We leven in een tijd waarin we kunnen ingrijpen in ons lichaam. Dit ingrijpen wordt vaak verpakt als een vorm van zelfzorg of empowerment. Achter die ogenschijnlijk persoonlijke keuzes schuilt een misschien ongemakkelijke vraag: Van wie is ons lichaam, van wie is ons verlangen eigenlijk?
De psychologie en filosofie laten zien dat het lichaam niet zomaar van zichzelf is. We kijken met de ogen van anderen naar onszelf, door de aangeboden ideaalbeelden, taal en cultuur. Wat we mooi vinden, voelt persoonlijk, maar is altijd diep sociaal en cultureel gevormd.
Luce Irigaray, die ik weer uit de boekenkast heb gehaald zou misschien zeggen dat we iets zijn kwijtgeraakt. Verschil. Eigenheid. Schoonheidsidealen zijn vanuit de mannelijke, heteroseksuele blik gevormd en vandaaruit is de vrije keuze voor een cosmetische ingreep te wantrouwen. Omdat lichamen steeds meer op elkaar gaan lijken, wordt cosmetische chirurgie geen expressie van individualiteit maar aanpassing aan een ideaalbeeld van mannen over vrouwen.
Judith Butler kijkt op een andere manier naar cosmetische chirurgie. We zijn geen passieve volgers van normen en waarden. We bewegen ons binnen die normen, onderhandelen ermee, spelen ermee. Misschien is een ingreep niet alleen aanpassing maar ook een manier om invloed uit te oefenen om door anderen aantrekkelijk gevonden te worden.
Zelf probeer ik nieuwsgierig naar mijn lichaam en dat van anderen te kijken. Ben niet op zoek naar perfectie maar zie het lichaam als plaats van geleefde ervaringen en mogelijkheden. Ik besef heel goed dat het voor mij makkelijker is om zo te denken gezien mijn leeftijd en het feit dat ik zonder cosmetische chirurgie en gemanipuleerde schoonheidsidealen volwassen ben geworden. Maar misschien helpen de inzichten van Irigaray en Butler jou om een beetje los te laten komen van de sociale druk tot conformeren en wat meer ruimte te maken voor je eigen verlangens.
