Tag archieven: Martin Buber

Hebben, zijn en worden

Geplaatst op door
Beantwoorden

Zondag begint onze vijfdaagse retraite over ik en de ander in het klooster Huissen. Het is de zevende keer dat Pete Pronk en ik die retraite geven en iedere keer lezen we en kijken we wat we kunnen verhelderen. Ook deze keer waardoor ik Martin Buber weer ter hand nam en ook C.J. Schuurman Op zoek naar de mens en hij leert me het verschil en de samenhang tussen hebben, zijn en worden.

Hij noemt de woorden hebben, zijn en worden, toegangswegen om onszelf meer te begrijpen.

Hebben heeft twee betekenissen. Als bezit is de meest duidelijke betekenis. Ik heb geld, ik heb vrienden. De tweede betekenis gaat over het als vanzelfsprekend inbegrepen zijn. Als ik denk heb ik gedachten is hier een voorbeeld van en is meer indirect.

Gaan we naar het woord zijn dat bedoelen we dat iemand iets is. Zij laat eigenheid zien. En hoe meer een mens wordt , hoe meer eigenheid en daar precies ligt onze vrijheid.

Het hebben gaat een probleem worden als we ons daarmee teveel identificeren. Dan gaat het ik jagen naar meer en meer en raakt het los van ons zijn en worden.

Alleen de samenwerking tussen deze drie woorden kan ons tot ons recht laten komen. C.J. Schuurman formuleert het alsvolgt: “Het gaat er dan om dat men zoveel heeft als men vruchtbaar verwerken kan, dat men zich het zijn bewust is als bron van zelfstandige vrijheid ren dat men beide inschakelt in dienst van het worden als verwerkelijking”.

In mijn woorden. Neem alleen wat je nodig hebt. Niet om je leegte op te vullen of je beter te voelen dan anderen. Het zijn als bron van vrijheid heeft niets te maken met perfectie maar laat jouw zijn de bron zijn, voor wie je wordt. Daarvoor is stilte nodig, geconcentreerd luisteren in afwisseling met deelnemen aan het leven. Jou willen zijn in jouw uniciteit.

Ik en de Ander

Geplaatst op door
Beantwoorden

Ja de volgende retraite in ons geliefd klooster in Huissen komt er weer aan van 18 tot en met 22 oktober 2026.

Het is als ik goed tel de zevende keer dat we (Pete Pronk en ik)deze retraite geven en iedere keer is die net weer even anders. Dat komt omdat we mensen in ontwikkeling zijn en ik weer nieuwe dingen las of tot een nieuw inzicht ben gekomen.

Ik kwam er achter dat Jean Baker Miller sterk geïnspireerd is door Martin Bubers beroemde boek ik en jij. Het boek van Miller las ik in de jaren tachtig Toward a New Psychology of Women en heb daar zeer van genoten en veel aan ontleend met name haar Zelf-in-relatie-tot-een-ander vanuit feministisch perspectief. Wonderlijk genoeg legde ik niet eerder het verband met het werk van Buber.

Miller stelt dat menselijke groei en psychische gezondheid niet voortkomen uit autonomie en onafhankelijkheid maar juist uit het vermogen om betekenisvolle wederkerige relaties aan te gaan.

Waar Buber waarschuwde voor de Ik-het verhouding, waardoor de ander als een object, als een ding wordt gezien en behandeld, bepleitte Miller dat isolatie en het onvermogen om echt verbinding aan te gaan de grootste bronnen van menselijk psychisch lijden zijn.

Nu ik er zo over nadenk, vermoed ik dat ik Buber later in mijn leven las dan Miller.

Verheug me op de vijfdaagse, om samen met Pete Pronk, weer in dialoog te gaan met de deelnemers en vooral ons lichaam in te zetten als bron van wijsheid en verder te leren.

Ik en jij dialogisch leven en schijn

Geplaatst op door
Beantwoorden

Wat voor mens willen we zijn? Wat voor leven willen we leven? Een wereld van uiterlijke schijn? Of willen we ons echt laten zien en de ander ook echt als ander? Wij kunnen onszelf alleen maar leren kennen via de ander.

Veel mensen maken zich druk om wat anderen van hen vinden. Als zij in de spiegel kijken dan kijken anderen met hen mee en treedt het oordeel, de veroordeling direct in. Wij zijn groepsdieren en vanuit die optiek is het logisch dat we ons bezighouden met wat andere mensen van ons vinden. De kans dat we hierin doorslaan is groot en het risico dat we lopen is dat we op die manier vanuit een beeld naar onszelf en naar anderen kijken. We halen daarmee het leven uit ons en daarmee de verwondering en blijdschap. Leven vanuit een gestold beeld is geen leven.

Martin Buber zegt het zo: “Wij mogen een onderscheid maken tussen twee vormen van menselijk bestaan. De ene kan aangeduid worden als leven vanuit het wezen, leven, bepaald door datgene wat men is; de andere als leven vanuit het beeld, leven, bepaald door hoe men wil schijnen p. 139 Buber, dialogisch leven.

Buber schreef dit boek in de jaren vijftig van de vorige eeuw.

Zeventig jaar nadat Buber ons dit vertelde, leven wij in de 21ste eeuw met social media en zijn influencers waar grote groepen mensen hen na doen. Het beeld viert hoogtij. Eruit willen zien zoals zij, willen doen wat de influencer doet. Het woord influencer geeft me al de rillingen over mijn lijf, beinvloeder. Of jonge mensen die naar een cosmetisch arts gaan omdat ze op een pop, op een ding, willen lijken en verwachten dat ze zich daardoor gelukkiger, levendiger gaan voelen. Treurig.

Ik las een bericht dat een tweeling zich voor 180.000 dollar had laten verbouwen tot barbiepoppen. Schandalig dat artsen dit doen.

Je wordt niet gelukkiger noch levendiger door een ander na te doen. Je wordt niet gelukkiger door vanuit een beeld naar jezelf en naar anderen te kijken. Je wordt gelukkiger en levendiger door wat zich in alle openheid tussen twee mensen laat zien. Door fouten te maken en weer op te staan. Waarachtig contact is zo heilzaam in ons leven.

Het gaat niet om een leven met veel spektakel, maar een leven waarin we met de mensen die we ontmoeten, een waarachtige ontmoeting hebben. Gezien en gehoord worden met wat er nu is. Dat kan in de rij voor een kassa, in de bus, op straat of waar dan ook.

Wie we ook zijn, waar we ook zijn, iedereen vindt het fijn om open gezien en benaderd te worden. Laten we echt met compassie naar onszelf en andere mensen kijken, dat zal de aantrekkingskracht van de wereld van de schijn doen afnemen.