Succesvolle zomercursus Zeg me wie ik ben

16 juli 2026 gaf ik het laatste college van dit academische jaar bij de HOVO. Het thema was uiterlijk en identiteit. Samen met de colleges vrijheid en identiteit en de ontwikkeling van zelfbeeld en identiteit een mooi trio.

Ook de vragen van de cursisten konden ruim aan bod komen omdat iedereen, soms na enig aandringen, luid en duidelijk sprak zodat iedereen de vraag of opmerking kon horen. De vragen cirkelen rondom ontwrichtende gebeurtenissen in het leven zoals wanneer je op latere leeftijd hoort dat je ADHD hebt, of een burnout of wat niet meer werken met je identiteit doet.

Het was fijn om daar antwoorden op te kunnen formuleren. Kleine aanzetten geven zodat de ander er weer mee verder kan. Er zijn vele verhalen en ervaringen gedeeld en dat in een groep van 40 mensen. Petje af voor de openheid.

Zelf ervaarde ik weer hoe belangrijk het is om je als docent open en kwetsbaar op te stellen, met goede voorbeelden komt, geduldig, langzaam en helder spreekt met een enkel grapje tussendoor.

Vannacht een paar uur wakker gelegen. Dan komen flarden van gesprekken weer boven en dan voel ik mededogen met ons. Wat maken we toch allemaal veel mee, zeer verdrietige en ontwrichtende ervaringen en ook van diepe schoonheid en vreugde. Dan is het zo helend om met elkaar in openheid te spreken, luisteren en verwonderen. Samen moedig voorwaarts op ontdekkingstocht.

Zomercursus Zeg me wie ik ben

Daar sta ik dan in de Blauwe collegezaal van de Universiteit Utrecht. De cursus Zeg me wie ik die ik heb gemaakt voor een groep studenten van de Hoge School Voor Ouderen, HOVO Utrecht. Om mijn nek ziet u een apparaatje dat is voor een student die minder goed hoort. Fantastisch dat zoiets bestaat.

40 mensen zitten ruim op tijd verwachtingsvol in de college banken. Het eerste college ging over de ontwikkeling van identiteit, het tweede over vrijheid en identiteit en de laatste op 16 juli gaat over uiterlijk en identiteit.

Het is een lastig concept identiteit. Met name het woord ik dat we zo vaak gedachteloos in de mond nemen, zorgt voor veel verwarring. Het lijkt doordat we het zo vaak gebruiken als iets essentieels, als iets vast, maar ik is een ander jij.

Mijn studenten zijn leergierig en de vragen rollen door de zaal. Serieuze vragen, mooie vragen en voor mij mogelijkheden om de concepten nog beter uit te leggen. En uiteraard om naast de concepten, de beleefde ervaring, naar voren te brengen. De sfeer is open en er wordt genoten, zowel door mijzelf als door hen.

Ik vroeg een van de studenten een foto van mij te maken, niet geposeerd, zomaar tussendoor en aan het eind van het college zag ik deze en moest erg lachen. Grappig genoeg weet ik nog waar het hier over ging namelijk over mijn verontwaardiging dat er zo negatief over ouderen, in het bijzonder oudere vrouwen, negatief wordt gesproken. Ik nodigde hen uit om dat beeld aan het wankelen te brengen en onze eigen invulling van ouderdom te maken. Me niet bewust van mijn opgeheven vuist.

Altijd fijn om iemand te inspireren

Ik vind het heel fijn om andere mensen te inspireren en ook om zelf geïnspireerd te raken door kunst, de natuur, een ontmoeting met nieuwe ideeën of een ander mens. Inspiratie geeft zin aan mijn leven, maakt me energiek en neem ik aan als een cadeau. Ik kan inspiratie niet afdwingen maar ik kan me er wel voor opstellen.

Het vrouwenblad SAAR maakt op 16 juli 2026 De Gouden Saar bekend. Jullie kunnen stemmen en kiezen uit een keur van vrouwen op heel veel verschillende gebieden van het leven die inspirerend genoemd kunnen worden. Ik ben een van hen.

Door wie voel jij je geïnspireerd? Ik kies voor Sunny Bergman om haar prachtige, gedurfde en altijd actuele documentaires. Janneke Wittekoek de cardiologe die het vrouwenhart op de kaart heeft gezet. Of misschien toch Susan Smit die de heks tot leven heeft geroepen. Kortom alle genomineerden durfden voorop te lopen binnen hun vakgebied en nodigen anderen vrouwen uit om ook stappen te zetten om iets goeds en moois aan de wereld toe te voegen.

Inspiratie bestaat, maar zij kan ons pas vinden als we werken Pablo Picasso

Ik geef vanmiddag het eerste HOVO college over Zeg me wie ik ben. Over grenzen van identiteit. Het thema is wat is de grond waarop je staat. Eerst wat yoga om te gronden en tot rust te komen om vandaaruit open te kunnen zijn en geinspireerd.

Geluk ligt om de hoek

Deze warmte vraagt om een andere manier van leven. Ik ben zoekende hoe hiermee om te gaan. Ik was de afstandsbediening kwijt van het zonnescherm. Onbegrijpelijk want ik leg alles altijd op dezelfde plek. Maar goed de firma gebeld en ze kwamen dezelfde dag met een nieuwe. Wat een service.

Ik wil niet lelijk doen over de grote stad want ik heb bijna mijn hele leven met veel genoegen in Utrecht gewoond maar de service is echt veel beter in kleinere gemeenschappen. Je komt elkaar namelijk overal tegen en dat maakt het voelbaar dat we elkaar nodig hebben.

Slapen met deze warmte gaat lastiger. Ik ga later naar bed dan gewoonlijk. De hele dag doe ik de zonwering omhoog en omlaag en de ramen en deuren open en dicht. Gelukkig hebben we een tuin waar altijd een schaduwplek is.

De middag wanneer de zon op zijn heetst is doe ik alles dicht en zit ik op de bank te lezen. Binnen handbereik een washandje met daarin een diepvriesblok dat ik even in mijn nek of knieholte leg ter verfrissing.

Maar aan het eind van onze straat hebben we het kasteelpark. Zie foto. Iedere morgen en avond maak ik daar mijn wandelingetjes. En zo probeer ik met de warmte om te gaan. Wel doe ik een schietgebedje dat juli minder heet is, want dan geef ik een cursus over Zeg me wie ik ben georganiseerd door de HOVO en de colleges zijn op de uithof.

Hebben jullie nog een goede tip hoe om te gaan met hitte? Ik hoor het graag

Waar ben ik deze maanden mee bezig?

Ik ben graag buiten nu de natuur zo volop in bloei staat. Maandagmorgen samen met vriend Pete lopen we te filosoferen over ik en de ander. Het helpt me om me verbonden te voelen.

Ik lees het essay van Tatjana Almundi ter voorbereiding van de bijeenkomst in De Balie Amsterdam over schoonheidsidealen. In 2019 zaten we samen in een forum bij Spui25. Zij had net haar boek Best knap voor een dik meisje geschreven en ik Je bent al mooi. Over de schoonheid van imperfectie. We hebben een groot leeftijdsverschil maar vonden elkaar op de inhoud.

Op 25 juni 2026 word ik publiekelijk geïnterviewd door Willem Roskam in de Domkerk Utrecht over Zeg me wie ik ben. Over de grenzen van identiteit.

In juli 2026 geef ik een drieweekse zomercursus bij de HOVO over Zeg wie wie ik ben en die colleges/lezingen ben ik nu aan het maken.

26 jui-tot30 juli geven Pete en ik samen een vijfdaagse in het klooster Huissen over ik en de ander.

Is al die aandacht voor identiteit niet een teken van ons gevoel van ontheemd zijn?

Waar ik nu mijn meeste tijd en energie aan besteed is aan mijn nieuwe boek over thuiskomen. Over hoe we als mens eigenlijk allemaal vreemdeling zijn zowel in psychologisch opzicht als in het maatschappelijke leven waarin allerlei veranderingen razendsnel gaan. Wat betekent het om ontworteld te zijn, om je als mens ontworteld te voelen? Wat betekent het om niet in een gedeeld verhaal te wonen?

Het wandelen helpt me om tegenwicht te bieden tegen de haat en de liefdeloosheid. Ik wil mijn hart open blijven houden om de momenten van verbinding te blijven voelen en zien.

Zomercursus Zeg me wie ik ben

Ik geef weer een zomercursus op de HOVO Utrecht.

De vraag wie ben ik speelt vooral in de adolescentie, crisissituaties en in overgangsperioden. Wie ben ik als ik niet meer werk? Wie ben ik na het verlies van mijn partner? Of als ik ernstig ziek wordt? Na de cursus op de Hoger School voor Ouderen in Utrecht , geef ik deze zomer een cursus met de vraag Wie ben ik als anderen wel kijken? Gebaseerd op Zeg me wie ik ben. Over de grenzen en mogelijkheden van identiteit.

Het programma begint op 2 juli 2026, iedere donderdag van 13.15-15.00 op een plek van een van de universiteitsgebouwen in Utrecht.

Bijeenkomst 1 2 juli 2026

Hoe wordt identiteit opgebouwd en afgebroken gedurende de levensloop

Bijeenkomst 2 9 juli 2026

Ik en jij, Ik en het. Over de relationele aspecten van identiteit en de schaduw

Bijeenkomst 3 16 juli 2026 Wie kies je om te zijn? Waar besteed je je aandacht, liefde en tijd aan? Waar zit de vrijheid om onszelf vorm te geven?

Ik kijk ernaar uit om je daar te ontmoeten en samen drie weken na te denken, nieuwe ontdekkingen te doen en plezier met elkaar hebben. Je kunt je vanaf vandaag opgeven.

Zeg me wie ik ben – HOVO Utrecht : HOVO Utrecht

Luister een schitterend boek over kijken en bekeken worden

Ik las dit weekend het schitterende verhaal van Sacha Bronwasser. Een hoogst origineel boek dat razend knap is opgebouwd. Het gaat mijns inziens om kijken en bekeken worden.

“Er is een verschil tussen kijken en zien”, leerde jij ons lang geleden, in de tijd dat we nog zo jong waren. Ik was nog geen twintig, jij nog geen dertig. Het leslokaal was niet verduisterd zoals gewoonlijk. Jij, onze docent, ging ons niet meevoeren in het oeuvre van een fotograaf of in de geschiedenis van het eerste beeld, niet mee op expeditie met een platencamera die naar een uithoek van de wereld was getorst om daar, voor het eerst sinds de oerknal, het uitzicht vast te leggen. Nee, je ging ons leren wat aan registratie voorafgaat”.

“Wie ziet kan vertellen. En wie vertelt legt vast. We hebben de taal nodig om onze ogen te helpen”.

“Onze geschiedenis was een steentje in mijn schoen dat ik negeerde, maar toen ik het tevoorschijn had gehaald kreeg ik het niet meer teruggeduwd. Je zult er even de tijd voor moeten nemen. Luister.”.

Ik ga het verhaal niet vertellen. Maar het gaat over (voor) gevoelens die niemand wil horen, het leren van een nieuwe taal en ineens alles begrijpen. Het gaat over verlangens die jezelf niet begrijpt en die bijna je leven overnemen. Het gaat over kijken, gedetailleerd, aandachtig en open kijken en bekeken worden.

Het bijzondere vond ik dat ik afgelopen donderdag tijdens mijn 3de HOVO college het ook over dit thema had, hoe nemen we waar? terwijl ik dit boek nog niet had gelezen. Ik was er nog niet aan begonnen. Voorgevoelens?

Eerste college voor de HOVO

Daar sta ik dan weer in een collegezaal van de Universiteit Utrecht. Drie jaar met emeritaat en vandaag mijn eerste college voor de HOVO, Hoger Onderwijs voor Ouderen.

Zou ik het nog kunnen? Willen mijn hersenen meewerken in deze hitte? komen de voorbeelden zomaar op in mijn hoofd als iemand een vraag stelt?

Zo vaak heb ik hier gestaan en op andere plekken binnen en buiten de universiteit en altijd is de eerste keer in een nieuwe groep spannend. Dit is een bijzondere groep van 42 mensen, bijna allemaal tussen de 50 en ?? en een jonge vrouw van begin 20. Kijk die stal uiteraard direct mijn hart. Je zomaar opgeven voor een cursus die bedoeld is voor 50 plussers, vraagt moed. Dus fijn dat je erbij bent.

Zij hoeven hier niet te zitten, in een oud gebouw, zonder airco en buiten 26 graden. Er wordt geen boekhouding bijgehouden, geen tentamen gedaan en geen huiswerk opgegeven. Ieder zit hier om te leren en dat merk je als docent.

Heerlijk om les te geven aan deze groep. Ik hoop wel dat het volgende week iets koeler is.

Wie ben ik als niemand kijkt?

Nederland, Amsterdam, 2022 Boekpresentatie ‘Mavoklanten”, Jim Jansen en Peter de Brock, Pakhuis de Zwijger Foto: Bob Bronshoff

Deze foto van een paar maanden geleden is gemaakt tijdens de boekpresentatie van Mavoklanten. Ik weet jammer genoeg niet meer waarom we zo stonden te lachen maar ik word er blij van, daarom post ik hem. Op dat moment was wel duidelijk dat er veel mensen in de zaal naar ons keken.

Volgende week begin ik met de HOVO cursus Wie ben ik als niemand kijkt? Ik realiseer me tijdens het schrijven van deze cursus dat het nogal belangrijk is hoe oud de ik is en in welke situatie die zich bevindt.

Maakt het voor een baby uit als er niemand kijkt, voor een lagere schoolkind, een adolescent, een volwassene of een ouder mens? Voor een baby is het van levensbelang dat die gezien wordt door andere mensen. Het liefst met warme ogen, zachte handen en een fijne stem die met elkaar op een golflengte zitten zodat de baby zich gezien voelt. Of beter gezegd dat die voelt dat die gezien wordt. Pas in de handen en de ogen en de stem van een ander mens, kunnen we een ik worden. Dus voor het ontstaan van het ik is het cruciaal dat er naar je gekeken wordt maar het is nog steeds belangrijk dat anderen je zien ook als je al een ik hebt. Want het ik blijft niet dezelfde tijdens de levensloop daar komt van alles bij en gaat van alles af.

In de echte ouderdom zoals bij mijn moeder, die gisteren 91 werd en dement is, is het weer van cruciaal belang dat zij gezien wordt door andere mensen die haar benaderen met warme ogen, een zachte blik en een fijne stem. In een groep zie ik dat ze volkomen verloren rondkijkt maar opbloeit door een op een contact. Even een zachte aanraking op haar arm, een uitgestoken hand en ik zie als het ware haar lichtje weer aangaan.

Het is mooi dat het onderwerp ook bij mij zich nog steeds verdiept. Ik kijk uit naar de wederkerigheid tussen cursisten en mij en de nieuwe vragen en inzichten die zich zeker gaan aandienen.

Schiermonnikoog pleisterplaats van rust en inspiratie

foto Linda van Ooijen

Ieder jaar ga ik met twee jongere vriendinnen een week naar Schiermonnikoog om uit te rusten, bij te praten en te schrijven. Ook wandelen hoort erbij zoals je op de foto kunt zien. Het blijft bijzonder om op Schier te lopen en bijna geen mens tegen te komen in deze weidsheid. Deze week veel harde wind en regen en iedere middag verschijnt dan toch even de zon. Hier en daar beginnen al wat struiken uit te lopen en ook wat konijnen gezien en veel vogels.

We schelen een jaartje of dertig in leeftijd en dat speelt naar mijn idee geen enkele rol. We spreken open over relaties, het onderwijs en het klimaat. We voelen ons alledrie verbonden met andere levende wezens en de ons omringende natuur. We vertellen over ervaringen van eenheid en heel voelen en over onze gebrokenheid.

Soms zwijgen we uren en zit ieder achter haar laptop om nieuw onderzoek op te zetten, een nieuwe cursus te maken of een artikel te schrijven. Ik heb deze week mijn cursus Wie ben ik als niemand kijkt voor de HOVO in de zomer van 2023 in Utrecht in de steigers gezet. Heel fijn om zo op tijd te beginnen, zonder stress, en weer iets nieuws te maken. In gedachten praat ik al met de cursisten. Grappig eigenlijk want ik heb geen idee wie er mee gaan doen.

Vannacht kwam er ook nog een nieuw boek langs maar die heb ik gevraagd om nog even te wachten. Zondag de kerkdienst in de Keizersgrachtkerk en met de voorbereidingen voor de boekenweek heb ik mijn handen voorlopig meer dan vol.

Vandaag nog ruimte en rust en samen zijn. Heerlijk.