Anno 2025 willen we gezien worden als individu maar we doen er alles aan om individuele kenmerken, lijntjes, vlekjes, frons uit het gezicht te verwijderen.

Sinds een paar jaar is via internet websites en vooral Instagram, X en facebook een zeer groot gezichten opslagplaats ontstaan. In de beeldcultuur van onze eeuw is het gezicht heel prominent geworden. Van al die beelden van gezichten van echte mensen wordt op dit moment druk gebruik gemaakt om AI beelden te genereren. Afgelopen week was het modeblad Vogue het gesprek van de dag met hun eerste door AI gegenereerde model voor het merk Guess.

Is dat erg? Dat is niet zo eenduidig maar er ging wel een geschiedenis aan vooraf.

Waar te beginnen? Misschien bij de spiegels die vanaf 1400 als een begin kunnen gelden voor een nieuwe blik van de mens op zichzelf. vanaf die tijd zien we ook in de schilderkunst het zelfportret verschijnen, een nieuwe fase van het zelfbewustzijn. Dan maak ik een grote sprong naar 1900 omdat er toen fotohokjes in de openbare ruimte kwamen. Eerst als vermaak op kermissen maar later ook op stations. En als laatste mogen we de opkomst van de selfie rond 2013 noemen. Het beeld wordt steeds dominanter ten opzichte van het woord. Verschillende wetenschappers noemen het verdwijnen van traditionele kaders, het onduidelijk worden van sociale verhoudingen als verklaring voor de selfie.

Waar halen de informatie over onszelf en de ander eigenlijk vandaan? Als we meer tijd doorbrengen in de digitale wereld, kan het gezicht zorgen voor een herkenning in de massa. Het verlangen gezien te worden, is eveneens een verklaring voor de selfie maar helaas zal de selfie dit verlangen niet kunnen bevredigen. Er is immers geen weerklank door een ander mens. Er is geen bevestiging, geen warme blik van een ander. Daarom maar alle individualiteit wegwerken en een blanco gezicht, zonder enig oneffenheid, tonen, zoals recent populair is geworden.

De beste spiegel vormt de ogen van de ander, zo wist Socrates al.

Eerst de spiegel, toen de smartphone en nu het videobellen, zoom en teams hebben het belang van het gezicht vergroot. Immers we kunnen ons gezicht alleen via spiegeling zien en nooit rechtstreeks. Het Instagram gezicht heeft duidelijk een nieuw gemanipuleerd schoonheidsideaal laten zien, dat leidt tot het verlangen om op je gemanipuleerde gezicht te lijken.

We willen gezien worden, maar laten ons niet zien, dat werkt niet.

De commerciële cosmetica,- en mode industrie spint hier garen bij. En nu dus de nieuwste stap, AI gegeneerde modellen die ons van alles willen aansmeren.