Uitwaaien en tot rust komen in Texel en de bestsellerslijst

fotograaf Barend Boot

Lieve mensen

Na al die duizenden complimenten, reacties, vragen en verzoeken, gingen we deze week naar Texel. Eerlijk gezegd, hadden we ons huisje al een half jaar geleden geboekt, maar wat kwam dat nu goed uit om de stilte van het eiland te ervaren en onze wereld weer even heel klein te maken. En wat een geluk met het zonnige weer en hier meestal toch met een windje waardoor het in de tuin van het huisje in de schaduw goed toeven is.

Ja wonderlijk dat zelfs in het hoofdseizoen, vertrekkend van Den Helder op een bomvolle boot, het zo rustig is op Texel. Uiteraard vermijden we de drukte, dat is zeker waar, maar al lopend komen we nauwelijks mensen tegen. Op deze foto zie je mij een beetje uitgeput, ongeveer op de helft van een lange wandeling. We begonnen in het duingebied waar het al snel erg warm werd. We kwamen geen mens tegen. Nergens beschutting, geen schaduw liepen we langs dichte braamstruiken en meestal op zandgrond. Dat viel een beetje tegen. Ik dacht dat ik een goede conditie had maar deze tocht viel me zwaar.

Maar de beloning is groot als we de laatste duin over gaan en oog in oog staan met de Slufter.

Deze week hebben we geen foto van de Slufter gemaakt en deze foto is uit 2020 maar geeft wel goed de schoonheid weer.

Onwaarschijnlijk ruim en groots en van een adem benemende schoonheid en ook hier slechts enkele mensen.

De terugtocht lopen we langs de zee. Heerlijk mijn schoenen uit en op blote voeten. Uitkijkend voor scherpe randjes van schelpen of stukjes hout en een enkele kwal. Het zeewater helpt om de warmte weg te krijgen. De vermoeidheid trekt weg en mijn hoofd wordt steeds leger. En ook hier langs de zee bijna geen mensen. Pas als we bij paal 28 komen zien we een kluitje mensen.

Moe en voldaan komen we aan in ons huisje en maken een heerlijke lauwwarme salade van verschillende groenten. Daarna even op mijn mail kijken en daar tref ik een berichtje van mijn uitgever aan. Je boek komt deze week binnen op de bestsellerslijst, schreef hij.

In stomme verbazing kijk ik naar het scherm. Mijn boek was de bestsellerslijst binnengekomen in week 34 op plaats 4. Adem in, ontvang en adem uit, laat los.

En opnieuw Boek van de Maand

Naast dat mijn boek Wie ben ik als niemand kijkt, boek van de maand is bij Psychologie Magazine, is het non fictie boek van de maand bij Savannah Bay in Utrecht. Het leuke is dat andere mensen me hierop wijzen, waarvoor grote dank. Er gebeurt zoveel op dit moment met het boek en haar ontvangst dat ik het amper bij kan houden en dan is het heerlijk om zo’n foto als bovenstaande te mogen ontvangen.

De verzoeken om ergens aan mee te werken, geinterviewd te worden of een podcast in te spreken zijn te talrijk om overal ja op te zeggen. Wel verheug ik me op de komende maanden om twee keer per maand ergens een lezing te geven of publiekelijk geinterviewd te worden om daarna met de zaal in gesprek te gaan. Kijk voor data in de agenda. Ik probeer die zo actueel mogelijk te houden.

Diep dankbaar ben ik voor de prachtige woorden van herkenning die ik van vele mensen mocht ontvangen. De waardering en complimenten komen echt bij me binnen en worden met open armen ontvangen. Toen ik jonger was, vond ik complimenten krijgen heel lastig. Ik draaide dan een beetje weg en mompelde wat en praten er snel overheen of ik zei dat het niets voorstelde. Maar ik heb me ook op dit vlak ontwikkeld en probeer in alle openheid een compliment echt te horen en te ontvangen. De afgelopen week was wat complimenten ontvangen een masterclass!

Ik ben nu even op Texel om te slapen, te rusten, langs het strand te wandelen, patat te eten en samen te zijn met Barend om vanaf volgende week weer verder te gaan met schrijven en andere activiteiten. Het leven kunnen ontvangen in plaats van grijpen is een heerlijke manier van leven en op dit moment lukt dat wonderwel.

Mens je weet niet half hoe mooi je bent

Een prachtig artikel van Lidwien Dobber in de Trouw van afgelopen zaterdag. Het gaat over het wonder van schoonheid, zelfs met dat puistje of die onderkin, schrijft ze, in vergelijking met de 19de eeuwer. Ken je geschiedenis, zodat je je eigen schoonheid veel meer kan waarderen. https://www.trouw.nl/es-b89d4191

Ik las het met veel plezier wel met het zweet in mijn handen door de overweldigende hoeveelheid reacties op het interview in de Volkskrant door Nathalie Huigsloot met mij, dat ook afgelopen zaterdag verscheen https://www.volkskrant.nl/es-bd8921a7

Ik was alleen thuis en ging naar mijn plaatselijke boekhandel om de Volkskrant te kopen. De magazines lagen nog ingepakt en daar pakte Rico Pettinga, mijn boekhandelaar het magazine, met een foto van mij op de voorkant. Toen viel ik even stil. Ik had de foto’s nog niet gezien en wist niet dat er een op de voorkant kwam. We stotterden wat en ik betaalde en liep naar huis. Heel voorzichtig draaide ik de bladzijden om en voelde mijn hart stevig bonzen. Zo….dat was naakt.

De eerste reacties kwamen via de mail omdat het artikel al eerder online was verschenen, wat ik niet wist. Prachtig artikel, zeiden mensen en langzaam drong het door me door, dat het was verschenen. Ik ging uit van een papieren versie. Tot nu toe heb ik rond de 740 reacties gekregen met allerlei vragen, opmerkingen, radio- en tv verzoeken en complimenten van jonge en oude mensen. In het begin schreef ik direct een enkel zinnetje terug maar dat bleek in het weekend onbegonnen werk.

In de eerste plaats, lieve mensen, heel erg bedankt voor jullie veelal complimenterende woorden. Voor mij is het opmerkelijk dat er zoveel mannen positief reageerden. Mannen die al vaak met verbinding en/of mannelijkheid en vrouwelijkheid bezig zijn, varierend van kappers tot CEO’s van een groot bedrijf. Een andere groep reageerders waren vrouwen met een complexe relatie met hun moeders, die zich gesteund voelen. De paragraaf over transgenders en non binariteit riep uiteraard ook vragen op en leidde tot de meeste onduidelijkheid. Dat is jammer omdat ik expliciet een pleidooi hou over het maximaal oprekken van vrouwelijkheid en mannelijkheid en in mijn mensvisie wij allemaal mannelijk en vrouwelijk zijn in verschillende verhoudingen. Maaar ik kom daar op een ander moment nog wel op terug. De vierde groep is de groep jongere vrouwen, vooral dertigers, die veel met hun uiterlijk bezig zijn en de ouderdom als iets afschrikwekkends beleven. Ik hoop dat dit boek voor hen een bemoediging zal zijn.

Nu is het genieten van dit warme bad en te voelen hoeveel mensen bezig zijn met verbinding op heel veel verschillende manieren. Kwetsbaar durven zijn, blijft eng, maar dat geldt voor ons allemaal. De dichter Mustafa Stitou schreef:

Neem jezelf de gesel uit handen

adem rustig de volgende walging uit. Stap

doorheen die stolp van schaamte

Laten we dapper zijn en meer vanuit ons lichaam leven, voelen dat we leven en ervaren dat we meer met elkaar gemeen hebben, juist in onze kwetsbaarheid, dan dat we van elkaar verschillen

Zoektocht naar mijn ziel

fotograaf Pete Pronk

Op dit moment doe ik mee aan een retraite in mijn geliefde klooster in Huissen over de zoektocht naar de ziel, gegeven door Pauline Weseman.

Hierbij een foto waar ik aan het zoeken ben naar iets, een voorwerp, een beeld dat uitdrukt waar ik op dit moment mee bezig ben.

Een strakblauwe lucht, een open veld waar het gemaaide gras tot hooi is verworden, warmte en geluiden van mensen in en aan het meer. Ik probeer open te kijken. Me te laten verrassen, goed te voelen en te kijken wat mijn aandacht trekt. Uiteindelijk neem ik een grashalm, met acht aren eraan waar een zweem paars te zijn is mee en een gele, dorre halm, een stokje, met een klein stokje gebogen eraan. Een mooi symbool van groei en bloei en verval en het besef dat het verval nog dient als voedsel voor dieren. En dat dit een een levenslang proces is van geboorte tot aan onze dood.

Ik weet niet wat een ziel is maar ik weet heel goed hoe het voelt om bezield te zijn. Dat er zomaar een inzicht, een gedachte in je opkomt die je hele lichaam verwarmt en je doodstil doet staan en je leven voorgoed verandert. Een voorbeeld is dat ik op 13 jarige leeftijd van de wc afkwam en weer terug in de huiskamer waar mijn vier broers en vader en moeder zaten en ik de gedachte kreeg “iedereen denkt nu iets anders” en die gedachte verlamde me van schrik en deed mijn wereld van samen, extreem kantelen.

Veel meer van dit soort invallen zou ik kunnen vertellen maar dat komt nog wel. Steeds hebben we opnieuw te beginnen in een nieuwe onbekende wereld dat is een van de inzichten die ik deze dagen opdoe maar nu zit ik met de vraag “waar komen die invallen vandaan?”.

Nog anderhalve dag hier te gaan in de hitte en de stilte. Ben zo benieuwd wat er nog meer geopenbaard gaat worden.

In en uit klapbare borsten

Wat leven we toch in een spannende tijd waarin zoveel ruimte is om ons als mens vorm te geven. Het lichaam is allang geen bestemming meer. Biologische mannen en vrouwen kunnen zich op het gebied van kleding, uiterlijk, gedrag en emoties laten zien. Vrouwen lopen in een broek zonder dat ze uitgescholden worden voor travestiet. Voor biologische mannen is het nog wat minder makkelijk om in een jurk of rok over straat te gaan, hoewel ik al diverse modeshows heb gezien waarin mannen wel een rok droegen. Nagellak voor mannen is niet meer bijzonder en vrouwen als premier komt al in verschillende landen van de wereld voor.

Wat een vreugde zou je zeggen. We zijn nog nooit zo vrij geweest, tenminste in dit deel van de wereld.

My gender, my pride is het thema van de pride week augustus 2022 en in dat kader werd Paula Vennix geïnterviewd in de Trouw. Zij is psycholoog en doet al jaren onderzoek naar sekse en gender, mannelijkheid en vrouwelijkheid.

Een helder interview dat iets van het mysterie van genderidentiteit in de 21ste eeuw ontsluit. Fijn ook om een deel van de historische context te lezen. Ik bleef haken ongeveer op de helft van het interview bij  “Soms wil ik zo genderen en dan weer zo. Ik sprak een transgender en die zei: “Het liefst zou ik in- en uitklapbare borsten hebben”.

Ook ik ga ervan uit dat er vele genderidentiteiten mogelijk zijn maar waarom zou de zorg dit moeten faciliteren en nog wel individueel op maat? Waarom niet creatief zijn en meerdere rollen met een lichaam leren vormgeven? Uiteindelijk zul je het met het lichaam moeten doen, want wat kan je als je geen borsten hebt of wat kan je niet met borsten? Het verlangen naar in- en uitklapbare borsten verwijst naar een traditioneel vrouwbeeld met vastliggende emoties en gedragingen en daar willen we toch juist vanaf?

Wij mensen zijn altijd een mens in ontwikkeling. Zelf ben ik een vat vol tegenstrijdigheden, want er huist een monnik in mij, een driftkikker, een grootmoeder, een angsthaas, een minnares, een burgervrouw, een speels kind, een bazige man en een geleerde die allemaal gehoord willen worden en zo lees ik ook jou, maar heb ik daar verschillend gereedschap voor nodig?

HOVO Hoger Onderwijs Voor Ouderen

Boekenwand Museum Voorlinden

In het najaar van 2021 heb ik een fantastische cursus gevolgd bij de HOVO. Het Hoge Onderwijs voor Ouderen wordt georganiseerd door de Universiteit Utrecht en de Utrechtse Hogeschool. Hoogleraar Laurens ten Cate, van de universiteit van Humanistiek, een topdocent, gaf daar een 8 delige cursus over theologen van de 20ste eeuw. Het was de zesde aflevering van 25 eeuwen theologie. Ik heb genoten en zeer veel geleerd en schreef daar eerder een column over. Wat heerlijk om weer eens leerling te zijn.

Daardoor gestimuleerd, ook door het enthousiaste en slimme publiek, heb ik ja gezegd tegen het geven van een cursus over Wie ben ik als niemand kijkt, bij de HOVO. De cursus vindt plaats in Utrecht juni/juli 2023. Dat duurt nog even dus ik heb de tijd om er mooie inspiratiemiddagen van te maken.

Een leven lang leren heeft me altijd aangesproken omdat het zo mooi past in de levensloop als spiraal van bloei en verval. Nieuwe dingen leren zorgt ervoor dat er nieuwe verbindingen in de hersenen worden aangemaakt. Nieuwe dingen leren kan ertoe leiden dat je nieuwe mensen ontmoet. Nieuwe dingen leren kunnen een andere kijk op jezelf en de wereld geven. Mijn ervaring is dat nieuwe dingen doen ervoor zorgt dat ik me kan verheugen op iets. Dat kunnen verheugen maakt me blij en vitaal.

Wie wil dat nu niet?

Kijk ook eens op de site en zie of er iets voor je bij zit. Ons onderwijsaanbod – HOVO Utrecht : HOVO Utrecht.

Mijn uitgever Ten Have gaat een audio boek maken van Wie ben ik als niemand kijkt dat is ook fijn. Ik hou jullie op de hoogte

Interview door Sanne Peters van Uitgeverij ten have

fotograaf Barend Boot juni 2022

Wie ben ik als niemand kijkt? van Liesbeth Woertman gaat over de rol van schoonheid en identiteit in het leven van vrouwen boven de veertig. Een van de dingen die vrouwen vanaf deze leeftijd vaak zeggen is ‘dat mannen steeds minder kijken’. Het verdwijnen van de male gaze opent nieuwe deuren en breekt oude concepten. Het geeft ruimte voor verwondering maar ook voor verdriet en verlies. In dit nieuwe boek probeert Liesbeth Woertman de fictie van het zelf en de rol van het vrouwenlichaam in de oudere levensfasen te doordenken.
Door: Sanne Peters

“In 2020 ging ik, midden in de coronacrisis, met pensioen. Van al mijn plannen, zoals cursussen volgen en musea bezoeken, kwam niets terecht omdat iedereen thuis moest blijven. Ik ging dus van al meer dan dertig jaar werken op een universiteit naar een doodse stilte. En in mijn geval was mijn werk niet alleen iets om geld mee te verdienen, maar daar lag ook een groot deel van mijn identiteit.

Mensen zijn geneigd om te denken dat we hele autonome wezens zijn die zelf een prachtige identiteit construeren, maar dat is niet zo. We construeren de identiteit rondom de sociale rollen die we spelen. Dus ineens was ik geen hoogleraar, geen therapeut, geen grootmoeder (ik mocht mijn kleinkinderen niet meer zien), en geen dochter meer (ik mocht mijn moeder in het verpleeghuis niet bezoeken). Op allerlei niveaus en levensgebieden werden die delen van mij niet meer aangesproken. Toen kwam de vraag in mij op: wie ben ik als niemand kijkt?”

Je schrijft dat het belangrijk is om rolmodellen te hebben. Waarom is dit belangrijk?

“We leven in een tijd waarin we alles uit onszelf moeten halen. Iedereen moet autonoom en authentiek zijn. Dat is nog niet zo eenvoudig, omdat we al bij geboorte in een wereld worden geworpen die al betekenissen heeft. De vrijheid om zelf betekenis te geven aan bijvoorbeeld het woord ‘vrouw-zijn’ is helemaal niet zo eenvoudig.

Rolmodellen zijn de dappere onder ons die voorop lopen. Niet dat ik er als een dom schaap achteraan wil hobbelen, maar ze kunnen mij prikkelen en ik kan veel van hun zoektocht leren. Ze geven je een andere kijk op dingen waardoor je denkt: zo zou het ook kunnen. Het zijn inspiratiebronnen en bieden houvast, waardoor je hulp krijgt in je eigen identiteitsvorming.”

Bezoek de bomen en ervaar de relatie

Bos in Veenendaal. Fotograaf Andreas Bouman

Gisteren zochten mijn jongste zoon en ik de koelte van de bomen op. Niet ver van huis kunnen we wandelen op de Utrechtse heuvelrug. We gingen naar Veenendaal. Mooie, oude hoge bomen die met hun bladeren een dak bieden, beschutting, tegen de hitte.Langzaam lopend en elkaar vertellen welke boeken/podcasts ons op dit moment inspireerden.

Ik las Zij is altijd soms van Ton Lathouwers voor de tweede keer. Het gaat over vrouwelijke gestalten van compassie in verschillende religies. Van Kuan Yin over Sophia en de Moeder Gods tot de Sjechina uit de Joodse mystiek, overal volgt Lathouwers haar spoor. A leen paar dagen loop ik te mijmeren over Ik en Gij van Martin Buber die aangehaald wordt door Lathouwers. Voor Buber is er geen God, geen absolute werkelijkheid, geen enkel buiten de relatie om dat plaatsvindt tussen het ik en het jij. Alles is relatie.

Andreas vertelt over Ram Dass, over bewustzijn en de vrijheid om niemand te zijn. We proberen woorden te vinden voor bewustzijn. Hij vertelt over ademhalingstechnieken van The Iceman Wim Hofman waar hij veel baat bij heeft. Stotterend en struikelend lopen we door het bos. Innig dankbaar dat we zo samen kunnen zijn en onze ervaringen kunnen delen en onze boeken aan elkaar uitlenen.

Ook lopen we stukken zwijgend, omdat de grond met wortels en oneffenheden om aandacht vraagt. Of we zwijgen omdat we niet weten, hoe onze ervaringen aan elkaar duidelijk te maken.

Citaat van Lathouwers: “de taal van de leegte in haar diepste grond de taal van de liefde is”

Wie is de mus vandaag?

Tuin van de Huijberg in de hitte juli 2022

Pete wilde vrienden bezoeken in Huijbergen die een groen klooster waren begonnen. Of ik zin had om mee te gaan. Uiteraard had ik zin, meer dan. De vrienden vonden het goed, ook al kenden ze me niet en op de heetste dag van het jaar vertrokken we naar het zuiden. Huijbergen ligt vlakbij de Belgische grens. Vroeg in de ochtend waren we vertrokken en voor de ergste hitte kwamen we aan.

Ik had wel op hun website gekeken maar ja dat geeft toch niet een helder beeld van wat ik kon verwachten. dehuijberg.nl. Het is een leefgemeenschap die leeft vanuit verbondenheid met de natuur. Sinds de zomer van 2019 ontwikkelt het groene leven zich met drie bewoners, meewoners, vrijwilligers. De broeders van Huijbergen geven hun bestuurshuis, gastenklamers, tuin en groene vleugel in bruikleen om de spirituele traditie van deze plek voort te zetten. Dat las ik op hun website maar ik kon me daar niet zoveel bij voorstellen.

Ietwat verhit stapten we hun huis binnen dat tegenover het broederhuis ligt. De tuin smachtte naar water en binnen was het redelijk koel. Ik had het gevoel alsof ik door de tijd zakte. Een woongroep, op dit moment zeven mensen, vol idealen en bezieling, die met hart en ziel deze spirituele plek wilden bewaren en eigentijds vormgeven. Het welkom was allerhartelijks en ik voelde me direct opgenomen. Hoe wonderlijk kan dat toch soms zijn dat je ergens op een nieuwe plek komt met mensen die je niet kent en je toch direct thuis voelt.

Na de koffie liet Marjan ons de kamers zien. Grote, eenvoudige kamers met eigen docuhe en toilet en het zonnescherm al naar beneden. Het was buiten inmiddels 39 graden maar binnen goed te doen. Heerlijk drie dagen me onderdompelen in een kleine wereld met een ritme van twee meditaties per dag en op vaste tijden eten. Hoe simpel kan het leven zijn.

Dat dit een plek is van eeuwenoude spiritualiteit is goed te voelen. Mijn hoofd was snel leeg, ik voelde me opgenomen in de groep en genoot van de openheid en echte gesprekken en van de stilte.

Maar mijn hart sprong helemaal op toen ik de tuinen zag. De broeders noemden die plek Sahara omdat er weinig wilde groeien omdat de grond zo schraal, zo arm is. Met alle energie, kennis en liefde stort Marjan zich op het verbeteren van de grond want daar begint uiteindelijk alles.

Ik weet zeker dat over een paar jaar ze een geweldige bloeiende tuin zullen hebben. Nu bloeien verschillende kruiden, groenten en bloemen al in prachtig opgehoogde vakken, die in een cirkel zijn vormgegeven. Op de foto probeer ik daar iets van te laten zien. Maar het is vooral het voelen en het ruiken dat nu al een feest is.

Daar wil je zijn.  De Huijberg | plek met aandacht voor aarde en adem

Nu ik weer thuis ben, voel ik hoe ik gevoed ben en vol energie. Geweldig dat er zulke plekken bestaan waar we ons kunnen laven en in contact kunnen komen met het wezenlijke.

Ik weet zeker dat over een paar jaar de Sahara omgetoverd is tot een paradijs. O ja de mus is degene die, die dag alles regelt en verzorgt.

Lezers reageren en geven me blozende wangen

Kasteeltuin Wijk bij Duurstede

Vorige week liet ik jullie het gedicht lezen van Albert Smit Met dank aan generaties.

Nu zit ik met blozende wangen de binnenkomende bedankmails te lezen. Mijn hart gaat echt sneller kloppen als ik een mail open die begint met “In bijna een ruk je boek uitgelezen Wie ben ik als niemand kijkt. Wat een feest van herkenning, schreef mij een 60 jarige vrouw. Zij eindigt haar mail met “bedankt voor deze parel”.

Wat is dat toch iets bijzonders dat het meest private, het meest intieme, het meest kleine ook het grote omvat. Hoe is het toch mogelijk?

Voor een deel begrijp ik het wel. We worden in een wereld geworpen die al betekenis heeft en we groeien als generatie in een zelfde wereld van beelden en verhalen en daardoor is het persoonlijke niet zo persoonlijk maar het verhaal van een generatie. Maar ik krijg dit soort reacties ook van jongere vrouwen. Zij voelen zich bemoedigd!

Mijn laatste boek is mijn meest persoonlijke boek. Of anders gezegd: ik durf steeds meer. En in die lef, in die ruimte, ervaren anderen dat ook zij kunnen ademen.

Ik blijf me verwonderen over het feit dat woorden niet alleen kunnen vastleggen, kunnen kwetsen maar ook ruimte kunnen geven. Ik hoop dat steeds meer mensen hun eigen stem durven te ontdekken en te laten horen. Nee geen schelden en negatief getwitter maar je vragen, je pijn, je inzichten, je blijdschap op een open manier delen in allerlei vormen. Zing, vecht, lach, huil, bid, werk en bewonder. Met het woord vechten daar bedoel ik niet mee elkaar de hersens inmeppen maar vechten om jou te zijn, om jouw stem te ontdekken en te laten horen.

Zorg dat je open wordt, want daarmee zetten we de sluis van overvloed open.