Het ontstaan van het lichaamsbeeld

Hier is ze dan mijn nieuwe boek. Het is de herschreven versie van Psychologie van het uiterlijk. De literatuur is geactualiseerd en ieder hoofdstuk begint met een column. Ook heb ik een nieuw laatste hoofdstuk geschreven om aan te geven wat er veranderd is tussen 2013 en 2020 op het gebied van lichaamsbeeld.

Samen met Je bent al mooi. De schoonheid van imperfectie dat in april 2019 is uitgekomen bij uitgeverij Ten Have is, vormen de boeken een mooi duo. Steeds opnieuw bleek bij interviews en lezingen dat het ontstaan van het lichaamsbeeld en de onmogelijkheid om onszelf objectief waar te nemen belangrijk blijft. De toegenomen invloed van social media en het verschijnsel van influencers vroeg ook om een aanvulling. Het witte, dunne schoonheidsideaal voor vrouwen lijkt op haar laatste benen te wankelen en kleur en vormen lijken toe te nemen. Mannen en hun gespierde lichaamsbeeld en de druk om ook iets cosmetisch te laten veranderen, komt voor een jonge groep mannen dichterbij. En zie daar, dit werd het nieuwe boek dat verkrijgbaar is bij iedere boekwinkel vanaf 11 augustus.

In de aanloop daarnaar toe waren er alweer veel media verzoeken. Maandag 3 augustus had ik een pagina groot interview in De Telegraaf, zowel in de papieren krant als online. Dinsdagmorgen 4 augustus een interview gegeven aan Plus online en dinsdagavond een uur radio bij Kunststof om 19.30. En zo gaat het maar door. Ik zal de links waar mogelijk posten op Facebook en Linkedin.

Het is wel weer even wennen na veertien heerlijke rustige dagen op Texel maar het is geweldig hoeveel aandacht er is voor dit onderwerp. Misschien dat we toch iets van een presentatie kunnen doen in september maar dat hangt van de Corona ontwikkelingen af. Ik hou u op de hoogte maar nu eerst van genieten van dit boek. Koop dit boek en geef het cadeau aan een vriend of vriendin met een warme blik en warm hart, nadat je het zelf hebt gelezen. Op naar een wereld met meer diverse blije lichamen.

Vrienden

foto gemaakt door Pete Pronk

Jammer dat we er niet aan hebben gedacht om een foto van ons drieen te maken. Onze vriend Pete was weer heerlijk twee dagen bij en met ons. Hij heeft de foto gemaakt omdat hij altijd zo geniet van ons eten. Het is zo fijn om voor hem te koken omdat hij het zo waardeert.

Barend had zich deze keer uitgesloofd met veel gegrilde groenten, een grote bak sla uit eigen tuin en een toetje van rabarber en aardbeien met slagroom. Water met citroen en verse munt en een mooie fles wijn. Heerlijk eten zo buiten in de tuin en dan onze gesprekken.

We spraken over relationele identiteiten zoals jullie weten een onderwerp waar ik al veel over heb geschreven maar nu ineens volop in de aandacht is. De samenleving definieert ons en dan is de vraag hoe jij als individu daarop reageert. Hoeveel ruimte is er eigenlijk om daar zelf invulling aan te geven? Krijgt iedereen dezelfde ruimte of moet je die altijd pakken?

We spraken over de monsters in onszelf en hoe we alle drie, op eigen wijze, daarmee aan de slag zijn. Alles wat we niet aan willen kijken, blijft toch op een of andere manier aan onze deur kloppen.

We spraken over onze dromen en hoe bijzonder het is deze op te schrijven en erover te vertellen. Door hardop in de morgen bij het ontbijt de flarden aan elkaar te vertellen en dat een van ons dan ineens zegt, het valt me op dat je naar de rechterkant van je lichaam wijst en niet naar je hart. Zo’n handeling die je niet van jezelf ziet en waar je je niet bewust van bent, kan zomaar een andere laag aan het droomflard toevoegen.

We spraken over onze relaties en hoe waardevol die zijn. Dat we er vaak niets van begrijpen en hoe lastig het is om steeds maar weer een juiste afstand en een juiste nabijheid te vinden. We hadden een rijk weekend zo met elkaar. Vrienden onder elkaar.

Jung

Onlangs verscheen Carl Jungs ontdekkingsreis door zijn geest in het Nederlands. Liber Novus: Het Rode Boek. The New York Times noemde het de heilige graal van het onbewuste.

Veertig jaar geleden kwam ik in aanraking met het werk van Jung. Nee niet op de universiteit daar werd het niet gedoceerd maar door de tiendelige Nederlandse vertaling van een groot deel van Jungs werk door uitgeverij Lemiscaat.

Het was nog in mijn arme periode, in de jaren tachtig van de vorige eeuw, en toch heb ik een voor een deze mooie gebonden boeken gekocht en gelezen. Het raakte me door de prachtige afbeeldingen, de rol van het collectieve onbewuste en zijn interesse in dromen en andere culturen. Ook zijn animus en anima concept als het vrouwelijke in de man en het mannelijke in de vrouw viel bij mij op vruchtbare aarde.

In dit Rode boek dat jaren in een kluis heeft gelegen en recent door de familie vrij gegeven, is zijn innerlijke reis beschreven. Jung had visioenen en voorspellende dromen. Hij wekte hallucinaties op bij zichzelf en beschreef de beelden die hij zag in dit grote rode boek. Zo dapper om de bestaande dichtomie tussen gek en normaal te durven doorbreken.

Ik las deze week in de Groene Amsterdammer dat de controversiele hoogleraar psychologie Jordan Peterson een groot bewonderaar is van Jung en daar ben ik erg verbaasd over. Wat leest hij bij Jung wat ik niet lees? Het kan toch niet het vrouwelijk in de man zijn of de overeenkomsten in symbolen uit verschillende culturen? Of de doorbreking tussen gek en normaal?

Het Rode boek telt 581 bladzijden en ik ben pas op 125 maar dit citaat trof me:

“Mijn pad is niet jullie pad, daarom kan ik jullie niet onderwijzen. Het pad is in ons, maar niet in de Goden, noch in leringen, noch in de wetten. Wee degenen, die bij de gratie van voorbeelden leven! Het leven is niet met hen. Als jullie volgens een voorbeeld leven, dan leven jullie dus het leven van dat voorbeeld, maar wie zou jullie eigen leven leven als jullie dat zelf niet doen”.

Genoeg stof om over na te denken.

Oranje roos

Deze prachtige roos, gekweekt door mijn vriend Ad, stuurde hij me vanmorgen per Whatsapp. Mooie koningsdag lieverd in goede gezondheid, schreef hij erbij.

Deze dierbare vriend, de koning van de zorg, is de meest attente en verzorgende man die ik ken. Ja sorry andere mannen, het is echt zo. Ik leerde Ad kennen als student psychologie aan de universiteit Utrecht. Hij was al psychiatrisch verpleegkundige en van zekere leeftijd toen hij begon aan de studie psychologie. Tijdens het eerste college zat hij samen met een andere oudere man voorin de collegezaal. Dat was zo opvallend dat ik naar hen toeliep en hen welkom heette. De rest van het college sprak ik vooral tegen hen. Gretige mensen die graag wilde leren. Dat is zo fijn want dan resoneert wat je vertelt, direct en haalt daardoor het beste van jou als docent naar boven.

We vielen direct op elkaar de gretige student en de docent. Later werd hij mijn collega en nog later werden we vrienden. Iedere morgen kwam hij altijd even met een blij gezicht mijn kantoor binnen. Heb je goed geslapen? Heb je lastige dingen vandaag? En ontzettend vaak gaf hij me een cadeautje. Een gedicht, een foto en een boek dat hij weer voor een habbekrats op de kop had getikt. Hij organiseerde een waanzinnig feest toen ik benoemd werd als hoogleraar want hij vond het zielig dat ik nooit eerder een echt feest in mijn leven had gekregen. Zo’n vriend. Hij wist precies waar ik van hield en als het in zijn macht lag dan regelde hij het. Studenten die toespraken hielden, muziek en dans en een prachtig foto album ter herinnering.

En toen ik ziek werd heeft hij me weken verzorgd. Iedere dag kwam hij naar mijn huis. Vrolijk, hoopgevend en kundig. Van hem leerde ik om iedere dag met de bloemen te beginnen. Altijd in een schone vaas en helder water, lieverd!

Al een paar jaar verschijnt hij in december als Sinterklaas voor mijn kleinkinderen. Op mijn laatste verjaardag zei mijn kleindochter he de stem van Ad lijkt op die van Sinterklaas. Ja je hebt gelijk, zei ik. Verdomd de stem van Ad lijkt op die van Sinterklaas en we moesten erg lachen.

Zo’n vriend dus. Hij kweekte deze oranje roos en voor mij is hij de koning der vrienden. Ik moest dat vandaag op deze bijzonder koningsdag met jullie delen. Koester je vrienden en wees zelf zo’n vriend voor een ander dat is echte schoonheid.

Dat ben ik

C’est moi lezing 14 november 2019

Afgelopen donderdag een lezing gegeven in Breda bij Cést Moi een schoonheidsinstituut. De eigenaar Corné had ik jaren geleden ontmoet op een congres van de Anbo waar ik een lezing hield naar aanleiding van mijn boek Moeders Mooiste. 800 schoonheidsspecialistes sprak ik toen toe over het belang van aanraking.

Vandaag ging de lezing over de gemanipuleerde onrealistische ideaalbeelden en de invloed van social media en reclames op ons lichaamsbeeld. De rode draad was hoe het kan dat we nog nooit zo mooi zijn geweest en nog nooit zo ontevreden. Een geïnteresseerd publiek van 50 mensen die uitgenodigd waren om een mooie avond te hebben vormden het publiek. Daarna vertelde een mevrouw over het belang van visolie en en andere dame sprak over micro needling waar je erg van zou opknappen. Gelukkig hield haar grafiek op bij 65 dus het ging niet over mij.

Het meest opvallend in de pauze waren de verhalen van moeders die met mij hun zorgen over hun dochters bespraken. Hoe konden zij hen helpen om zich niet zo druk te maken over een perfect uiterlijk. Het goede voorbeeld geven, was mijn antwoord. Geen commentaar op hun uiterlijk geven, zelf niet lijnen en eindeloos voor de spiegel negatief commentaar geven.

We reden terug naar Utrecht met de auto en vlak voor Utrecht zag ik een fel verlicht billboard opdoemen met de tekst: ooglidcorrectie slechts 820 euro voor beide ogen.

Ik zuchtte diep. Om soms moedeloos van te worden. Vechten tegen de bierkaai.

Komende week ben ik op retraite in een klooster. Even op adem komen.

Schoon genoeg

Ook de Vlamingen kennen hun Psychologie Magazine. In België heet het tijdschrift Psychologies en in het zomernummer wordt mijn boek besproken. Het artikel heeft als titel gekregen Schoon genoeg! Het ideaalbeeld op de schop.

De journaliste haalt het begrip heelheid dat ik mijn boek gebruik naar voren. “Heelheid heeft te maken met jezelf zien in je kwaliteiten al persoon, je problemen, je positieve en negatieve kanten, je sterktes en je zwakheden. Als mens zijn we al heel en leven we in gebrokenheid, tegelijkertijd. Ons denken beoordeelt, we splitsen ons af van onszelf en geraken van onszelf verwijderd. Terwijl alles wat je voelt en denkt mag meedoen en opgenomen mag worden in je zelfbeeld”.

In het Vlaams klinkt het mooier. Het contact met je lichaam heeft ook een centrale plaats in het artikel en uit een interview met een jonge vrouw, koos ik het volgende citaat: “Lang heeft mijn lichaamsbeeld mijn zelfbeeld bepaald en dat ging een op een: mijn ontevredenheid met mijn lichaam betekende dat mijn zelfbeeld laag was”.

Zij heeft geleerd om meer naar het functioneren van haar lichaam te kijken dan alleen naar haar uiterlijk. Dat gaf meer tevredenheid. Het schoonheidsideaal op de schop.

Je bent al mooi in de HP/De Tijd

Deze week in het zomernummer van HP/de Tijd een interview over het bedekken van borsten op het strand. Renate van der Zee interviewde mij voor dit artikel. HP/de Tijd heeft een betaalmuur maar dit dubbeldikke nummer is interessant genoeg om te kopen of te lezen in de bibliotheek. De zoektocht van Renate gaat over de vraag of er sprake is van een nieuwe preutsheid. Ik denk dat het bedekken van de borsten op het strand vooral te maken heeft met de gemanipuleerde ideaalbeelden en de ideeën van perfectie waar uiteraard niemand aan voldoet. Dat geeft een onhandigheid om ons in het echt, naakt aan elkaar te tonen.

Ook de vrouwen die hun borsten hebben laten verkleinen of vergroten met siliconen, liggen niet meer graag bloot aan het strand, zo vertelde een cosmetisch arts, omdat je op het strand ziet, dat de borsten rechtop blijven staan in plaats van dat ze naar beneden zakken.

Ook de Groene besteedt deze week aandacht aan borsten en dan vooral aan het mooie boek van Corien van Zweden. En ook in dat artikel worden citaten van mij gebruikt. Dit artikel van Basje Boer is wel te lezen via internet.

schrijvende vrouwen

Liesbeth lezend

Het afgelopen weekend heb ik bijna uitsluitend lezend doorgebracht. Wat een zegen dat er zoveel jonge vrouwen prachtige boeken schrijven. Ik las Drift van Bregje Hofstede, een jonge vrouw die ik al summier noemde in mijn nieuwe boek Je bent al mooi. De schoonheid van imperfectie, om haar werk in de gaten te houden. Ze schrijft  scherp en origineel.

Ook las ik De grenzen van taal van Eva Meijer. Wat een troostend, dapper en heerlijk werk. Ook Eva is vanuit mijn perspectief een jonge vrouw. Ze is troostend omdat ze prachtig beschrijft wat een depressie inhoudt. Ze is dapper omdat ze zowel de diepte, als de eenzaamheid, de smerigheid en de grijsheid verwoord als de rijkdom. En haar boek is heerlijk omdat het zo gelaagd is en ze niet haar somberheid probeert weg te drukken maar probeert vorm te geven.

In beweging blijven is haar advies, goed naar je lichaam luisteren en het volgen in plaats van het te kritiseren en becommentariëren. Haar vierde hoofdstuk heet Over de wijsheid van mijn voeten en het geheugenlichaam, prachtig gevonden.

Wennen aan het leven en leren hoe je dingen het best mee kunt dragen zoals zwaarte en somberheid, spreekt me bijzonder aan. Dat alles mee mag doen, zonder dat je verdrinkt, door vorm te blijven geven. Jouw verhaal vertellen, verbeelden, zodat het geleefd kan worden en dragelijk blijft.

Ik kom maar weer eens in beweging want tegen zoveel lezen protesteert het lichaam. Dankbaar voor het in beweging zetten van mijn geest. Vooruit naar buiten.

Een mooi trio over het lichaam

Jarenlang lees ik het werk van de Belgische hoogleraar Paul Verhaeghe. Ik voel me sterk met hem verwant. Het einde van de psychotherapie uit 2009 zou verplichte literatuur moeten zijn voor iedere psychologie student. Hij beschrijft dat mensen tegenwoordig met andere problemen naar de psychiater gaan en dat zij minder geneigd zijn tot reflectie. De farmaceutische industrie speelt hier listig op in en pillen zijn het moderne antwoord op ongemak. Verhaeghe stelt dat de vroegere YARVIS patiënt (young, attractive, rich, verbal, intelligent, social is vervangen door de I am feeling FINE patient (fucked-up, insecure, neurotic, emotional).

Mensen die niet meer voelen halen hun identiteit uit fundamentalistische groepen of uit hun overgeseksualiseerde lichaam, merkt hij op. Verhaeghe schreef dit al in 2009. We zijn nu tien jaren verder en we spraken op hetzelfde congres van de stichting wetenschapsbevordering klinisch psycholoog en klinisch neuropsycholoog in april in de Jaarbeurs van Utrecht. Het onderwerp van die dag was seksualiteit.

Professor Ellen Laan opende met een degelijke en aansprekende lezing over genderverschillen en vooral liet ze zien hoe mannen en vrouwen daarin overeenkomen. Daarna hield ik een verhaal over het lichaam en seksualiteit waarin ik vertelde dat het lichaam vroeger zondig was en dat dat seksualiteits en intimiteitsproblemen gaf maar dat we nu massaal het gevoel hebben niet goed genoeg te zijn, altijd beter en perfecter willen en dat dit ook tot seksuele en intimiteitsproblemen leidt en professor Verhaeghe gaf de derde key note lezing met de titel Nooit is het genoeg.

Wat vormden we een mooi trio die morgen. Zelden heb ik me in de wetenschap zo op mijn plek gevoeld met Ellen voor me en Paul achter me.