Dinsdag 16 september sprak ik bij de opening van het academisch jaar van de Academie voor Haptotherapie in Doorn over de rol van aanraking in wie we denken te zijn. Ik werd me hierdoor weer hyper bewust hoe belangrijk dit onderwerp is. Zeker in een tijd van snelheid, overprikkeling, snelle veranderingen en chaos. Dat is niet waarin we gedijen.

Iedereen weet dat aanraking voor baby’s van levensbelang is omdat ze volkomen hulpeloos op de wereld komen, terwijl ze negen maanden heerlijk warm en verbonden mochten groeien, in harmonie met de moeder. Niet iedereen heeft dit geluk want als de moeder verslaafd, gestrest en/of diep ongelukkig is, dan voelt een baby dat en zullen er nog veel helende aanrakingen moeten volgen in de levensloop om dit begin een beetje te repareren.

Affectief bevestigende strelingen leren ons, zonder taal en zonder denken, dat we welkom zijn, dat we bestaan en dat er voor ons gezorgd wordt. Dat we gedragen en gekoesterd worden. Geen ander zintuig is zo direct en krachtig.

Zijn we bij geboorte met warme handen, zacht licht, warme ogen en zachte geluidjes op de wereld gekomen dan zullen we eerder tot rust komen na die enorme enge tocht door dat nauwe geboortekanaal. Als we met aandacht zachtjes gewassen worden, gepoederd, met olie gemasseerd en daarna aangekleed worden dan leren we na een poosje dat ons lichaam een grens heeft en dat verschillende mensen anders aanvoelen. Door dit verschil te ervaren kunnen we gaan groeien naar een individu. Zijn we vooral onverschillig, hardhandig zonder aandacht aangeraakt dan groeien we ook uit tot een persoon maar die weg is veel eenzamer en hobbeliger.

Maar denk ook aan voor het eerst naar buiten, de peuterspeelzaal, school, voor het eerst logeren, voor het eerst met de trein, in een auto, in welke onbekende situatie dan ook, dan is een hand of een arm om ons heen, een bemoediging om dapper dit onbekende gebied te betreden, zeer welkom. Kindjes die veilig gehecht zijn, zullen zelf hun handje uitsteken. Kindjes die onveilig gehecht zijn, worden angstig.

En denk aan de keren dat we ziek worden in ons leven. Hoe troostend is het als iemand voor je zorgt, een hand op je voorhoofd of buik legt, je met een warme blik aankijkt. Met je meegaat naar het ziekenhuis omdat je een wattenhoofd hebt omdat je voor het eerst in een scanapparaat moet. Ik kan u uit ervaring vertellen, dat is van levensbelang en geeft moed om die afschuwelijke operatie, bestralingen of chemo te ondergaan. Maar ook bij de tandarts, de fysiotherapeut en de arts is een hand belangrijk. Door corona en na corona doen we dat op veel plaatsen niet meer. Gelukkig hebben de haptonomen van aanraking de kern van hun werk gemaakt. Omdat aanrakingen als ze gegeven worden in een heldere context en met een duidelijk doel en met volle aandacht wordt gegeven dan is dat rechtstreeks contact. Onbemiddeld. Het lichamelijk bevestigen zoals we dat als baby en peuter hebben ervaren, zijn we uiteraard niet kwijt geraakt, maar kan weer opnieuw tot leven gewekt worden, en een hernieuwde bodem, steviger grond aan je geven. We hebben niet alleen een lichaam, we zijn ook ons lichaam.

Maar ook als we gelukkig en blij zijn, zijn aanrakingen heerlijk als uiting van plezier en genegenheid en samen delen.

Ook aan het eind van het leven als we stervende zijn, is aangeraakt worden, nabijheid voelen, echt aanwezig zijn, liefst van een vertrouwd iemand, van een geliefde, stress en angst verminderen, en kunnen we ons beter overgeven aan de dood.

Hoe we zijn aangeraakt vormt het fundament van wie we denken te zijn. Durf je opnieuw te laten aanraken, raak zelf aan, omdat het helderheid geeft over wie je bent. En het maakt je moediger om onbekend gebied te betreden.

ps In Psychologie van het uiterlijk beschrijf ik de rol van aanraking uitgebreider