische chirurgie om ons te verbergen maar als we bloot zijn valt er niet zoveel te verbergen.

Ad Vingerhoedt zegt in de Volkskrant: “iemand die zich schaamt, krimpt in elkaar., bloost en zou het liefst in de grond verdwijnen”. Hij voegt daaraan toe dat als anderen zien dat jij je schaamt, de reacties mild zullen zijn. Ik betwijfel of dat ook voor een groep pubers geldt. De interviewster van Sante geeft daar een schrijnend voorbeeld van en ook ik herinner me goed hoe dat voelde in een groepje pubers met een cup A, in een zwembad notabe met een zwempak aan. Ik was de laatste van mijn klas die borsten kreeg en dat voelde afwijkend.

Open en bloot zijn, is voor pubers een onmogelijkheid omdat hun nieuwe lichaam nog zo onvertrouwd voelt en zij zo bezig zijn met wat vrouwelijkheid en mannelijkheid en seksuele aantrekkelijkheid in godesnaam betekenen. De deur van de wc en de badkamer gaan ineens op slot en bloot is een paar jaar helemaal niet vanzelfsprekend.

Bloot zijn is ook voor veel volwassenen lastig. Misschien kunnen we beginnen met meer open zijn met kleding aan dat is al moeilijk genoeg. Of oefenen met minder make-up op je gezicht en dan naar buiten met een glimlach en iedereen die je tegenkomt gedag zeggen.

Liesbeth Woertman - 2003
Liesbeth Woertman – 2003

Veertig jaar ben ik op deze foto. Het was tijdens een congres waar ik zat te luisteren maar waarschijnlijk ook moest spreken in Utrecht. Geen idee meer waar het over ging. Het pakje dat u ziet, heb ik nog steeds en ik draag het nog wel eens. Ik voel me er altijd comfortabel in. Ik was net naar de kapper geweest, dat deed ik altijd voor een optreden. Wat lijkt het lang geleden.

Vandaag was ik in Utrecht en uit nostalgisch oogpunt wilde ik de universiteitsbibliotheek even in. Zomaar wat schrijven en me onderdeel voelen van de academische wereld maar dat ging zomaar niet. Ik dacht dat de bibliotheken open waren, tenminste de openbare bibliotheek is wel open dus ik dacht de universiteisbibliotheek zal ook open zijn en ik verheugde me op het samen zijn met studenten en collega’s in een fijne sfeer. Maar niet dus. Er was alleen bewaking. De beveiliger vroeg of ik kon aantonen dat ik aan de universiteit Utrecht werkte. Ik kon mijn computer laten zien en mijn solisnummer opnoemen. Eerst maar mijn naam. Hij zoeken en vond mijn naam blijkbaar want hij zei met oprechte verbazing in zijn stem. Bent u professor? Ik knikte. Voornaam? Elisabeth Maria, roepnaam Liesbeth. Hij aarzelde en keek me nog eens aan.

Ik vertelde dat ik zo een lunchafspraak had en dat ik het prima vond om even op een bank in de hal te zitten werken maar dat vond hij blijkbaar te gortig. Gaat u maar naar de kantine.

Er zaten nog twee mensen te werken en verder was het uitgestorven. Ik installeerde me en opende mijn computer. Niet veel later kwam hij weer langs. Lukt het om in te loggen? Ja zei ik en hij liep door. Hij nam zijn werk duidelijk serieus.

Maar ja van het gevoel om me onderdeel te voelen van de academische gemeenschap, kwam niets terecht en na een half uur verliet ik het gebouw. Ik bedankte de beveiliger voor zijn welwillendheid en prompt liep ik door de verkeerde deur naar buiten. Hij corrigeerde me en wees me de deur waardoor je het pand diende te verlaten. Het regende toen ik buiten stond.

Wat erg voor alle studenten en medewerkers dat dit prachtige statige pand dus blijkbaar al zolang leeg staat. Waarom? Met een beetje aanpassing kunnen er toch behoorlijk veel mensen terecht zonder dat je op elkaars lip zit. Nog niet eerder heb ik de coronamaatregelingen zo sterk gevoeld en ik miste echt de verbinding met de academische gemeenschap. Ik kijk nog eens goed naar mijn foto uit een tijd die niet meer bestaat. Zal die ooit nog terugkomen?

Het zelfbeeldonderzoek van de Viva Everybody happy

Tien jaar geleden had de Viva een onderzoek gedaan naar zelfbeelden onder hun lezeressen en recent deden ze dat weer. 41,5% procent van de vrouwen omschrijft hun zelfbeeld als vaker positief dan negatief en 22.3 procent noemt het positief. Dat komt overeen met het eerdere onderzoek van 2012.

Dat is toch ontzettend interessant. De Viva is een tijdschrift voor jonge vrouwen en in die tien jaar is er best iets veranderd. Denk aan de selfies, de toegenomen invloed van Instagram en allerlei bewerkingsapps verschenen op de markt en cosmetische ingrepen lijken steeds meer ingeburgerd. Toch lijken vrouwen niet ontevredener te zijn geworden over hun lichaam.

Tien jaar geleden vond 25 procent van de vrouwen gelukkig zijn het allerbelangrijkste in het leven. Nu vindt bijna 60 procent dat. Gevolgd door lekker in je vel zitten en een goede gezondheid. Nu zijn dit lastig te interpreteren gegevens omdat de druk van de cosmetische industrie voor een deel langs die lijnen van lekker in je vel zitten en gezondheid, lopen. Producten worden juist via dit soort termen aanbevolen en verkocht. Toch vond ik de uitslag bemoedigend. Het algemene idee dat jonge vrouwen steeds ontevredener worden, lijkt niet te kloppen.

Jammer genoeg stopt de Viva eind juli 2021. Zij hebben een interessante bijdrage geleverd aan vragen rondom seksualiteit en anticonceptie en het lichaamsbeeld van veel jonge vrouwen. Denk aan de rubriek AnyBody en ook nu weer met Every body happy. Hun laatste nummer gaat helemaal over de lichaamsbeeldcultuur met beelden en verhalen van verschillende vrouwen.

Wie neemt het stokje over om lichamen in alle soorten en maten te verbeelden?

Waarom lukt het me aan het strand wel

Lieve mensen wat is het toch wonderlijk dat het op een andere plek, in kilometers niet eens zover van huis, wel lukt om rustig te zijn. Ik heb hier weinig zorgen, pieker nauwelijks, terwijl die bovenkamer thuis maar doorgaat.

Ik slaap hier heerlijk diep en ben bijna niet wakker te krijgen. Het is stil in mijn hoofd, een milde glimlach om mijn lippen en alles voelt goed. We maken een wandeling, koken om de beurt, lezen en schrijven en praten wat en alles zonder zorgen.

B. speelt piano en maakt muziek. P. is op de fiets naar het strand en ik ben in en rond het huisje omdat het vandaag mijn beurt is om te koken. Ik snij alvast wat groenten en week de linzen, maak een mooie, nieuwe biologische fles olijfolie open en zoek een citroen uit.

Ik lees een ingewikkeld boek van Eva IIlouz Waarom liefde eindigt, een onderzoek naar relaties in de 21e eeuw. Moeilijk geschreven maar hele interessante sociologische analyses over veranderende relaties en dat in ons tijdperk de liefde radicaal verandert door het internet en het consumentisme. Het lichaam en onze seksualiteit uitgedrukt in waarden en objectivering. Het lichaam als object van evaluatie en meting. Ik zal er op een later moment waarschijnlijk een blog aan wijden maar nu voelt het zo vreemd en ver weg.

Mijn zachte lichaam en sterke lichaam kijkt naar allerlei vogels in de tuin. We hebben een ekster,- en een merelfamilie. De jongen, zeker al pubers, staan nog opdringerig met open bek naar hun ouders te seinen “voer ons”. Daarna gaan ze met zijn vieren in bad.

Laten we minder naar de beelden op het internet kijken maar meer naar de vogels. Alles van waarde laat zich niet economisch vertalen en uitdrukken, maar alles van waarde is weerloos, met dank aan Lucebert.

Esthetische logopedie, ik had er nog nooit van gehoord

Recensie
Recensie

Via LinkedIn zochten twee vrouwen contact met mij. Social media is wat dat betreft geweldig. Je kunt met een klein beetje zoeken zomaar geestverwanten vinden. Cathy en Marissa vertellen dat ze logopedisten zijn en zich specialiseren in esthetische logopedie. Ik had er nog nooit van gehoord. Zij hadden mijn boek Je bent al mooi gelezen en raakten geïntrigeerd door mijn kennis en visie over schoonheid. Ze vroegen of ze een keer langs mochten komen om te praten over hoe ze de zelfwaardering van vrouwen konden verstevigen. Ik zei ja en zo zaten we enkele weken later in mijn huis. Lees hun verhaal op de website www.esthetischelogopedie.nl.

Ik ontmoette twee stralende vrouwen die helemaal uit Den Haag waren gekomen om met mij te spreken over Je bent al mooi en gretig vertelden zij over hun praktijk van esthetische logopedie. Het ging over hoe de tong in een mond kan liggen en hoe de vele spiertjes in het gezicht hun werk doen. Het ging erover dat we ons eigen gezicht nauwelijks kennen. We knikten veel ter herkenning en de lach werd steeds breder. We deelden onze visie dat goed voelen belangrijk is en zorgt voor een mooie uitstraling en dat veel vrouwen tobben en onzeker zijn over hun uiterlijk en hoe jammer dat is.

Esthetische logopedie richt zich op het trainen en ontspannen van de spieren in het gezicht. Het is geen quick fix, schrijven ze op hun website maar een duurzame manier waar jij en je huid jullie hele leven profijt van hebben. Kijk en dat spreekt mij aan.

Hoe kunnen we ervoor zorgen dat vrouwen zichzelf meer gaan waarderen en hun gezichten durven te laten zien dat was vooral de inhoud van ons gesprek. Ik kreeg een goed humeur van het gevoel dat twee mij onbekende vrouwen, zo bekend voelden. Professionals uit een heel andere hoek maar eigenlijk bezig met hetzelfde waar ik me al jaren voor inzet.

Esthetische logopedie ik ben er nieuwsgierig naar en hoop dat zij veel vrouwen mogen helpen hun stem te vinden en hun vele gezichten te laten zien.

De eerste vakantiedag maakten we ons huis schoon

de slufter Texel

Deze weken hebben we vakantie. De eerste vakantiedag hebben we ons huis schoongemaakt. Echt alles van zijn plek gehaald en ouderwets stof geragd in alle hoeken en gaten. Nog de was weg werken, voordat we weg zouden gaan, leek me een goed idee. Helaas hield de wasmachine ermee op, die had er blijkbaar geen zin meer in. Ja, ja jullie zouden toch met vakantie gaan en ik dacht lekker rust te hebben. Ik hou ermee op. Hij gaf code E18 aan maar ja waar bewaart een mens een handleiding van de wasmachine. Uiteindelijk gevonden en de pomp bleek verstopt. Ik zal u de details besparen maar twee tandenstokers waren de boosdoeners en met engelengeduld van allebei en zonder een onvertogen woord hebben we met een bekertje de wasmachine van water kunnen ontdoen en de pomp schoongemaakt.

Uiteindelijk vertrokken we gisteren om 17.30 met een krankzinnig volgeladen auto naar Texel. We hadden een dag daarvoor een verjaardag gevierd dus was er nog een grote hoeveelheid eten over. Drie plastic diepvriestassen met kruiden en groenten gingen de auto in. Een aantal meters boeken en de elektrische piano en koffie en koffiekannen en molens en kokers konden toch ook niet thuis blijven. Twee computers, twee telefoons en een Ipad en een opname apparaat voor het zingen en de yogamat konden uiteraard evenmin ontbreken.

Hoelang we weg blijven, vraagt u? 13 dagen verblijven we in een huisje dat al van alle gemakken is voorzien.

Vannacht allebei heerlijk geslapen in de stilte. Vanmorgen eerst de vogels in de tuin verzorgd, gemediteerd, gedichten voorgelezen gekregen en het nieuwste lied van B. gehoord, genaamd de klaproos. De tijd nemen om samen te zijn zonder dat er iets moet.

Ondertussen was het op onze tweede vakantiedag alweer 12 uur geworden en volgens buienradar regende het de hele middag dus wij op pad. Na een half uur begon het te hozen, ongelofelijk, een soort tropische regenbui. Het water liep in mijn schoenen. Mijn broek plakte zeiknat aan mijn benen dus het eerste de beste strandhuis in. Nu was het zeker niet het beste strandhuis want de koffie was smerig en ik vond het knap hoe iemand een tosti kaas kan verknallen maar geloof me, dat kan. Na anderhalf uur werd het wat lichter en hoewel we nog zeiknat waren, hebben we de terugtocht aanvaard. De hele terugtocht regende het gestaag. In ons huisje aangekomen kranten in onze schoenen gedaan en de natte kleren uitgehangen.

Nu zit ik in een joggingbroek en trui binnen. Wat is het toch wonderlijk dat verlangen naar vakantie. Je wereld kleiner maken en kunnen doen wat in je opkomt is echt fijn maar dat kan toch ook thuis? Gelukkig soms wel maar het lukt me hier in de rust van het eiland veel makkelijker om niet naar mijn vervelende zelf te luisteren en meer te zijn.

Maar waarom moeten we eerst het hele huis opruimen en schoonmaken en B zou het liefst ook nog zijn hele to do lijst afwerken voordat we weg kunnen. Niet los kunnen laten, zegt u. Alles los kunnen laten en zomaar genieten van de dag, van alles wat ons toevalt, zal ik het ooit leren?

Body positivity of lichaamsneutraliteit. De Belgen besteden er aandacht aan

Body positivity is een reactie op het dwingende schoonheidsideaal. Ik meen dat de zwarte vrouwen begonnen zijn met het aandacht vragen voor meer diversiteit in het schoonheidsideaal. Later kwamen daar andere vrouwen bij die ook ageerden tegen het witte en dunne schoonheidsideaal. Het tijdschrift Goed Gevoel besteedde er in april jl. al aandacht aan en nu opnieuw. Zie onderstaande link voor uitgebreide interviews met drie vrouwen.

https://www.goedgevoel.be/artikel/happy-body/bodypositivity-maakt-plaats-voor-bodyneutrality-deze-3-bekende-vrouwen-zweren-erbij.-je-mag-van-je-lijf-houden-maar-het-hoeft-niet

Zie je lijf eerder als een gewaardeerde compagnon de route zoals de Belgen het zo mooi uitdrukken, die je heel wat mogelijkheden biedt en die het verdient om ruimer beoordeeld te worden dan uitsluitend op schoonheid. We kunnen niet neutraal zijn over ons lichaam, zeg ik in dit interview. Wat wel haalbaar is, is om de focus te verleggen van perfect naar goed genoeg.

Naast mijzelf komt er een Belgische psychologe Hespel aan het woord en drie andere vrouwen die hun ervaringen vertellen rondom hun lichaamservaringen. Een van de vrouwen zegt: “ik zie vrijwel nooit een positieve representatie van mijn lijf”. En een andere vrouw merkt op: “Hoe positief is het echt voor je zelfbeeld als je leeft op likes en comments?

En zo is het.

Hoe meer diverse afbeeldingen er te zien zijn in de media des te meer vrouwen zien zich gerepresenteerd en kunnen daardoor tevredener worden.

Mij maakt het niet zoveel uit of we het body positivity of bodyneutrality noemen, mag trouwens ook gewoon in het Nederlands positief lichaamsbeeld en een neutraal lichaamsbeeld, maar goed, als deze woorden helpen om de gemanipuleerde ideaalbeelden diverser te krijgen en meer richting echte lijven, dan hoor ik mij niet klagen.

De ademhaling van de wereld is dat wat wij horen als stilte

Zaterdagmiddag is er een inspiratiemiddag geweest in het Graalhuis in Utrecht. Negen heel verschillende vrouwen die de tijd en aandacht namen om aan de slag te gaan met innerlijke schoonheid. Ik weet niet precies wat ik bedoel met innerlijke schoonheid maar het heeft iets te maken met verbinding, traagheid en meerstemmigheid.

ik koos daarvoor twee briljante schrijfsters Andreas Burnier en Clarice Lispector omdat zij mij zo inspireren. Andreas door haar moedige romans over mannelijkheid en vrouwelijkheid en haar essays over mystiek en Clarice omdat zij mij wijst op het uitdrukkingsloze, de witregel. Twee moedige vrouwen die tegen hun tijdsgeest ingingen en trouw bleven aan hun eigen zoektocht.

En het was interessant dat Lispector onbekend was bij de deelnemende vrouwen en ook Burnier was geen grote bekende en toch resoneerde er blijkbaar iets in de aankondiging waardoor de vrouwen op deze inspiratiemiddag waren afgekomen.

Negen onbekende vrouwen in een kring. We stelden ons aan elkaar voor door al onze rollen en stemmen te noemen die deel uitmaken van onze identiteit. Ik begon met: ik ben een grootmoeder, moeder, dochter, zus, witte vrouw, geleerde, ridder, vriendin, geliefde, buurvrouw, schrijfster, onhandige…………… ik weet niet eens meer precies wat ik allemaal opnoemde. Maar de andere vrouwen sloten mooi aan en het gaf een wat breder beeld dan alleen het noemen van je naam.

Daarna schetste ik in vogelvlucht de levens van Andreas en Clarice. Joodse vrouwen met meerdere namen, schrijfsters, academisch geschoold, trouw aan dromen en goede denkers en voelers.

De hoogtepunten van de middag was het langzaam lezen van tekstfragmenten, voorgelezen door verschillende vrouwen, dezelfde tekst soms drie keer, zodat de woorden konden resoneren in ons binnenste. Wat raakt je? Wat neem je mee?

Ik nam mee uit deze inspiratiemiddag een gevuld hart en een gevoed lichaam en een diepe dankbaarheid dat het mogelijk is om met negen onbekende vrouwen zo’n openheid en verbinding te ervaren, geïnspireerd op de onafgebroken ademhaling van de wereld dat wij horen en aanduiden met stilte.

Via iets of iemand anders afdalen in jezelf, het blijft een mysterie.

Een tuin en een bibliotheek zijn geweldige geluk brengers

Wat een heerlijkheid is het toch om een stralend blauwe lucht te zien, de vogels heel druk heen en weer vliegend gade te slaan en daar onderdeel van te mogen zijn. Wat had ik dit graag eerder willen leren. Zomaar in de tuin zitten met een heerlijk kopje Bootkoffie en dat dat genoeg is. Steeds beter leren kijken en allerlei nieuwe plantjes die vaak zomaar zijn komen aanwaaien, bewonderen. Een vriendin die me appte en vroeg of ik nog ruimte had voor mooie witte kruipers die het geweldig doen in de schaduw. Ja fijn.

Een van de buurvrouwen stuurde me een berichtje. Ze was haar boekenkasten aan het opruimen en ze vroeg of ik belangstelling had. Even later kwam ze de tuin in met een grote plastic tas vol boeken. We stalden ze uit en ik koos de biografie van Frieda Belinfante, Thomas Wolfe Daal neder engel en vier en vier boeken van vrouwelijke theologen. Wat een rijkdom. Zo maar ontvangen.

Toen ik nog jong en druk en chaotisch was, kon ik al wel dromen over een bibliotheek voor als ik later groot was. Ik fantaseerde geen heel huis bij elkaar, altijd alleen maar die bliotheek als een ultiem verlangen. Ook was het daar heel stil en rustig en ademde het verlangen ruimte.

Nu heb ik de tijd en de ruimte en de bibliotheek maar daar bovenop ook nog vrienden en een tuin. De papavers zijn op dit moment mijn leermeesters. Ze staan voluit te bloeien maar als ik ze wil aanraken, laat staan afknippen en in een vaas zetten, dan zijn ze binnen enkele uren verwelkt.

De les is duidelijk. Geniet volop van de schoonheid maar probeer haar niet te grijpen, want dan glipt ze tussen je vingers door.