Hemelbestormers

fotografie Annemarije Bax

Ik werd door Radar plus gevraagd voor een interview . Het winternummer staat in het teken van body positivity en ze wilden mij graag in de rubriek Hemelbestormers. Die titel sprak me wel aan dus ik zei ja.

Ik ben geïnterviewd door Liddie Austin, een top interviewster. Ze kwam naar de Universiteit Utrecht op de Uithof en was zeer goed voorbereid. Dat maak ik wel eens anders mee. Hallo Liesbeth ik ben op zoek naar een psycholoog voor mijn artikel van huppeldepup en zonder iets van mij gelezen te hebben, worden er wat algemene vragen gesteld. Dat levert dan meestal niet zo’n goed stuk op. Maar nu wel.Vier pagina’s en drie onbewerkte foto’s zijn het resultaat in het winternummer van Radar plus.

Ik zal er een stukje uit citeren want het artikel is nog niet online. Dat plaatsen ze altijd later om de verkoop van het blad te stimuleren.

Je signaleert een soort generatiekloof in het kijken naar je uiterlijk was de vraag. Ik antwoord: “Feitelijk is iedereen de afgelopen decennia mooier geworden, dankzij beugels en betere voeding.Toch voelen jongeren zich lelijker. Jongeren zijn nog nooit zo mooi en nog nooit zo ontevreden geweest. Dat komt omdat ze zichzelf vergelijken met beelden die in werkelijkheid niet bestaan. Als oudere vrouw voel ik de verantwoordelijkheid om te vertellen dat het anders kan. Hoe meer verhalen je kent over jezelf en de wereld waarin je leeft, hoe meer keuzes je hebt. Het kan je op ideeën brengen: zo kan het dus ook en dat lijkt me wel wat”.

Als het hele artikel online beschikbaar komt, zal ik het posten

Susan Sontag

Voorkant biografie Susan Sontag

De biograaf Benjamin Moser schreef de prachtige biografie van Susan Sontag. Ik had al zo gesmuld van zijn biografie over Clarice Lispector en kocht vol verwachting dit boek.

Susan Sontag een vrouw vol tegenstrijdigheden en een groot denker. Ik ga hier niet haar leven vertellen maar wil vandaag haar ideeën over fotografie naar voren brengen en haar relatie met haar lichaam. Om de werkelijkheid enigszins te begrijpen hebben we beelden nodig. Een foto is een beeld van de werkelijkheid, een metafoor en er bestaat altijd de kans dat het beeld ons niet zozeer iets leert maar dat de werkelijkheid vervormt wordt, aldus Sontag.

Daar dacht ze al in de jaren zeventig over na. Sontag schreef in 1977 haar essay On Photography en in 1978 Ziekte als metafoor, toen ze zelf kankerpatiënte was. Oh wat zou ik nu graag met haar willen praten over al die gemanipuleerde beelden van vrouwen en hun effecten en haar relatie met haar lichaam.

En u begrijpt dat ik vooral ademloos haar relatie met haar lichaam lees. Ze vergat heel vaak dat ze een lichaam had en was en leefde heel erg in haar hoofd. Susan was mooi en maakte op anderen een zelfverzekerde indruk maar uit haar dagboeken komt haar onzekerheid naar voren.

“Doen alsof mijn lichaam er niet is verraad een vaag zelfbewustzijn, en zichzelf erop wijzen dat andere mensen echt bestaan, verraadt een nog verlammende angst: dat haar zelf een onbeduidend bezit was dat ze elk moment kon kwijtraken of dat kon worden afgepakt. Het is, zo schreef ze vol wanhoop alsof geen enkele spiegel waarin ik keek het beeld van mijn lichaam weerkaatste p. 21.

Ik ben pas op pagina 177 en vrees nu al het moment dat ik het boek uit heb. Haar twijfels, onafhankelijkheid, scherpzinnigheid, belezenheid en tegenstrijdigheden zijn zo invoelbaar en kunnen me veel leren.

zelfvertrouwen is niet te koop

mijn kleindochter als engel

Misschien ben ik naïef maar ik was verbaasd om te lezen dat cosmetische klinieken adverteren met de slogan Zelfvertrouwen te koop. Op dit moment zijn er twee programma’s over cosmetische chirurgie op de buis. Wat een treurigheid. Wat een verkooppraatjes. Dan zit je daar met je perfecte uiterlijk alleen te wezen op de bank. En dan? Nee zelfvertrouwen is niet te koop.

Schoonheid wordt versmald tot meten. Een millimeter verschil tussen beide oren en de presentatrice vervalt tot droefenis. In het andere programma krijgt iemand uitgebreid gratis reclame voor haar praktijken. We zien een jongen van 22 die al van alles aan zijn gezicht heeft laten doen bil implantaten passen. De eigenaresse heeft ook van alles aan zichzelf laten polijsten en verplicht haar personeel tot hetzelfde. Een medewerkster moest 20 kg afvallen anders werd haar contract niet verlengd. O jee een ander had rimpels in haar gezicht. Direct liggen en botox laten spuiten.

Gelukkig moest de jongen nog even overleggen met zijn moeder want die vond het maar niks.

Zelfvertrouwen is niet te koop. Zelfvertrouwen ontwikkelen we door te oefenen, door angsten aan te kijken en daar iets mee doen.Door verdriet te voelen en te ervaren dat we dat aankunnen. Nieuwe ervaringen op doen en ontdekken dat je iets durft en kan. Dat kan een nieuwe vaardigheid zijn, zoals een taal leren maar ook iets emotioneels. Zelf vertrouwen heeft ook te maken met trouw zijn aan jezelf, je waarden willen leven, om jou te durven zijn. Zelfvertrouwen bouw je op door je te verbinden met andere mensen, fouten te maken en lief te hebben.

Schoonheid is het samengaan van het ware, het schone en het goede en de stomme verwondering als je ermee in aanraking komt. Dollen met je (klein)kinderen en hen helpen zelfvertrouwen te ontwikkelen door hun gezicht te lezen en jouw gezicht te laten zien. De ene dag een engel spelen en een dag daarna een boef.

een mens heeft vele gezichten

Dit beeld staat in de tuin van Hof Zevenbergen Ranst België

De afgelopen week mocht ik deel nemen aan het open klooster dat werd gehouden in Hof Zevenbergen Ranst, België. Met 17 mensen lazen we Rilke, voelden we Rilke, mediteerden we op Rilke, zongen op Rilke en hoorden interpretaties over de gedichten van Rilke.

De maaltijden genoten we in stilte. En na iedere maaltijd las een van ons een stukje uit de enige roman van Rilke de Malte. Dit boek heeft geen begin, midden en eind maar is een verzameling aantekeningen die je de adem doet benemen. Een van de eerste stukjes tekst was de volgende:

“Ik leer zien. Ja, ik begin. Het gaat nog slecht. Maar ik wil mijn tijd goed gebruiken. Dat ik me er bijvoorbeeld nooit bewust van ben geworden, hoeveel gezichten er zijn. Er zijn een menigte mensen, maar nog veel meer gezichten, want iedereen heeft er meer dan een. Er zijn mensen die een gezicht jarenlang dragen, natuurlijk slijt het, het wordt smoezelig, het breekt op de vouwen, het rekt uit als handschoenen die men op reis heeft gedragen. Dat zijn zuinige, eenvoudige mensen: ze wisselen het niet af, ze laten het nooit eens schoonmaken. Het is immers goed genoeg, beweren ze, en wie kan hen van het tegendeel overtuigen? Nu vraagt men zich wel af, daar ze meer dan een gezicht hebben, wat doen ze met de andere? Ze slaan ze op. Hun kinderen zullen ze dragen. Maar het komt ook voor, dat hun honden er mee de straat op gaan”.

Ik zat te wippen van plezier op mijn stoel. wat een heerlijke tekst. Wat een open geest en goede kijker.

Mijn leven lang heb ik er last van gehad dat ik niet een mens uit een stuk was. Ik had stemmingswisselingen, paradoxale verlangens en gedachten en vele gezichten. Met verbazing luisterde en keek ik naar mezelf.

Nu hoor ik Rilke en begrijp ik met hem en door hem hoe belangrijk het is die rijkdom aan veelheid volledig te leven in het licht van de vergankelijkheid. Ik buig in diepe dankbaarheid.

Dat ben ik

C’est moi lezing 14 november 2019

Afgelopen donderdag een lezing gegeven in Breda bij Cést Moi een schoonheidsinstituut. De eigenaar Corné had ik jaren geleden ontmoet op een congres van de Anbo waar ik een lezing hield naar aanleiding van mijn boek Moeders Mooiste. 800 schoonheidsspecialistes sprak ik toen toe over het belang van aanraking.

Vandaag ging de lezing over de gemanipuleerde onrealistische ideaalbeelden en de invloed van social media en reclames op ons lichaamsbeeld. De rode draad was hoe het kan dat we nog nooit zo mooi zijn geweest en nog nooit zo ontevreden. Een geïnteresseerd publiek van 50 mensen die uitgenodigd waren om een mooie avond te hebben vormden het publiek. Daarna vertelde een mevrouw over het belang van visolie en en andere dame sprak over micro needling waar je erg van zou opknappen. Gelukkig hield haar grafiek op bij 65 dus het ging niet over mij.

Het meest opvallend in de pauze waren de verhalen van moeders die met mij hun zorgen over hun dochters bespraken. Hoe konden zij hen helpen om zich niet zo druk te maken over een perfect uiterlijk. Het goede voorbeeld geven, was mijn antwoord. Geen commentaar op hun uiterlijk geven, zelf niet lijnen en eindeloos voor de spiegel negatief commentaar geven.

We reden terug naar Utrecht met de auto en vlak voor Utrecht zag ik een fel verlicht billboard opdoemen met de tekst: ooglidcorrectie slechts 820 euro voor beide ogen.

Ik zuchtte diep. Om soms moedeloos van te worden. Vechten tegen de bierkaai.

Komende week ben ik op retraite in een klooster. Even op adem komen.

Weekend Den Haag

Zonta Centennial Den Haag 9 november 2019

Het afgelopen weekend samen met Barend naar Den Haag geweest. Ik mocht een lezing geven bij de Zonta vrouwen. Zonta vraagt u zich misschien af wat is dat? Ik wist het ook niet maar Zonta komt op voor gelijke rechten van vrouwen. Zij biedt hulp aan kansarmen vrouwen om hen te stimuleren deel te nemen aan het maatschappelijk en beroepsleven. Het is een internationale organisatie.

Afgelopen zaterdag vierden zij hun 100 jarig bestaan. Zij hadden mij gevraagd als inspirerend rolmodel. We werden warm ontvangen. Dat is altijd fijn en een goed begin van een lezing. Na het buffet mocht ik een half uur met de zaal spelen. Ik koos ervoor om het proces van een lichaam zijn naar een lichaam hebben en zijn als rode draad te nemen.

Dat blijft toch altijd spannend. Ik kende niemand. Het merendeel van de 175 vrouwen is geen psycholoog. Hoe leg je kort en snel hechting uit en nog belangrijker hoe maak je invoelbaar wat voor consequenties onveilige hechting heeft in het leven. Zeker voor mensen die veilig zijn gehecht is het lastig om zich voor te stellen hoe het is om je onveilig te voelen in je eigen lichaam. Met hoeveel angst en spanning dat gepaard gaat en onvermogen om in contact te komen met jezelf en anderen.

Ik had het idee dat het lukte met deze groep vrouwen. Na afloop vele stukjes levensverhaal mogen horen en complimenten in ontvangst mogen nemen. Mijn boek werd gretig gekocht. Enkele vrouwen kochten er zelfs drie tegelijk. Ze hadden wel een idee aan wie zij dit cadeau wilden geven.

De rest van het weekend hadden we geluk dat het droog was en genoten we van de hofvijver, mooie gebouwen, de tuinen van Monet en prachtige kledingzaken. Het was fijn om twee dagen echt samen te zijn. Vervuld en tevreden keerden we huiswaarts en we wisten nu wat Zonta vrouwen waren. Mooie vrouwen die verschil willen maken.

Net als Kylie

Het tijdschrift Glamour van november komt met een beauty nummer en heeft mij geïnterviewd over Kylie Jenner. Ik wist niet veel van Kylie behalve dat ze jong en rijk is en deel van de Kardasians familie. Erline, de journaliste, vertelde me dat Kylie op de cover van Forbes had gestaan als een van de meest verdienende zakenvrouwen ter wereld en dat ze 145 miljoen volgers heeft op Instagram. Mijn mond viel open. Zoveel volgers? Waarmee dan?

Erline wist meer over Kylie dan ik en ze kwam vooral om te praten en uit te zoeken waarom zoveel mensen haar volgden en zelfs met een foto van Kylie naar de plastisch chirurg gaan om uit te leggen hoe ze eruit willen zien. De Volkskrant rapporteerde daar enkele weken geleden ook al over. Nederlandse Look a likes waren blijkbaar makkelijk te vinden. Waarom willen sommige vrouwen op iemand anders lijken? Nou ja sommigen? 145 miljoen volgers?

Onbegrijpelijk dat sommige cosmetisch artsen en plastisch chirurgen dit doen.

U vraagt en wij draaien. Afgelopen zaterdag had de Volkskrant weer een verhaal over de plastic wereld van glamour van ene Jessie. Haar verregaande bewerkte foto’s werden gepubliceerd want ondanks al haar gratis cosmetische behandelingen en uitgebreide make-up kon ze toch niet zo op de foto. Instagram is de hel zegt Jessie in dat interview maar ze verdient er wel haar geld mee en zij beïnvloedt andere jonge mensen om hetzelfde te doen.

Dat onzekere, jonge mensen zich aangetrokken voelen tot de wereld van glitter en glamour en dat sommigen zo ver gaan om met een bewerkte foto naar de cosmetisch arts stappen met het verzoek er zo uit te zien, kan ik begrijpen. Juist omdat de cosmetische industrie geluk belooft. Maar wat ik niet begrijp is dat artsen hierin mee gaan. Het is gemeen om jonge mensen die ongelukkig zijn, deze namaakwereld aan te bieden als plaats waar ze gelukkig zouden zijn. Wat natuurlijk niet zo is. Gratis cosmetische behandelingen van fillers tot borstvergrotingen aanbieden voor gratis reclame! En dan aan weer andere mensen video’s laten zien van je cosmetische ingrepen om jonge mensen op deze manier over te halen om hetzelfde te doen. Influencers worden ze genoemd. Beinvloeders klinkt al beter. Merk op dat het woord loeders erin zit.

Nee de wereld zit niet te wachten op meer Kylies maar de wereld wacht wel op jou. Ja ook op jou, met jouw uiterlijk en jouw mogelijkheden. Want juist met al onze verschillen kunnen we een mooiere en levendiger wereld maken. Durf anders te zijn. Durf jou te zijn.

Controle

Daar lig ik dan weer op de gynaecologische stoel. Controle.

Twee dagen van tevoren zo gespannen dat ik bijna niet vooruit kom. Alsof een onzichtbare hand me tegenhoudt. Dat was best even geleden dat ik me zo voelde. Vier keer per nacht wakker. Onrustig. Het lijkt alsof mijn lichaam dat volkomen autonoom doet. Met mijn verstand ben ik helemaal niet zo bang. Ik voel me best goed. En ja de kanker kan terugkomen maar dat dat op dezelfde plaats zou zijn, lijkt na ruim twee jaar niet waarschijnlijk.

De radioloog is een bijzonder vriendelijke en competente vrouw. Ik ga je nu aanraken, zegt ze. Oh dat voelt zacht, dat voelt goed. Je hebt nog best sterke spieren in je buik dat maak ik wel anders mee na bestralingen. Mijn lymfen in mijn hals en liezen worden goed gecontroleerd. Ze kijkt naar het oedeem in mijn liezen en benen en zegt dat ik het oedeem goed onder controle heb.

Ik heb helemaal niks onder controle. Ik tril van de spanning en B. probeert me via klopjes op mijn arm te kalmeren, te troosten. Zachtjes lopen er wat tranen uit mijn ogen. Ik mag me weer aankleden. Alles is goed en wel goed op blijven letten en direct aan de bel trekken als er wat is.

Maar waar moet ik dan op letten? Ja bloedverlies of ernstige pijn dat begrijp ik nog wel maar verder? Kanker doet geen zeer dus dat is best lastig. We praten nog wat na. Langzaam verlaten we het ziekenhuis.

En ineens, hoe wonderlijk, wordt het licht en zacht. We babbelen wat en drinken koffie met taart. Ik bedank Barend voor het meegaan en ga de kleinkinderen van school halen. Oma, mag Swante met ons mee om te spelen? Ja hoor lieverd dat mag. Met drie kinderen, een lopend en twee op de fiets, gaan we naar huis.

wat een week

NPO 1 26 oktober 2019 Nieuwsweekend met Mieke van der Weij en Peter de Bie

Vandaag rust ik uit. Heel fijn die afwisseling van hectiek en rust. Woensdag de lezing en debat over bodypositivity in Spui25 Amsterdam was goed en scherpte ook mijn eigen denken.

Vrijdag werd ik gebeld door een redactrice van Nieuwsweekend of ik zaterdagochtend in het programma wilde komen om te praten over de filters op Instagram. En ja ze hadden mijn boek ook al liggen op de redactie dus dat kon mooi meegenomen worden.

Dan wordt er standaard een voorgesprek gehouden door de telefoon waarin ik allerlei vragen dien te beantwoorden over cosmetische ingrepen, social media en dergelijke. Dat voorgesprek wordt altijd door een redacteur gedaan die niet het interview doet. Ook vrijdag duurde dat bijna een half uur, terwijl het in het echt, tijdens het interview, altijd anders loopt. Ik ben ervaren en weet wat ik weet. En als ik iets niet weet, dan zeg ik dat ik daar nog nooit over nagedacht heb.

Maar goed, zo zijn blijkbaar de regels van het media spel. De uitzending van zaterdag morgen was fijn. Mieke van de Weij en Peter de Bie zijn ervaren interviewers en ik kreeg en nam voldoende ruimte om mijn verhaal te vertellen.

Net voor mij werd Jeroen Smit geïnterviewd over zijn nieuwe boek dat gaat over de CEO van Unilever die de wereld wilde veranderen Paul Polman. Een inspirerend verhaal over verantwoordelijkheid nemen voor de wereld en niet alleen het grote geld achterna.

En ineens zag ik overeenkomsten tussen Polman, Smit en mijn missie over schoonheid en je laten zien zoals je bent. Het gaat over individuele vrijheid versus verantwoordelijkheid voor jezelf, andere mensen en de wereld. Het gaat over in wat voor wereld willen we leven en hoe kan een ieder haar en zijn steentje bijdragen. Als ik een cosmetische ingreep onderga is dat mijn individuele keuze (hoewel zelfs dat discutabel is) maar wat zeg ik daarmee tegen mijn dochter, mijn kleindochter, tegen vriendinnen? Ik wil me niet laten zien zoals ik ben, ik wil me niet door jullie laten lezen.

Wat fantastisch dat ik door een interview te geven, een inzicht mocht ontvangen. Individuele vrijheid en verantwoordelijkheid samen dat is het thema van nu. Niet of/of maar en/en.

Van je lichaam houden

Body positivity Spui25 23 oktober 2019

Gisteren reden we naar Amsterdam. Gehinderd door allerlei weg werkzaamheden kwamen aan in deze chaotische en rommelige stad. Zo snel als mogelijk parkeerden we de auto, vijf euro voor 50 minuten en liepen naar Spui 25.

Vriendelijke jongens en de moderator van die avond schudden ons blij de hand. Ik ontmoette daar Tatjana Almuli, de schrijfster van Knap voor een dik meisje en Maaike Meijer, de gelauwerde biografe van Vasalis en degene van wie ik poëzie heb geleerd te lezen maar dat is een ander verhaal.

De zaal stroomde vol met vrouwen en mannen van allerlei leeftijden. Ik zag dikke en dunne, opgemaakte en vrouwen zonder make-up en mannen met en zonder buikje maar allemaal zonder make up. Het verraste me dat er ook mannen op verhalen over lichaamstevredenheid waren afgekomen. Het is blijkbaar een onderwerp dat bij vele mensen leeft.

Tatjana hield een duidelijk verhaal over de geschiedenis van de body positivity beweging gelardeerd met persoonlijke ervaringen. Daarna mocht ik over de tot stand koming van het lichaamsbeeld vertellen en het ontstaan van (on)tevredenheid. Het deel over hechting in de kindertijd blijkt toch steeds weer voor mensen een eyeopener. Maaike hield een gloedvol betoog over ont individualisering van het lichaam en benadrukte de verbondenheid van het lichaam met andere lichamen en de aarde.

Daarna volgde er een debat, gemodereerd door Jetske Brouwer. Achter de tafel waren we het eens. Het lichaam dient gekoesterd en gewaardeerd te worden en niet geobjectiveerd. Fijn ook dat we elkaar als vrouwen van verschillende generaties op dit onderwerp zo vinden. Mensen uit de zaal vertelden over de druk die zij ervaren om met het uiterlijk en het lichaam bezig te zijn.

De klok tikte door. Bijna een kwartier over tijd moest Jetske de bijeenkomst toch eindigen, terwijl de laatste verhalen nog verteld werden over het dansende en zingende lichaam en het plezier van het versieren.