Paula Modersohn-Becker 1876-1907

Dit schilderij ontroert me diep en doet me beseffen ongeacht de eendimensionale opvattingen van een samenleving over wat een vrouw is, er altijd vrouwen zijn en zijn geweest die haar eigen weg hebben proberen te gaan.

De traditionele vrouw kreeg en krijgt haar identiteit en weg aangereikt, door de religie waarin ze leeft en de maatschappij. Hoeveel vrouwen wereldwijd denken anno 2026 op deze manier?

Geboren als meisje, dochter naar echtgenote, moeder en grootmoeder staat haar weg vanaf geboorte tot dood vast. De moderne vrouw moet haar identiteit zelf samenstellen maar zij weet en voelt dat dit lange tijd de weg was. De traditionele opvattingen wat een vrouw is namelijk dat wat een man niet is, zit nog steeds in ons systeem, en plopt binnen het rechtse denken weer op.

In onze prestatie- en optimaliseringssamenleving noemt Byung-Chul Han de vrouw een ondernemer van zichzelf. Op die manier werkt macht en disciplinering niet alleen meer van buitenaf maar ook van binnenuit. We controleren onszelf eindeloos en gaan liefdeloos met onszelf om.

Wij zeggen nu tegen onszelf: ik ben verantwoordelijk voor mijn eigen leven. Ik moet aantrekkelijk blijven en gelukkig zijn en mezelf blijven ontwikkelen. Ik moet mooi, slim, aardig, een goede dochter, een goede moeder zijn een geweldige carrière hebben.

De vraag die dat bij me oproept is wanneer wordt zelfzorg zelfdwang? Han laat in zijn werk zien dat prestatiedruk leidt tot zelfoptimalisatie en uiteindelijk leidt tot zelfuitbuiting.

Hoe kan een vrouw thuiskomen in zichzelf? Waar zit de ruimte? Die vraag blijft me bezighouden. Mij helpt het om vrouwen te eren die me voorgingen en naar hen uit te reiken en van hen te leren.