Moeiteloos in vriendschap leven

met Linda en Femke in Leersum

Tropische temperaturen in ons huisje in de bossen van Leersum. Een heerlijke schrijfweek met mijn jonge vriendinnen. Ieder een eigen kamer en een gemeenschappelijke ruimte met laptops en telefoons om vijf dagen met elkaar te zijn en te schrijven. Het is boven de 35 graden en geen airco. In de morgen zetten we alles tegen elkaar open en vanaf 11 uur gaat de hut op slot. Het eten is ingeslagen en de gordijnen gaan dicht.

Om een uur of twee begin ik het slecht te krijgen omdat ik de hitte niet kwijt raak. De vriendinnen zijn van het kouwelijke soort en floreren heerlijk met dit hitte. Als mijn hoofd echt rood uitslaat, pakt Linda resoluut het kinderbadje en vult het met koud water. Mijn voeten sissen nog net niet als ik ze in het water steek.

Wonderlijk dat lichamen zo verschillend kunnen reageren op hitte en kou. We delen onze ervaringen en analyseren er lustig op los hoe die verschillen tot stand zijn gekomen en wat de functie ervan is. Ik ben de oudste dus dat is een deel van de verklaring en zij zijn dunner.

Femke is onze kampioen bedden strak opmaken en zij heeft voor mij een bedje gemaakt met alleen lakens en geloof het of niet maar ik heb heerlijk geslapen. Wat zijn deze vrouwen mij dierbaar. Zo samen kunnen zijn, veel delen met elkaar en iedereen zet haar talenten in om de anderen te helpen. Vanzelfsprekend bewegen we ons in de toch wel beperkte ruimte zonder enige wanklank.

Dan trekt de lucht dicht en gaat het waaien en onweren met grote druppels regen. We zien zelfs hagelstenen. Snel rennen we door het huisje om ramen en deuren te sluiten. Heerlijk. Het bos begint hoorbaar te ademen en stoot heerlijke geuren uit.

We zien de stress in elkaars gezicht verminderen en ieders eigenheid komt in de loop van de dagen naar voren. Iemand op jezelf zijn en in verbinding met anderen dat is hoe ik wil leven omdat het vreugdevol is en moeiteloos en van grote schoonheid.

Na media aandacht, de stilte en de concentratie

Radio 1

Zo dat was weer een vol media weekje. Echt bijzonder prettig dat er zoveel aandacht voor mijn boek is en dat mijn werk wordt gewaardeerd. Pagina groot in de Telegraaf en veel regionale kranten die het overgenomen hebben. Het mooie interview op dinsdagavond bij Kunststof waar ik een uur mocht praten over Psychologie van het uiterlijk. Een interview met het blad Plus en ter afsluiting zaterdag 8 augustus een radio interview door Mieke van de Weij en Peter de Bie bij Nieuwsweekend. En dan vergeet ik er nog een paar waar ik even niet op kan komen.

Kunststof was het fijnst. Een uur lang met een goed voorbereide interviewster Elisabeth van Nimwegen en een redactie die veel had uitgezocht. Het was duidelijk dat mijn werk was gelezen en dat gaf diepte aan het interview. Ook de manier van ontvangst is hartelijk. Wonderlijk dat je je zo vaak moet verdedigen door cynische vragen van mensen die je boek niet hebben gelezen maar dit terzijde. Kunststof was een verademing. Zo belangrijk dat dit soort programma’s nog bestaan en ze worden goed beluisterend want veel mensen stuurden me een reactie. Een van de grappigste reacties was van een mevrouw die me schreef dat ik op de tafel tikte om mijn woorden kracht bij te zetten en dat dat heel irritant was om naar de luisteren. Ik bedankte haar en zei dat ik me van dat tikken niet bewust was.

De komende week zoek ik met mijn vriendinnen Femke en Linda de bossen en de velden op. We hebben een huisje gehuurd om te schrijven. Hopelijk is het een beetje dragelijk met de hitte. Maar ons samenzijn zal zeker stimulerend en vreugdevol zijn. Het is fantastisch dat mijn werk zoveel aandacht krijgt maar ik hou erg van de stilte en geconcentreerd werken. Even niet in de aandacht komende week maar een van de drie zijn. Ik verheug me erop.

Het ontstaan van het lichaamsbeeld

Hier is ze dan mijn nieuwe boek. Het is de herschreven versie van Psychologie van het uiterlijk. De literatuur is geactualiseerd en ieder hoofdstuk begint met een column. Ook heb ik een nieuw laatste hoofdstuk geschreven om aan te geven wat er veranderd is tussen 2013 en 2020 op het gebied van lichaamsbeeld.

Samen met Je bent al mooi. De schoonheid van imperfectie dat in april 2019 is uitgekomen bij uitgeverij Ten Have is, vormen de boeken een mooi duo. Steeds opnieuw bleek bij interviews en lezingen dat het ontstaan van het lichaamsbeeld en de onmogelijkheid om onszelf objectief waar te nemen belangrijk blijft. De toegenomen invloed van social media en het verschijnsel van influencers vroeg ook om een aanvulling. Het witte, dunne schoonheidsideaal voor vrouwen lijkt op haar laatste benen te wankelen en kleur en vormen lijken toe te nemen. Mannen en hun gespierde lichaamsbeeld en de druk om ook iets cosmetisch te laten veranderen, komt voor een jonge groep mannen dichterbij. En zie daar, dit werd het nieuwe boek dat verkrijgbaar is bij iedere boekwinkel vanaf 11 augustus.

In de aanloop daarnaar toe waren er alweer veel media verzoeken. Maandag 3 augustus had ik een pagina groot interview in De Telegraaf, zowel in de papieren krant als online. Dinsdagmorgen 4 augustus een interview gegeven aan Plus online en dinsdagavond een uur radio bij Kunststof om 19.30. En zo gaat het maar door. Ik zal de links waar mogelijk posten op Facebook en Linkedin.

Het is wel weer even wennen na veertien heerlijke rustige dagen op Texel maar het is geweldig hoeveel aandacht er is voor dit onderwerp. Misschien dat we toch iets van een presentatie kunnen doen in september maar dat hangt van de Corona ontwikkelingen af. Ik hou u op de hoogte maar nu eerst van genieten van dit boek. Koop dit boek en geef het cadeau aan een vriend of vriendin met een warme blik en warm hart, nadat je het zelf hebt gelezen. Op naar een wereld met meer diverse blije lichamen.

Het lef om te worden wie je bent

juli 2020

De laatste vakantiedag wilde Barend nog even naar de zee. Het was een warme dag, de warmste van de vakantie en we liepen samen langs de vloedlijn. Hij wilde nog even in het water en gaf mij zijn telefoon en pet. Blij als een kind holde hij naar de golven en ik stond op een afstandje te kijken. Hij sprong in de hoogste golf en voelde zich vrij. Hij kwam boven en voelde dat de zee zijn bril had meegenomen.

Wat is de zee dan groot. We keken hoe de stroom ging en hoopte dat de zee de bril weer terug zou geven maar dat gebeurde niet. Wat nu? Ik heb geen rijbewijs en de volgepakte auto stond op de parkeerplaats bij de zee. Ineens kreeg ik een idee. We kunnen naar de Hema of het Kruidvat rijden in Den Burg en hopelijk verkopen ze daar brillen. Ik wist zeker dat ze leesbrillen hadden maar hadden ze ook minglazen?

Heel rustig reed hij zonder bril en ik naast hem met bril naar Den Burg. We gingen een Kruidvat binnen en ongelofelijk maar waar, ze hadden ook brillen met min glazen. Hij koos een zwart montuur met min 3 glazen voor 4,50 euro en zeer opgelucht reden we naar huis.

De vakantie voorbij maar gelukkig is er Zomergasten. Al jaren het beste televisie programma wat mij betreft. Deze derde gast Nazmiye Oral vond ik ook weer geweldig. Een mens worden, jezelf ontvouwen was de rode draad van de avond. Mensen gebruikt ze als werkwoord! De meeste indruk maakte ze met een scene uit een horrrofilm waarin een vrouw wordt bezeten, aangevallen door een onzichtbare kracht. Nazmiye die een gearrangeerd huwelijk stond te wachten, voelde zich ook bezet door alle regels van haar cultuur en had een heftige lichamelijke ervaring die haar wakker schudde.

Wakker zijn, alert eigen keuzes maken en met een groot hart naar zichzelf en andere mensen kijken dat is haar streven. Met de verbeelding de werkelijkheid veranderen. Wat een weg is deze vrouw gegaan. Ik ben diep onder de indruk van haar. Worden wie je bent door het ontmantelen van je ego. Dat rouw noodzakelijk is om verder te leven werd getoond aan de hand van de documentaire The Phone In the Wind. In de telefooncel kun je met overleden dierbaren spreken. Een los telefoontoestel in een telefooncel waar je ingaat, de hoorn opneemt en begint te spreken. Ik weet niet wat ik moet zeggen, zegt een dochter tegen haar dode vader en razendsnel spreekt ze uit wat ze nog tegen haar vader wil zeggen. Ze breekt en huilt.

Vormen vinden om je te uiten en daarmee voorwaarden scheppen om verder te kunnen met je leven. Onechte, kunstmatige vormen zoals een telefoontoestel of een toneelpodium die helpen om in een veilige omgeving rechtstreeks bij je diepste gevoelens te komen. Durven rouwen, je verdriet uiten om dichter bij jezelf te komen. De regels van je cultuur zien en als die je beperken er tegen in gaan EN in verbinding blijven. Hogere levenskunst mevrouw Oral en grote dank voor deze avond.

Zonsopkomst aan zee mee gemaakt

Texel 28 juli 2020

Voor het eerst in mijn leven kreeg iemand me zo gek om op 4.15 op te staan om naar de opkomst van de zon te kijken. Ik had dat nog nooit gezien. Wel de ondergang daar was ik altijd al meer in geinteresseerd. We reden zachtjes met de auto richting strand. Onderweg renden konijnen met ons mee, het leek alsof ze ons uitdaagden en sommigen staken zelfs de weg over. We reden stapvoets. Ineens waren er drie ganzen voor de auto, twee volwassenen en een kleintje. De volwassenen maakten zich groot en breed met hun vleugels en het kleintje deed dappere pogingen om te gaan vliegen maar hij kwam amper omhoog. Wat een dappere ouders! Met gevaar voor eigen leven beschermden zij hun jong en verdomd het lukte de kleine om op te vliegen en heel zachtjes reden we verder.

Op het strand aangekomen zo tegen vijf uur waren we de enige mensen. Het waaide hard en was nog donker maar al snel ontstond er wat licht alsof iemand zachtjes de dimmer van het licht had aangezet. De zee was zilver met een heel licht roze band op haar horizon. Uiteindelijk was de zon om 5.52 te zien door de wolken waarvan de foto een pover beeld geeft. Mooie ervaring om het verschil tussen echt en onecht weer eens mee te maken. Hoe is het toch mogelijk dat de zon iedere dag weer opkomt, de dieren uit hun holen en nesten komen en wij daar amper iets van merken? Wij mensen zijn zo opgesloten in onszelf geraakt dat we amper kunnen voelen dat we deel uitmaken van een groter geheel.

Het is zo belangrijk om achter die computer en die telefoon vandaan te komen. Weg van de beelden, weg van de schermen, uit het hoofd en in het lichaam en de wandelschoenen aan. Hup naar buiten en kijk uit dat je niet over al die rijkdom die daar is, struikelt.

Laat de geest waaien waar zij wil

Texel juli 2020

Je ziet het misschien niet zo goed op de foto maar het waaide flink. Lekkere golven in een zilveren waas vormen een prachtig beeld. Het gevoel dat ook je stoffge hoofd van binnen wordt gereinigd door de wind. De mensen die er zijn doen iets. Ze vliegeren of bouwen een kasteel en bijna niemand ligt op het strand want daar waait het te hard voor. Het is niet koud en de zee en de wind geven een gevoel van vrijheid en speelsheid.

Gisteravond de tweede zomergast gezien Inez Weski die een avond vulde over groepsdynamieken aan de hand van de animatiefilm Fantastic Mr.Fox, de goudzoekers van Dawson City, beelden van Mussolini en Afro Amerikaanse gevangenen die liederen zongen tijdens hun strafwerkzaamheden in het bos. De hoofdaanklager Benjamin Ferencz van de Neurenbergprocessen en de beeldhouwer Zadkine in zijn atelier werden getoond. Bijna allemaal heftige beelden van mannen realiseer ik me nu in deze column schrijf.

Haar analyse over de invloed van groepen, het gevaar van groepsdenken werd jammer genoeg niet doorgetrokken naar het nu. In deze tijd met haar extreme aandacht voor het individu vind ik Inez Weski visie belangrijk en er zou beslist meer aandacht mogen zijn voor de invloed van de groep op ons gedrag.

Ik werd me ook weer bewust hoe ongelofelijk belangrijk kunst, muziek, boeken en de verbeelding is. Weski noemde dat de derde dimensie in het leven die we allemaal broodnodig hebben. Als we die dimensie niet hebben, is er geen ruimte voor de ander zei Weski. Voor mij was dat de essentie van haar boodschap.

Vrij mogen zijn en spelen, onderzoeken hoe jij je het liefst vormgeeft en een rechtsstaat die waarborgt dat we allemaal gelijk worden behandeld, dat geeft inderdaad ruimte aan een ander om anders te zijn. Dat geeft het lef om zelfstandig te durven denken en handelen.

Eindeloos uitzicht en toch omarmd

De Slufter juli 2020

Een wandeling langs het strand naar de slufter. Dat waanzinnige gebied op Texel waar we iets van onze eindeloosheid kunnen ervaren. We konden niet door de duinen in verband met het broeden van de vogels en gingen om die reden langs het strand. Het was bewolkt en fris maar al snel zo prachtig stil. Wat geeft dat toch een heerlijk gevoel van vrijheid zo lopen in die weidsheid en in kleuren die nauwelijks te benoemen zijn. Een soort van zilverheid met hele lichtblauwe tonen zonder grens.

Wat een wonderlijke weg moeten we gaan. We worden onbegrensd geboren en door de handen en blikken van een ander raken we begrensd. Door de ontwikkeling van een ik in de taal raken we versplinterd. En in onze volwassenheid proberen we weer eindeloos losser te komen van die begrenzing en streven we er hartstochtelijk naar om weer vrij te zijn. Waarom versteent en verstolt alles? Waarom kan het leven niet open blijven en stromen?

Vrij zijn, met nieuwe ogen kijken en alles als nieuw ervaren. Iedere keer opnieuw geboren worden. Niet grijpen, niet stollen, niet verstenen maar open blijven is zo moeilijk.

Tijdens onze wandeling verandert het licht steeds. Hoe prachtig is de werkelijkheid als we met open hart kijken. Ik sta een poosje stil en kijk met stomme verwondering naar de wolken en de golven. Zo levend en volmaakt.

Vertrouwen en hoop maken dat ik verwachtingsvol steeds opnieuw open durf te breken. Hoewel woorden doen stollen, reiken teksten me ook steeds opnieuw moed en hoop aan, zoals de zentoespraken van Ton Lathouwers Je kunt er niet uit vallen. Hoe paradoxaal dat woorden je laten stollen, vastzetten EN vrij kunnen maken.

Eindeloos uitzicht en je toch omarmd voelen.

De ruimte tussen de woorden en de noten

Konijn in de tuin Texel 2020

Deze column schrijf ik op Texel en de tuin op de foto is mijn uitzicht. Het barst dit jaar van de konijnen. Op verschillende momenten van de dag zijn er grote en kleine konijnen te zien. De kleintjes, ik denk dat het pubers zijn, springen over elkaar heen en boksen. Ik dacht dat alleen hazen dat deden maar ik zag het met eigen ogen. De energie spatte er van af.

Ik ben hier samen met Barend en zonder vriend Pete die moest naar het klooster. Het is de eerste keer dat we samen in dit huisje zijn en Pete is wonderwel toch aanwezig. Alsof hij even naar buiten is als ik naar binnen ben. Iedere ochtend bij de meditatie zit hij ook op zijn kussen. Zo sterk heb ik zelden iemand afwezigheid waargenomen in aanwezigheid.

Gisteravond de eerste zomergast Typhoon mogen zien. Wat een mooie man, pas 35 jaar en al zo op weg, zo levend aanwezig. Alle fragmenten die hij liet zien hadden met diezelfde levendigheid te maken en de drang om jou te mogen zijn. De grote plaats van de verbeelding en het creeren vanuit het niets en de stilte liet hij zien door prachtige beeldfragmenten. Uit een film over Beethoven, die nadat hij doof was geworden, probeerde uit te leggen dat de muziek tussen de noten zit.

Het chillen met God in de bossen en daardoor het gevoel dat iedere cel in zijn lichaam werd opgeladen was ontroerend. Evenals zijn strijd om echt van zichzelf te houden. De strijd van alle mensen zou ik bijna willen zeggen. Het ongeloof van het mysterie dat er echt van je wordt gehouden en dat je dat kunt voelen als je bijvoorbeeld net als Typhoon stil door een bos loopt.

Het afgescheiden zijn en toch niet. Het iemand op jezelf willen zijn, moeten zijn en toch onderdeel van een groter geheel. Vrij zijn in gebondenheid, Typhoon liet het de hele avond zien en voelen. Ik hoop dat er veel meer mensen van zijn generatie zo op weg zijn. Het geeft me vreugde en vertrouwen voor de toekomst.

Ik kijk naar de konijnen in de tuin die leven zonder muziek noten en zonder woorden. Zij hoeven hun innerlijke beelden over mannen en vrouwen, zwarten en witten, goed en slecht, mooi en lelijk niet omver te werpen, om echt te kunnen zijn. Zij zijn en leven.

Kan een mens teveel boeken hebben?

Ha Liesbeth Heb je interesse in een van deze boeken van Solle? dat was de inhoud van het appje dat ik vorige week kreeg van mijn buurvrouw.

Is de paus katholiek?

Eerst ging ik in mijn bibliotheek kijken welke boeken ik al had. Ik vond vijf boeken van de theologe Dorothee Solle en slechts twee stonden in deze imposante rij van de foto. Ik wist niet dat ze zoveel had geschreven. Zou ik al deze boeken mogen hebben? Ik durfde het bijna niet te zeggen maar mag ik ze allemaal.

In de jaren tachtig van de vorige eeuw kwam ik in aanraking met het boek Mystiek en Verzet en heb dat boek gelezen en bestudeerd in een groep in de Janskerk. De laatste avond werd Dorothee Solle uitgenodigd zodat wij onze vragen aan haar konden stellen. Jammer genoeg weet ik daar niets meer van behalve, schandalig genoeg, haar kleine gestalte en recht afgeknipte haren en vriendelijk gezicht. Geen idee of ik een vraag stelde of waar het die avond over ging.

Maar wat ik wel weet is dat dit boek waarin mystiek en maatschappelijke betrokkenheid samen worden gebracht mij de mystiek gaf, teruggaf? want maatschappelijk betrokken was ik al. Solle heeft zich vooral ingezet voor de vrede en heeft veel geschreven over geweld. Zij hekelde het Amerika van Busch als totalitairder, slimmer en geraffineerder dan de oudere vormen. Zuid Afrika en Latijns Amerika hadden haar bijzondere belangstelling en ze doordacht de relatie tussen geweld en mystiek, mannen en vrouwen, witten en zwarten. Zij had oog voor het geweld in de bovenklasse en voor het geweld in onszelf en niet alleen voor het geweld in de onderklasse. Zij door zag goed deze drie vormen van geweld en haar visie is ook vandaag nog bruikbaar. De termen mogen wat jaren tachtig lijken maar de inhoud is dat zeker niet.

Zij schreef ook gebeden en gedichten altijd met met een oog naar de buitenwereld. Ze werd gehoond en kreeg lof maar ondanks het schrijven van veertig boeken en haar invloedrijke werk kreeg ze in Duitsland geen hoogleraarspost. Links en vrouw zijn was geen goede combi in die dagen.

Dankjewel buurvrouw voor dit geweldige cadeau. En ja ik mocht alle boeken hebben. Gelukkig dat ik met pensioen ben want waar haalt een mens de tijd vandaan om zoveel te lezen. Ik heb de boeken geordend op thema en op tijd en lees nu het derde boek van de stapel, een dagboek over haar tijd in New York. Heerlijk.

Samen in de tuin werken

Barend knipt de heg

Het is zondag en heel stil. We besluiten vandaag in de tuin te werken. De planten en bloemen en bomen zijn zo hard gegroeid door de regen dat we echt even moeten ingrijpen. Barend knipt de heg zoals je ziet en daarvoor had hij al een boompje geknipt die de lavendel helemaal wegdrukte. Soms moet er echt ruimte gemaakt worden anders verdrukt de een de ander. Het zijn net mensen.

Ik stort me op het onkruid en wat onkruid is daar ben ik ruimhartig in zolang er bloemen aanzitten. Maar ook hier geldt als de andere planten zoals de Dahlia’s weg gedrukt worden dan maak ik ruimte.

Kijk zo ziet de border en nu uit. Ruim baan voor de dahlia’s en ook het ijzerhard kan weer uitbundig bloeien. We barsten van de bijen en ook wat vlinders hebben het hier naar hun zin. Wonderlijk genoeg wonen er naast de slakken ook padden, terwijl we geen vijver hebben. Bij het verplaatsen van de kliko kwam er een behoorlijke maat pad te voorschijn. Stil, doodstil bleef hij zitten. Zou die dood zijn? Maar nu na enkele minuten draaide hij zich een kwart slag om en bleef weer stil. Toen ik een boek pakte binnen en weer terugkwam was de pad verdwenen.

Wat een geschenk om een tuin te hebben en zo te genieten van al dat leven en die schoonheid. Ik las trouwens Niet wennen aan geweld van Dorothe Solle al in 1994 verschenen maar nog steeds de moeite waard. Een paar regels van Solle om af te sluiten:

“Uit de reele angst voor sociale achteruitgang komen illusionaire vijandsbeelden voort. Werkelijke mensen, personen met hun veelsoortige en tegenstrijdige eigenschappen worden nauwelijks gezien, maar zo gemodelleerd dat ze als vijand kunnen dienen. Als je eigen identiteit illusionair is, wordt die met behulp van de vijand, die alles is wat jij niet bent en nooit zult zijn, gecreeerd. Je hebt de vijand nodig”.

Laten we wat ruimte maken voor elkaar niet uit angst voor een virus maar om de ander in haar/zijn eigenheid te laten bloeien