Adolescenten hun uiterlijk en de invloed van social media

Met grote regelmaat krijg ik verzoeken van middelbare scholieren die hun profielwerkstuk aan het maken zijn rondom het onderwerp lichaamsbeelden en schoonheidsidealen. Het verzoek betreft dan enkele vragen of een interview. Als zij zelf al voorwerk hebben gedaan en iets gelezen dan ben ik wel bereid hen tegemoet te komen. Handiger is uiteraard om er eens een column aan te wijden, want tot mijn verbazing had ik dat nog niet gedaan.

In mijn boeken Psychologie van het uiterlijk is het eerste hoofdstuk interessant omdat daar de ontwikkeling van het lichaamsbeeld wordt beschreven. Het tweede hoofdstuk gaat expliciet over de adolescentie. In Je bent al mooi is hoofdstuk 2 dat gaat over seksualiteit in het selfie tijdperk en hoofdstuk 3 over schoonheidsidealen bruikbare achtergrondinformatie,

Verder is voor de Nederlandse situatie het werk van Dr.Dian de Vries van de Universiteit Utrecht een mooie bron van kennis omdat zij gepromoveerd is op jongeren, social media en hun uiterlijk. Zij wijst op het feit dat jongeren ontevredener worden door veel op social media te kijken.

De adolescentie is bij uitstek een levensfase waarin veel veranderd zowel op lichamelijk als op mentaal gebied. De belangrijkste vraag die adolescenten moeten beantwoorden is Wie ben ik, los van mijn ouders, en in vergelijking met mijn leeftijdsgenoten in dit nieuwe, geseksualiseerde lichaam? In vergelijking met leeftijdsgenoten gaat over concrete leeftijdsgenoten in de klas, in de buurt, in de familie, op de sportclub enzovoort maar uiteraard ook over de vergelijking met leeftijdsgenoten op social media. In de zintuigelijke wereld, offline, kunnen we goed zien dat perfectie niet bestaat. Sommige mensen zijn mooier dan anderen, maar ze zijn niet perfect. Op social media treffen we van iedereen de beste versies aan. Niet alleen de beste, maar bijna altijd ook de bewerkte versies, waarin allerlei oneffenheden zijn weggewerkt.

Wonen in een lichaam dat nog niet van jou is door de grote hormonale veranderingen maar wat wel al wordt beoordeeld door andere mensen, maakt uiteraard onzeker. Het zien van gemanipuleerde beelden, maakt ontevreden, omdat levende mensen daar nooit aan voldoen.

Dus blijft er niets anders over dan zorgvuldig te zijn in het kiezen van hoe vaak je op social media zit en je vrienden zorgvuldig te kiezen. Hoe minder gemanipuleerde beelden je ziet des de tevredener je je over je uiterlijk voelt. En echte vrienden maken je blij en kijken verder dan je uiterlijk. Zij zijn blij met je omdat je zo’n fijn gezelschap bent, of omdat jullie samen zo kunnen lachen of omdat je zo betrouwbaar bent en nooit roddelt en geen geheimen doorvertelt. En let er eens op wat je lichaam allemaal kan. Ook dat helpt om tevredener te worden.

Je zult merken dat tegen de tijd dat je aan je nieuwe lichaam bent gewend en al die nieuwe innerlijke gevoelens, zoals verliefdheid, hebt leren kennen het al een stuk beter met je waardering over je uiterlijk gaat. Zachte ogen, een kleine glimlach om je mond, helpen heel goed wanneer je naar jezelf in de spiegel kijkt. En zal ik je een geheim vertellen Je bent al mooi, zoals je bent, want van jou is er maar een, je bent uniek en dat is precies wat de wereld nodig heeft.

Vergelijk je niet met gemanipuleerde beelden, je bent al mooi

Afgelopen zaterdag vond ik in de bijlage van Trouw enkele ervaringsverhalen van jonge mensen die een cosmetische ingreep hadden ondergaan. Vorige week mailde de openbare bibliotheek Neude me met de vraag of ik een keynote wilde geven op 21 januari 2021 over jonge mensen en cosmetische ingrepen. En ook Brandpunt klopte aan mijn deur over een vierluik dat ze aan het maken zijn en in januari wordt uitgezonden.

We zien dat de media volop aandacht geeft aan dit onderwerp en de cosmetische artsen tamboereren uiteraard graag dat de cometische ingrepen gigantisch toenemen, speciaal nu in Corona tijd.

Maar lieve mensen, waar zijn de cijfers? Op dit moment is de minimumleeftijd voor cosmetische ingrepen 18 jaar. Dit kan omzeild worden door je best te doen om er een medische noodzaak van te maken, want dan mag het vanaf 16 jaar. Er gaan stemmen op om die leeftijdsgrens te verhogen naar 21 omdat juist adolescenten het meest ontevreden zijn over hun uiterlijk en de meeste tijd op social media doorbrengen waardoor zij duizenden aan gephotoshopte en gemanipuleerde beelden zien.

Het enige Nederlandse onderzoek over aantallen cosmetische ingrepen is uit 2016 van Tom Decates van het Rotterdamse Medisch Centrum en daaruit blijkt dat er 390.000 cosmetische ingrepen zijn gedaan. Preciezer geformuleerd het gaat om 250.000 botox behandelingen en ongeveer 140.00 behandelingen met fillers. Vaak gaat het om dezelfde vrouwen dus het cijfer dat een op de 50 Nederlandse vrouwen zich laat injecteren is niet waar. Deze studie wordt in Nederland gezien als een nulmeting dat betekent dat we van voor die tijd geen cijfers hebben. Het wonderlijke is dat er ook daarna geen cijfers zijn verschenen. Ik heb geen enkele recent Nederlandse wetenschappelijk artikel kunnen vinden, wel worden er allerlei getallen in de media genoemd. En iedereen neemt het getal van 1 op de 50 vrouwen klakkeloos over.

Wat ik wel kan vinden, zijn influencers die hun cosmetische ingrepen showen en daarmee geld verdienen en andere jonge mensen beinvloeden. Jonge volgers photoshoppen zichzelf en zien dan dat hun gemanipuleerde beeld niet past bij het gezicht dat zij in de spiegel zien. Daarna stappen ze met dat plaatje naar een cosmetisch arts en die brengt het echte gezicht in overeenstemming met de digitale versie. In alle grote kranten hebben vanaf de zomer 2020 tot aan toe nu verhalen gestaan over de enorme toename van cosmetische ingrepen bij jongeren. Gebaseerd op wat? Gebaseerd op uitspraken van cosmetische artsen waarvan er een aantal actief op Instagram zijn!

Jammer meer dan jammer dat ook kwaliteitskranten zoveel aandacht aan cosmetische ingrepen besteden en daarmee het praatje in de wereld helpen dat iets opvullen in je gezicht normaal is op jonge leeftijd, zoals er in de Trouw te lezen staat.

Lieve jonge mensen geniet nu van je mooie gezicht want als jullie 30 zijn of ouder en je kijkt naar een foto van je gezicht van nu dan zul je moeten toegeven dat je mooi bent en zul je het betreuren dat je er zo weinig van genoten hebt.