Wie ben ik als niemand kijkt verbeeld in het wakker liggen van Wanda

Zaterdagavond keken we in de Schuur in Haarlem naar Het wakker liggen van Wanda van regisseuse Femke Arnouts. Op rij 3 hadden we goed zicht op het toneel, de zaal was vol met vooral vrouwen en een enkele man. Opvallend vond ik dat er niet alleen oudere maar ook jongere vrouwen waren.

Op de foto zien we Wanda gespeeld door Nanette Edens in wat sullige kleding. Carly Wijs speelt alle tegenrollen zoals haar man, dochter, huisarts, de klei juf evenals een alternatieve versie van Wanda. Beide vrouwen hebben prachtig sprekende gezichten en hun lichamen laten goed de gelaagdheid van wat een vrouw is/zou kunnen zijn, zien.

Wanda voelt zich niet gezien. In de voorstelling zegt ze met regelmaat dat ze onzichtbaar is.

In de recensies werd het toneelstuk als humoristisch en absurdistisch omschreven. Het absurdisme versta ik nog wel omdat op toneel alles wordt uitvergroot maar ik vond het eerder schrijnend dan humoristisch. Maar een vrouw met wie ik aan een tafeltje zat, vertelde dat ze ook al in Amsterdam naar deze voorstelling was geweest en ze had zo gelachen, vond het stuk hilarisch en kwam nu voor de 2de keer.

Ik voelde me eerder stil worden dan lacherig.

Het hoopvolle, de ruimte en tijd die ontstaat, in de derde levensfase, zoals ik in Wie ben ik als niemand kijkt beschrijf, kreeg nauwelijks ruimte. We zagen Wanda die los van haar sociale rollen probeerde te leven maar ook los van de verbinding met andere mensen.

Iemand op jezelf zijn EN in verbinding met anderen zou volgens mij een sterker einde zijn. Hoopvoller ook.

Laat onverlet dat ik het ontroerend vind dat een vrouw die veertig jaar jonger is dan ik zich geïnspireerd voelt door mijn boek om dit toneelstuk te maken. En waarschijnlijk moet je oud zijn om deze paradox te kunnen leven.

Lezing bibliotheek Boxtel

Ja het is goed te zien op de foto. Wat een belangstelling voor mijn lezing in de bibliotheek Boxtel over onze relationele identiteit of Wie ben ik als niemand kijkt. We telden vijf mannen en 82 vrouwen. Er moesten extra stoelen worden aangesleept en mensen gingen aan de rand op de kisten zitten, bijna twee uren zaten we zo bij elkaar. Ik moest het zelf stoppen want de zaal, leek ook hier, nog wel een poosje door te willen gaan.

De voorzitster van de seniorenvereniging die mij introduceerde, vertelde over het belang van de tast, de aanraking en dat sloot mooi aan bij mijn werk.

De plaatselijke Bruna stond er met de verkoop van mijn boeken en na afloop signeren.

De inhoud laat zien niet zomaar in een paar woorden samenvatten. Het ging over de reis vanaf onze geboorte als lichaam, in een wereld die al betekenis heeft, en de ontvangst door onze ouders. Ik sprak over allerlei veranderingen in onze hersenen, lichaam en ervaringen die ons vormen. De negatieve blik over ouderen in onze westerse samenleving. Onze tegenstrijdige verlangens om tot de groep te behoren en iemand op onszelf te willen zijn.

Na afloop en tijdens het signeren vertelden verschillende mensen mij hun verhaal en/of bedankten mij. Ook in de pauze willen mensen iets tegen me zeggen maar dat blijf ik lastig vinden.

Heel fijn dat Barend me weer reed zodat we dit samen konden meemaken en nog eens rustig naar konden kijken. Het is jammer dat het me ook veel energie kost en dat ik er moe van word maar wel tevreden. Tevreden om op deze manier te kunnen delen en ook zelf iedere keer weer te ervaren, hoeveel we gemeenschappelijk hebben als vrouw, als mens.

Wie ben ik als niemand kijkt?

Nederland, Amsterdam, 2022 Boekpresentatie ‘Mavoklanten”, Jim Jansen en Peter de Brock, Pakhuis de Zwijger Foto: Bob Bronshoff

Deze foto van een paar maanden geleden is gemaakt tijdens de boekpresentatie van Mavoklanten. Ik weet jammer genoeg niet meer waarom we zo stonden te lachen maar ik word er blij van, daarom post ik hem. Op dat moment was wel duidelijk dat er veel mensen in de zaal naar ons keken.

Volgende week begin ik met de HOVO cursus Wie ben ik als niemand kijkt? Ik realiseer me tijdens het schrijven van deze cursus dat het nogal belangrijk is hoe oud de ik is en in welke situatie die zich bevindt.

Maakt het voor een baby uit als er niemand kijkt, voor een lagere schoolkind, een adolescent, een volwassene of een ouder mens? Voor een baby is het van levensbelang dat die gezien wordt door andere mensen. Het liefst met warme ogen, zachte handen en een fijne stem die met elkaar op een golflengte zitten zodat de baby zich gezien voelt. Of beter gezegd dat die voelt dat die gezien wordt. Pas in de handen en de ogen en de stem van een ander mens, kunnen we een ik worden. Dus voor het ontstaan van het ik is het cruciaal dat er naar je gekeken wordt maar het is nog steeds belangrijk dat anderen je zien ook als je al een ik hebt. Want het ik blijft niet dezelfde tijdens de levensloop daar komt van alles bij en gaat van alles af.

In de echte ouderdom zoals bij mijn moeder, die gisteren 91 werd en dement is, is het weer van cruciaal belang dat zij gezien wordt door andere mensen die haar benaderen met warme ogen, een zachte blik en een fijne stem. In een groep zie ik dat ze volkomen verloren rondkijkt maar opbloeit door een op een contact. Even een zachte aanraking op haar arm, een uitgestoken hand en ik zie als het ware haar lichtje weer aangaan.

Het is mooi dat het onderwerp ook bij mij zich nog steeds verdiept. Ik kijk uit naar de wederkerigheid tussen cursisten en mij en de nieuwe vragen en inzichten die zich zeker gaan aandienen.