de maakbare borst

Zoals vorige week beloofd, schrijf ik ook deze week over het boek borsten van Corien van Zweden en vandaag gaat het over de maakbare borst. In gesprekken over borstamputatie bij borstkanker komt reconstructie heel snel op tafel. Corien schrijft op pagina 208 “In reactie op de mededeling dat ik mijn linkerborst zou gaan verliezen, hoorde ik vaak in plaats van “wat erg” iets geruststellends als “gelukkig kunnen ze tegenwoordig makkelijk een nieuwe borst maken”.

Ik heb nooit geweten dat siliconenimplantaten in de borst, de borst koud laat zijn. Wel had ik al eens iets gelezen over de gevoelsloosheid. Wat lijkt me dat een naar gevoel. Een koude borst zonder gevoel, kan die dan wel jouw borst worden?

Er zijn nog weinig chirurgen die proberen om de zenuwen te herstellen zodat er gevoel in de borst is. Een uitzondering schijnt Stefania Tuinder te zijn. Ik laat haar aan het woord: “Chirurgen zetten alles op alles om de esthetische functie van de borst terug te krijgen, maar het gevoel wordt blijkbaar minder belangrijk gevonden. De methode die ik toepas, kost misschien twintig minuten extra werk en de risico’s zijn nihil. Waarom zou niet iedere chirurg dit proberen?”p. 215

Onthutsend vind ik dit deel van het boek. Esthetiek gaat boven gevoel. Dit lijkt me de kortste samenvatting van van Zwedens boek. Nogmaals borsten zijn geen dingen maar een lichaamsdeel. Ieder aspect van het lichaam wil bewoond worden. Dan voelen we ons prettig. Dan kunnen we rustig zeggen. Dit is mijn lichaam.

Borsten zijn geen dingen

In dit prachtige boek neemt Corien van Zweden ons mee in de levensloop van een intiem lichaamsdeel, de borsten. Het citaat van Paul Auster uit zijn Winterlogboek toont goed de essentie van het boek “Littekens zijn letters van het geheime alfabet dat het verhaal vertelt van wie je bent”.

In drie delen groei, bloei en verval vertelt van Zweden over de maatschappelijke, psychologische en emotionele betekenis van het meisjeslichaam zonder borsten naar een vrouwenlichaam met twee borsten, een borst of zonder borsten.Zij heeft mij geïnterviewd voor haar eerste deel van het boek bloei.

Citaat van pagina 26 “Woertman legt uit dat er aan het begin van de puberteit in korte tijd heel veel veranderingen plaatsvinden. Kleine kinderen ervaren hun lichaam nog als een eenheid. Ze wonen in hun lichaam en vinden dat vanzelfsprekend. Daar komt in de puberteit vrij plotseling een einde aan. Een kind leert dan om te abstraheren en kan voor het eerst van een afstand naar zichzelf kijken. Het gevoel van eenheid wordt daardoor verbroken. Dat geldt zowel voor jongens als voor meisjes. Te midden van de verwarring die dat meebrengt, krijgt een meisje er dan ook nog eens twee volkomen nieuwe en onbekende lichaamsdelen bij die nooit bij dat lichaam als eenheid hebben gehoord. Geen wonder dat dat ambivalente gevoelens oproept”.

Ik moest erg lachen om van Zwedens eigen verhaal toen zij het begin van de groei van haar borsten ontdekte. Jammer genoeg heb ik zelf geen enkele herinnering aan het ontstaan van mijn borsten. in een volgende blog vertel ik verder over de groei en het verval van borsten.

Het volle leven

Aan de vijver in de tuin van Het Volle Leven

Wat hebben we genoten de afgelopen dagen in Appelscha. Twee nachten waren we te gast bij herberg Het Volle Leven. En te gast zijn, zijn de juiste woorden. De herberg woont bewoont en bewerkt door een team warme mensen. Mensen met verstand van vegetarisch koken en het onderhouden van een moestuin en kampioenen in hartelijkheid.

Op het moment van aankomst laat je, bijna vanzelf, je rugzak met zorgen en problemen bij het hek achter. Links de paardenwei en op het pad een grote, harige lobbes. Geuren van knoflook komen ons tegemoet en het stralende gezicht van de eigenaresse. Blozend met een rood hoofd van het boven de warme pannen staan, omhelsd ze ons. We kloppen veelvuldig op gezicht en armen. Ook werknemers of kan ik beter zeggen mede gastvrouwen geven ons een hand en een stralende lach. Aan een houten tafel worden meiknollen en wortelen geschild.

Twee dagen fantastisch gegeten, de moestuin bewonderd, bij de vijver gezeten en in het bos gewandeld. Het geluid van de vogels was overdonderend en de kippen kakelden erop los.

Herberg Het Volle Leven, inderdaad, de naam had niet beter gekozen kunnen worden. Grote dank voor deze heerlijke dagen.

Je bent al mooi in de media

Annemiek Schrijver en Liesbeth Woertman in de studio van Radio NPO5 Zin in Weekend NCRV/KRO 19 ei 2019

Bijzonder hoeveel aandacht mijn mooie boek krijgt. In een maand hebben alle grote kranten er aandacht aan besteed. Het Algemeen Dagblad was de eerste met twee pagina’s interview en een foto. De hoofdredactrice van de Telegraaf lifestyle schreef een column over mijn boek dat haar aantrok vanaf haar bureau. De Volkskrant plaatste mijn boek in haar boekenbijlage en het NRC rangschikte mijn boek onder de zelfhulpboeken over imperfectie. Het afgelopen weekend stond ik in de Letter en Geest van de Trouw.

Interessant is dat er veel aandacht is voor cosmetische chirurgie, het bewerken van schoolfoto’s en nu net het afgelopen weekend meer over identiteit, meerdere sociale rollen en het lichaam.

Gisteravond een interview gegeven aan Zin in Weekend van de NCRV/KRO. Annemiek Schrijver was de interviewer en als u wilt kunt u het fragment beluisteren via onderstaande link. Ze vroeg door over mijn ziek zijn en me daarin gedragen voelen. Ik moest ervan huilen en langzaam verliet ik de studio. Gelukkig was B. bij me. Hij pakte mijn hand en zwijgend liepen we door het mediagebouw naar de parkeergarage naar huis.

http://download.omroep.nl/portal/radiomanager/rm3-radio5/audiofragments/22/21377-Liesbeth_Woertman_KRO_NCRV_Zin_in_Weekend.mp3

Een mooi trio over het lichaam

Jarenlang lees ik het werk van de Belgische hoogleraar Paul Verhaeghe. Ik voel me sterk met hem verwant. Het einde van de psychotherapie uit 2009 zou verplichte literatuur moeten zijn voor iedere psychologie student. Hij beschrijft dat mensen tegenwoordig met andere problemen naar de psychiater gaan en dat zij minder geneigd zijn tot reflectie. De farmaceutische industrie speelt hier listig op in en pillen zijn het moderne antwoord op ongemak. Verhaeghe stelt dat de vroegere YARVIS patiënt (young, attractive, rich, verbal, intelligent, social is vervangen door de I am feeling FINE patient (fucked-up, insecure, neurotic, emotional).

Mensen die niet meer voelen halen hun identiteit uit fundamentalistische groepen of uit hun overgeseksualiseerde lichaam, merkt hij op. Verhaeghe schreef dit al in 2009. We zijn nu tien jaren verder en we spraken op hetzelfde congres van de stichting wetenschapsbevordering klinisch psycholoog en klinisch neuropsycholoog in april in de Jaarbeurs van Utrecht. Het onderwerp van die dag was seksualiteit.

Professor Ellen Laan opende met een degelijke en aansprekende lezing over genderverschillen en vooral liet ze zien hoe mannen en vrouwen daarin overeenkomen. Daarna hield ik een verhaal over het lichaam en seksualiteit waarin ik vertelde dat het lichaam vroeger zondig was en dat dat seksualiteits en intimiteitsproblemen gaf maar dat we nu massaal het gevoel hebben niet goed genoeg te zijn, altijd beter en perfecter willen en dat dit ook tot seksuele en intimiteitsproblemen leidt en professor Verhaeghe gaf de derde key note lezing met de titel Nooit is het genoeg.

Wat vormden we een mooi trio die morgen. Zelden heb ik me in de wetenschap zo op mijn plek gevoeld met Ellen voor me en Paul achter me.

Dit weekend in de Volkskrant

In de boekenbijlage van de Volkskrant in de rubriek Ook interessant en wel hierom werden afgelopen weekend acht boeken besproken waaronder Je bent al mooi. De schoonheid van imperfectie. Heel fijn. Echt in die enorme stroom van boeken die uitkomen, ben ik blij dat mijn boek gezien wordt. Ook de kop beviel me goed Woertman trekt ten strijde tegen het streven naar perfectie maar de laatste zin zette me aan het denken.

“Haar boodschap: luister naar je lichaam en besef dat je mooi bent zoals je bent, met alle opgelopen kreukels en barsten van dien. Dat die terechte boodschap doordringt in het tumult van de dagelijkse updates van eigentijdse influencers, is waarschijnlijk wishful thinking.”

Kom op mensen, lees dit boek, praat er met elkaar over, geef het elkaar cadeau, praat erover op scholen, met vrienden, op je werk en op sociale media. We laten ons toch niet gek maken door de cosmetische industrie die jonge vrouwen betaalt met gratis behandelingen om daarna erover te schrijven om andere jonge mensen over te halen hetzelfde te doen? Wie trekt ermee ten strijde?

Dansen in het klooster

Sophie Hilbrand interviewt Liesbeth Woertman in het klooster Huissen

Lieve mensen, wat heb ik genoten de afgelopen dagen. Hartelijk dank voor iedereen die hier een bijdrage aan heeft geleverd. Ik had mij geen mooiere boekpresentatie kunnen wensen. Woensdag 9 april vertrokken B en ik al naar het klooster. We werden fijn ontvangen door Aalt Bakker, de directeur en kregen rond half zes een vegetarische maaltijd. Daarna een wandeling door Huissen, wat lezen en vroeg naar bed. Donderdagmorgen werd ik wakker zo blij als een kind. Die diepe vreugde op de vroege ochtend, de stilte van het klooster, de vogels in de tuin het was perfect. Op mijn sloffen en joggingbroek naar beneden om te ontbijten en al snel ging mijn telefoon Radio 1 of ik commentaar wilde geven op de stelling van een plastisch chirurg.

Pas om elf uur deed ik mijn mooie, rode jurk aan en maakte me wat op. De spanning nam toe en de kriebels in mijn buik maakte dat het lastig was om iets te eten. Maar daar zag ik Pete, Barend, Sophie, mijn broers, mijn kinderen, Hans en Janice en alle mensen die voor mij naar het klooster in Huissen waren gekomen om de geboorte van mijn boek te vieren. Dat ontroerde me diep en ik werd rustiger.

Barend en Hermine

Barend had een lied gemaakt Je bent al welkom en mooi en begon te spelen. Iedereen aankijkend en welkom hetend, ondersteund door de saxofoon. Hij was helemaal in zijn element, de mensen genoten en een mooier begin van mijn middag kon ik niet bedenken.

De band stond al klaar. Catching Cultures Orchestra speelde swingende Arabische muziek, schoonheid en diversiteit werden gehoord en daarna begon het interview van Sophie Hilbrand.

We zaten op het podium en hadden een warm gesprek waarin gelachen werd en even stil gestaan bij het begin van mijn onderzoeken begin jaren negentig. Ook merkte ze op dat mijn ziek zijn,  mijn werk verdieping had gegeven.

Janice Deul had een mooie presentatie over diversiteit in de mode en Hans Wassink over het beeld van mannelijkheid in de fitness wereld. De band speelde opzwepende muziek en we dansten.

Ik voelde me zo blij en open en dankbaar en speels. Het boek gaat haar weg en ik heb er alle vertrouwen in dat haar verhalen gehoord gaan worden.   

Het wordt me het weekje wel

Het wordt me het weekje wel

Zaterdagmorgen nadat we boodschappen hadden gedaan, vond ik een pakje op de mat. Een pakje van uitgeverij Ten Have. Dat moest mijn nieuwe boek wel zijn. En met mijn jas nog aan maakte ik het karton open en zag voor het eerst Je bent al mooi. De schoonheid van imperfectie. Wat een vreugdevol moment. Het eerste auteurs exemplaar zomaar in de brievenbus op een zaterdagmorgen en in mijn handen.

Vanaf dinsdag is mijn boek leverbaar zo zag ik op de site van Bolcom. Dinsdag verschijnt er ook een interview in het Algemeen Dagblad. Afgelopen donderdag werd ik geïnterviewd door een charmante vrouw die mijn manuscript goed had gelezen. Ze had een groot schrift bij zich waarin ze allerlei zinnen had overgeschreven die ze met me wilde bespreken. Ook dat is bijzonder dat een journalist zo gedegen te werk gaat.

Het werd een fijn gesprek maar na anderhalf uur werd ik toch wat moe en had ik  trouwens een andere afspraak. Maar eerst nog het foto moment. Wat heb ik daar toch een hekel aan. Bekeken worden door een camera maakt me stug en onhandig. Het was een bijzonder aardig man, dat moet gezegd worden maar ik vind het niks om een uur allerlei kanten op te moeten kijken, liefst het hoofd naar rechts en de ogen naar links en dat voor een foto. Maar goed ik ben benieuwd hoe het artikel met foto is geworden.

Dinsdagavond mag ik over mijn boek praten met Margriet van der Linden in haar talkshow M. om 19.00 op NPO1.

Woensdag vertrekken we al naar het klooster in Huissen om lekker in te dalen. De rust van het klooster zal zeker helpen om donderdag ontspannen te zijn.

Het interview met het Nederlands Dagblad verschijnt 10 april

Ik verheug me erop. Het is voor mij sowieso een feest dat er zoveel mensen uit verschillende hoeken, ook mij onbekende mensen, naar de inspiratiemiddag komen. Ik ben nieuwsgierig naar de vragen die Sophie Hilbrand gaat stellen. Ook de presentaties van Janice Deul en Hans Wassink zijn altijd inspirerend en de moeite waard. De muziek van Barend en Cathing Cultures  Orchestra maken het helemaal af. Zij laten in hun muziek de veelzijdigheid, westers en oosters, doorklinken.

Dan heb ik vrijdag 12 april als afsluiting van deze week een key note lezing over seksualiteit en het lichaam voor psychologen in de Jaarbeurs.

En als toetje van deze week wordt in de nacht de Nachtzoen uitgezonden op NPO2 waar ik een gesprek heb met Hella van de Wijst over de schoonheid van imperfectie.

En verdorie zou ik onze Belgische buren bijna vergeten. Astrid van der Schueren interviewde me voor Nina Magazine, dat behoort tot Het Laatste Nieuws en het artikel verschijnt zaterdag 13 april.

Het wordt me het weekje wel.

Lammetjes in de wei

Lammetjes, Weiland, Lente, Voorjaar

 

Lammetjes in de wei

 

Van de week de eerste lammetjes in de wei gezien vanuit de bus naar Wijk bij Duurstede.

Altijd een vrolijk en vertederend gezicht. En wat die zon ons goed. Gisteren nog op een terrasje gezeten, goed ingepakt, en naar twee gitaristen geluisterd die heerlijk aan het spelen waren. Zonnebril op, benen op een stoel, uitkijkend over de bomen met bloesem, mens wat een heerlijkheid.

Jammer genoeg ben ik alweer een tijdje goed verkouden met lichte verhoging. Vanmorgen toch maar even naar de huisarts geweest en een antibiotica kuur gekregen en doorgestuurd voor een longfoto. Drie jaar geleden was de longontsteking die niet overging  het begin van alle ziekte ellende en ik ontkom er niet aan daar ook nu aan te denken.

Morgen waarschijnlijk de uitslag.

Even gas terug. Wel wat aan het werk thuis maar deze week niet naar de uithof. Rusten tussendoor, veel drinken en zachte wandelingetjes in de zon en glimlachen om de lammetjes in de wei.

Hockney

 

The joy of nature

Naar de tentoonstelling van David Hockney en Van Gogh geweest in Amsterdam. Aan het begin van de tentoonstelling kun je naar een interview met Hockney kijken en luisteren waar het plezier van afspat. Het gesprek gaat er over of de natuur saai is. Hij lacht met zijn prachtige 80-jarige kop en kleurige bril en kleding. Hoe is het mogelijk, zegt David Hockney dat mensen de natuur saai vinden. Je kijkt eerst naar een graspietje. Je kijkt en kijkt en probeert het te schilderen. Dan kijk je nog eens en schildert opnieuw een sprietje. Je moet opschieten want het licht verandert steeds.
Er zijn hele grote natuur schilderingen van Hockney te zien en enkele werken van Van Gogh waardoor hij geïnspireerd was.
En ook ik kijk en kijk en kijk en raak diep ontroerd. Het plezier van de natuur. Het plezier van echt kijken, waardoor je je verbonden weet en voelt. Wat een schoonheid.