Ik nam het licht mee naar huis

Foto Een stukje van de tuin rondom de Abdij van Egmond.

Afgelopen week was ik in Egmond Binnen met het Open Klooster. We hadden een retraite rondom de hertaling van de Psalmen van Loyd Haft. Psalmen die ik nooit had gelezen en Lloyd Haft nooit van gehoord en toch ging ik.

Jaren geleden ben ik twee keer mee geweest met het Open Klooster. Een retraite met de natuur als thema en de andere waar ik aan deelnam ging over Rainer Maria Rilke. Beide beschreef ik eerder en ik heb er veel aan gehad.

Ik was alleen eerder in de winkel geweest van de Adelbertsabdij maar nooit als gast noch in de kerk. Ze hebben een eigen kaarsenmakerij, maken originele en heerlijke jams en hebben een goede boekenafdeling waar ik graag kom maar nu dus voor de eerste keer een retraite in deze abdij.

Zestien mensen die de hertaalde psalmen van Haft tot zich lieten spreken in verschillende vormen. Uiteraard had ik het boek gekocht om deze psalmen te lezen maar ze spraken zeker niet tot mij. Er gebeurde behalve verbazing over wat staat hier, niet veel. Hevige twijfel overviel me. Doe ik hier wel goed aan? De broeders hebben zes diensten per dag om 6.00 de Metten is de eerste en om 20.00 de Completen als laatste. Ik ga zelden naar de kerk dus dit viel rauw op mijn dak. Maar eigenzinnig als ik ben, koos ik zelf hoe vaak ik aan de diensten mee wilde doen.

Vier ons ons hadden een gesprek van een uur met Loyd over een psalm die ze zelf interessant vonden en vroegen hem het hemd van het lijf over het waarom van deze hertaling. Er ontstonden vier werkelijk prachtige, moedige, open, slimme en liefdevolle gesprekken en de anderen luisterden.

De tuinen rondom de abdij zijn werkelijk schitterend en worden heel goed onderhouden. Tussen het programma door heb ik veel rondgelopen en genoten van de geuren en de kleurenpracht. Er werken 100 vrijwilligers voor en met deze abdij. De monniken zijn gastvrij en open en tussen de middag werden we in hun eetzaal ontvangen en bediend. Vanaf het moment dat we in de eetzaal waren las een van hen voor. De eerste dag maakten we het einde van de biografie van Franciscus mee. Er werd mooi voorgelezen en behalve die stem waren alle andere stemmen stil. Een bijzondere ervaring die ik erg waardeer. Ik hou ervan om voorgelezen te worden en ik hou ervan om stil te zijn.

Deed het me uiteindelijk goed? Ik kan daar volmondig ja op zeggen. Ja het doet me nog steeds goed. Ik voel het klooster, de liederen, de teksten, de mensen nog in en rond me. Het heeft me vervuld de stilte, de rituelen, de aandachtige manier van spreken en lezen en luisteren. Ik ging meer en meer open en daardoor ook de psalmen. Ik nam het licht mee naar huis.

Je kunt pas zeker worden in je onzekerheid

Volgens Rilke kun je pas echt van het leven houden als je de dood en de doden in je bestaan toelaat en daarvan behalve de onvermijdelijkheid ook de schoonheid leert inzien, schrijft Jan Oegema in zijn nieuwe boek Rilke en de wijsheid. De kunstenaar als leraar. Dit is het boek dat ik afgelopen week heb gelezen en uiteraard beïnvloedt deze tekst mijn column van vandaag. Een inspirerend boek dat in mij resoneert.

Dichtbij de doden, het verval, de verwondingen en kwetsuren, ervaren we dat ons zelf niet omgeven is door een betonnen muur maar poreus is, doorlaatbaar. Identiteit is niet afgegrensd maar relationeel. Ik schreef er al vaker over maar ik kom dichterbij om taal te vinden om hierover te vertellen en daardoor zie ik die gelaagde, relationele identiteit op verschillende plaatsen.

Op zaterdagavond tijdens het programma Matthijs Gaat door, zagen we Willeke Alberti (76) Rob de Nijs (78) toezingen met zijn lied Eeuwig Jong. U kunt het vinden op YouTube mocht u het gemist hebben. Ontroerend. De andere muzikanten allemaal veel jonger in het programma en zij luisterden geconcentreerd en lieten zich raken. Zo belangrijk dat generaties van elkaar kunnen leren en jonge mensen in contact komen met ziekte, verval , weemoed en ouderdom en ouderen kunnen genieten van jongeren en ook hun pijn kunnen zien. Dit moment vond ik ook een voorbeeld van de kunstenaar als leraar.

Het in verbinding staan met de voorouders, de doden en de ongeboren kinderen haalt ons uit het idee en gevoel van een afgesloten zelf te zijn. Het helpt om het leven meer stromend te ervaren en je onderdeel te voelen van een groter geheel. Ik vermoed dat de keuzes die we dagelijks maken dan zorgzamer en anders zullen zijn en met meer aandacht. Zou dat een weg kunnen zijn naar minder ik en meer wij?

En wil je meer zekerheid, meer houvast? Zoek dan je onzekerheid op.